Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 5 (Sundarakāṇḍa) • Sarga 2

Sundarakāṇḍa Sarga 2

सुन्दरकाण्डम् • सर्गः 2

Sundarakāṇḍa Sarga 2 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 55 verses.

Total: 55 Verses • Citations: VR 5.2.1–55 • 175 Lexicon Terms • Page 2 of 2 (Verses 25 shown)
VR 5.2.31 अनुष्टुप्
अनेन रूपेण मया न शक्या रक्षसां पुरी । प्रवेष्टुं राक्षसैर्गुप्ता क्रूरैर्बलसमन्वितैः ॥
anena rūpeṇa mayā na śakyā rakṣasāṃ purī | praveṣṭuṃ rākṣasairguptā krūrairbalasamanvitaiḥ ||
English Translation
I cannot in this form succeed in entering the city of the Rākşasas, guarded by wily and powerful Rākṣasas.
VR 5.2.32 अनुष्टुप्
उग्रौजसो महावीर्यो बलवन्तश्च राक्षसाः । वञ्चनीया मया सर्वे जानकीं परिमार्गिता ॥
ugraujaso mahāvīryo balavantaśca rākṣasāḥ | vañcanīyā mayā sarve jānakīṃ parimārgitā ||
English Translation
I should, while engaged in searching for Jānaki, deceive all the strong and highly energetic Rākşasas gifted with prowess.
VR 5.2.33 अनुष्टुप्
लक्ष्यालक्ष्येण रूपेण रात्रौ लङ्का पुरी मया । प्रवेष्टुं प्राप्तकालं मे कृत्यं साधयितुं महत् ॥
lakṣyālakṣyeṇa rūpeṇa rātrau laṅkā purī mayā | praveṣṭuṃ prāptakālaṃ me kṛtyaṃ sādhayituṃ mahat ||
English Translation
For attaining this mighty object, it behove me to enter Lankā at night in a shape invisible yet well suited to the end in view.
VR 5.2.34 अनुष्टुप्
तां पुरीं तादृशीं दृष्ट्वा दुराधर्षां सुरासुरैः । हनूमांश्चिन्तयामास विनिःश्वस्य मुहुर्मुहुः ॥
tāṃ purīṃ tādṛśīṃ dṛṣṭvā durādharṣāṃ surāsuraiḥ | hanūmāṃścintayāmāsa viniḥśvasya muhurmuhuḥ ||
English Translation
Beholding the city in that state, difficult of being subdued by the celestials and Asuras (combined), Hanumān, sighing moment arily, thought within himself,
VR 5.2.35 अनुष्टुप्
केनोपायेन पश्येयं मैथिलीं जनकात्मजाम् । अदृष्टो राक्षसेन्द्रेण रावणेन दुरात्मना ॥
kenopāyena paśyeyaṃ maithilīṃ janakātmajām | adṛṣṭo rākṣasendreṇa rāvaṇena durātmanā ||
English Translation
How can I, without being discovered by the impious lord of Rākşasas, Rāvana, succeed in seeing Janaka's daughter, Maithili?
VR 5.2.36 अनुष्टुप्
न विनश्येत्कथं कार्यं रामस्य विदितात्मनः । एकामेकश्च पश्येयं रहिते जनकात्मजाम् ॥
na vinaśyetkathaṃ kāryaṃ rāmasya viditātmanaḥ | ekāmekaśca paśyeyaṃ rahite janakātmajām ||
English Translation
How can the work of Rāma cognizant of self (be so managed that it) may not be brought to naught? How can I see Janaka's daughter singly in secret?
VR 5.2.37 अनुष्टुप्
भूताश्चार्थो विपद्यन्ते देशकालविरोधिताः । विक्लवं दूतमासाद्य तमः सूर्योदये यथा ॥
bhūtāścārtho vipadyante deśakālavirodhitāḥ | viklavaṃ dūtamāsādya tamaḥ sūryodaye yathā ||
English Translation
Action on the very eve of success, on being obstructed by adverse season and place, and through the agency of unreflecting envoys come to nought, even as darkness is dispelled on sunrise.
VR 5.2.38 अनुष्टुप्
अर्थानर्थान्तरे बुद्धिर्निश्चितापि न शोभते । घातयन्ति हि कार्याणि दूताः पण्डितमानिनः ॥
arthānarthāntare buddhirniścitāpi na śobhate | ghātayanti hi kāryāṇi dūtāḥ paṇḍitamāninaḥ ||
English Translation
In respect of what should he undertaken and what not, even the certain decision (of a master assisted by his counsellors), because of a heedless messenger, dose not appear in all its beauty: messengers (foolish) yet proud of their knowledge, bring every business to nought.
