Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 6 (Yuddhakāṇḍa) • Sarga 44

Yuddhakāṇḍa Sarga 44

युद्धकाण्डम् • सर्गः 44

Yuddhakāṇḍa Sarga 44 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 38 verses.

Total: 38 Verses • Citations: VR 6.44.1–38 • 175 Lexicon Terms
VR 6.44.1 अनुष्टुप्
तद्दृष्ट्वा सुमहत्कर्म कृतं वानरसत्तमैः । क्रोधमाहारयामास युधि तीव्रमकम्पनः ॥
taddṛṣṭvā sumahatkarma kṛtaṃ vānarasattamaiḥ | krodhamāhārayāmāsa yudhi tīvramakampanaḥ ||
English Translation
And witnessing that mighty exploit of the foremost of the monkeys, Akampana waxed furious with wrath.
VR 6.44.2 अनुष्टुप्
क्रोधमूर्छितरूपस्तु ध्नुवन्परमकार्मुकम् । दृष्ट्वा तु कर्म शत्रूणां सारथिं वाक्यमब्रवीत् ॥
krodhamūrchitarūpastu dhnuvanparamakārmukam | dṛṣṭvā tu karma śatrūṇāṃ sārathiṃ vākyamabravīt ||
English Translation
And transported with passion, he, twanging his mighty bow seeing that feat of his foe, addressed his charioteer saying.
VR 6.44.3 अनुष्टुप्
तत्रैव तावत्त्वरितं रथं प्रापय सारथे । एतेऽत्र बहवो घ्नन्ति सुबहून्राक्षसान्रणे ॥
tatraiva tāvattvaritaṃ rathaṃ prāpaya sārathe | ete'tra bahavo ghnanti subahūnrākṣasānraṇe ||
English Translation
O charioteer, swiftly conduct you the car to that same place. These powerful ones are slaying innumerable Rākşasas in fight.
VR 6.44.4 अनुष्टुप्
एतेऽत्र बलवन्तो हि भीमकायाश्च वानराः । द्रुमशैलप्रहरणास्तिष्ठन्ति प्रमुखे मम ॥
ete'tra balavanto hi bhīmakāyāśca vānarāḥ | drumaśailapraharaṇāstiṣṭhanti pramukhe mama ||
English Translation
And all those vigorous monkeys of dreadful deeds stay before me, armed with trees and rocks.
VR 6.44.5 अनुष्टुप्
एतान्निहन्तुमिच्छामि समरश्लाघिनो ह्यहम् । एतैः प्रमथितं सर्वं दृश्यते राक्षसं बलम् ॥
etānnihantumicchāmi samaraślāghino hyaham | etaiḥ pramathitaṃ sarvaṃ dṛśyate rākṣasaṃ balam ||
English Translation
Those, pluming themselves overmuch on their martial worth, I intended to slay in battle. And all this Rākşasa force appeared to be harassed by these.
VR 6.44.6 अनुष्टुप्
ततः प्रजविताश्वेन रथेन रथिनां वरः । हरीनभ्यहनत्क्रोधाच्छरजालैरकम्पनः ॥
tataḥ prajavitāśvena rathena rathināṃ varaḥ | harīnabhyahanatkrodhāccharajālairakampanaḥ ||
English Translation
Then on a car drawn by moving steeds, Akampana from a distance attacked the monkeys with showers of arrows.
VR 6.44.7 अनुष्टुप्
न स्थातुं वानराः शेकुः किं पुनर्योद्धुमाहवे