VR 5.2.39 अनुष्टुप्
न विनश्येत्कथं कार्यं वैक्लव्यं न कथं भवेत् । लङ्घनं च समुद्रस्य कथं नु न वृथा भवेत् ॥
na vinaśyetkathaṃ kāryaṃ vaiklavyaṃ na kathaṃ bhavet | laṅghanaṃ ca samudrasya kathaṃ nu na vṛthā bhavet ||
English Translation
How can I so manage that my business may not suffer? How can I avoid recklessness? How can my bounding over the deep bear fruit?
VR 5.2.40 अनुष्टुप्
मयि दृष्टे तु रक्षोभी रामस्य विदितात्मनः । भवेद्व्यर्थमिदं कार्यं रावणानर्थमिच्छतः ॥
mayi dṛṣṭe tu rakṣobhī rāmasya viditātmanaḥ | bhavedvyarthamidaṃ kāryaṃ rāvaṇānarthamicchataḥ ||
English Translation
On my being seen by the Rākşasas, the work of Rāma cognizant of self, desirous of the destruction of Ravana, shall be marred.
VR 5.2.41 अनुष्टुप्
न हि शक्यं क्वचित्स्थातुमविज्ञातेन राक्षसैः । अपि राक्षसरूपेण किमुतान्येन केनचित् ॥
na hi śakyaṃ kvacitsthātumavijñātena rākṣasaiḥ | api rākṣasarūpeṇa kimutānyena kenacit ||
English Translation
Even if I wear a Rākşasa form, I cannot anywhere remain undiscovered by the Rākṣasas.
VR 5.2.42 अनुष्टुप्
वायुरप्यत्र नाज्ञातश्चरेदिति मतिर्मम । न ह्यस्त्यविदितं किंचिद्राक्षसानां बलीयसाम् ॥
vāyurapyatra nājñātaścarediti matirmama | na hyastyaviditaṃ kiṃcidrākṣasānāṃ balīyasām ||
English Translation
What shall I say of any other form? Even the wind, I conceive dose not stray here, unperceived. Nothing whatever is here that is unknown to the Räkşasas of redoubtable deeds.
VR 5.2.43 अनुष्टुप्
इहाहं यदि तिष्ठामि स्वेन रूपेण संवृतः । विनाशमुपयास्यामि भर्तुरर्थश्च हीयते ॥
ihāhaṃ yadi tiṣṭhāmi svena rūpeṇa saṃvṛtaḥ | vināśamupayāsyāmi bharturarthaśca hīyate ||
English Translation
Should I stay here embodied in my native form, I shall come by destruction; and the interest also of my master shall suffer.
VR 5.2.44 अनुष्टुप्
तदहं स्वेन रूपेण रजन्यां ह्रस्वतां गतः । लङ्कामभिपतिष्यामि राघवस्यार्थसिद्धये ॥
tadahaṃ svena rūpeṇa rajanyāṃ hrasvatāṃ gataḥ | laṅkāmabhipatiṣyāmi rāghavasyārthasiddhaye ||
English Translation
Therefore, diminishing myself, I shall at night, for compassing the welfare of Rāghava, enter Lankā is my own form.
VR 5.2.45 अनुष्टुप्
रावणस्य पुरीं रात्रौ प्रविश्य सुदुरासदाम् । विचिन्वन्भवनं सर्वं द्रक्ष्यामि जनकात्मजाम् ॥
rāvaṇasya purīṃ rātrau praviśya sudurāsadām | vicinvanbhavanaṃ sarvaṃ drakṣyāmi janakātmajām ||
English Translation
Entering at night Råvaņa's capital difficult of access, I shall, obtaining entry into every dwelling seek Janaka's daughter.'
VR 5.2.46 उपजातिः
इति संचिन्त्य हनुमान्सूर्यस्यास्तमयं कपिः । आचकाङ्क्षे तदा वीरा वैदेह्या दर्शनोत्सुकः । पृषदंशकमात्रः सन्बभूवाद्भुतदर्शनः ॥
iti saṃcintya hanumānsūryasyāstamayaṃ kapiḥ | ācakāṅkṣe tadā vīrā vaidehyā darśanotsukaḥ | pṛṣadaṃśakamātraḥ sanbabhūvādbhutadarśanaḥ ||
English Translation
Having made up his mind thus, the heroic Hanumān, extremely eager to see Vaidehi, wished for the setting of the sun.
VR 5.2.47 अनुष्टुप्
प्रदोषकाले हनुमांस्तूर्णमुत्पत्य वीर्यवान् । प्रविवेश पुरीं रम्यां सुविभक्तमहापथम् ॥
pradoṣakāle hanumāṃstūrṇamutpatya vīryavān | praviveśa purīṃ ramyāṃ suvibhaktamahāpatham ||
English Translation
At dusk, the powerful Hanumān, springing up, entered the charming city of Lankā with its well divided highways; furnished with rows of edifices having golden pillars, and net-works, resembling the metropolis of the Gandharvas.
VR 5.2.48 अनुष्टुप्
प्रासादमालाविततां स्तम्भैः काञ्चनराजतैः । शातकुम्भमयैर्जालैर्गन्धर्वनगरोपमाम् ॥
prāsādamālāvitatāṃ stambhaiḥ kāñcanarājataiḥ | śātakumbhamayairjālairgandharvanagaropamām ||
English Translation
Hanuman saw the city stretched with rows of buildings all over,with seven or eight storied mansions, which had pillars of gold and silver, windows with fretwork of gold, inlaid with crystals, floors decorated with gold, resembling the grand city of gandharvas.
VR 5.2.49 अनुष्टुप्
सप्तभौमाष्टभौमैश्च स ददर्श महापुरीम् । तलैः स्फाटिकसंपूर्णैः कार्तस्वरविभूषितैः ॥
saptabhaumāṣṭabhaumaiśca sa dadarśa mahāpurīm | talaiḥ sphāṭikasaṃpūrṇaiḥ kārtasvaravibhūṣitaiḥ ||
English Translation
He saw that splendid city containing sevenstoried and eight-storied edifices, studded with crystal and adorned with gold. And the dwellings of the Rākṣasas were embellished with these (ornaments).
VR 5.2.50 अनुष्टुप्
वैदूर्यमणिचित्रैश्च मुक्ताजालविभूषितैः । तलैः शुशुभिरे तानि भवनान्यत्र रक्षसाम् ॥
vaidūryamaṇicitraiśca muktājālavibhūṣitaiḥ | talaiḥ śuśubhire tāni bhavanānyatra rakṣasām ||
English Translation
Inlaid with precious gems and fretwork, and ornamented with pearls, the mansions of demons looked splendid.
VR 5.2.51 अनुष्टुप्
काञ्चनानि विचित्राणि तोरणानि च रक्षसाम् । लङ्कामुद्द्योतयामासुः सर्वतः समलंकृताम् ॥
kāñcanāni vicitrāṇi toraṇāni ca rakṣasām | laṅkāmuddyotayāmāsuḥ sarvataḥ samalaṃkṛtām ||
English Translation
And graceful golden gateways belonging to the Rākṣasas everywhere lent splendour to Lankā adorned all over.
VR 5.2.52 अनुष्टुप्
अचिन्त्यामद्भुताकारां दृष्ट्वा लङ्कां महाकपिः । आसीद्विषण्णो हृष्टश्च वैदेह्या दर्शनोत्सुकः ॥
acintyāmadbhutākārāṃ dṛṣṭvā laṅkāṃ mahākapiḥ | āsīdviṣaṇṇo hṛṣṭaśca vaidehyā darśanotsukaḥ ||
English Translation
Beholding Lankā, wonderful and of inconceivable loveliness, the mighty monkey, desirous of beholding Vaidehī, became depressed and delighted at the same time.
VR 5.2.53 वंशस्थम्
स पाण्डुरोद्विद्धविमानमालिनीं; महार्हजाम्बूनदजालतोरणाम् । यशस्विनां रावणबाहुपालितां; क्षपाचरैर्भीमबलैः समावृताम् ॥
sa pāṇḍurodviddhavimānamālinīṃ; mahārhajāmbūnadajālatoraṇām | yaśasvināṃ rāvaṇabāhupālitāṃ; kṣapācarairbhīmabalaiḥ samāvṛtām ||
English Translation
And he (entered Lankā) engarlanded with yellow edifices joined together, with the ornamented arches of her gateways furnished with nets of precious gold; famed (all over the world); ruled by the arm of Ravana, and vigilantly guarded by night-rangers of dreadful strength.
VR 5.2.54 इन्द्रवज्रा
चन्द्रोऽपि साचिव्यमिवास्य कुर्वं;स्तारागणैर्मध्यगतो विराजन् । ज्योत्स्नावितानेन वितत्य लोक;मुत्तिष्ठते नैकसहस्ररश्मिः ॥
candro'pi sācivyamivāsya kurvaṃ;stārāgaṇairmadhyagato virājan | jyotsnāvitānena vitatya loka;muttiṣṭhate naikasahasraraśmiḥ ||
English Translation
Even the Moon rose with thousands of rays in the centre of multitudes of stars overspreading and illumining the world with a canopy of bright beams, as if to render ministerial help to Hanuman.
VR 5.2.55 उपजातिः
शङ्खप्रभं क्षीरमृणालवर्ण;मुद्गच्छमानं व्यवभासमानम् । ददर्श चन्द्रं स कपिप्रवीरः; पोप्लूयमानं सरसीव हंसं ॥
śaṅkhaprabhaṃ kṣīramṛṇālavarṇa;mudgacchamānaṃ vyavabhāsamānam | dadarśa candraṃ sa kapipravīraḥ; poplūyamānaṃ sarasīva haṃsaṃ ||
English Translation
And that heroic monkey behold the Moon possessing the sheen of a conch, and hued like milk or the lotus-stalk, arisen and afloat (in the welkin), like a swan swimming in a tank.
← Previous (Ch. 325) Full Table of Contents Next (Ch. 327) →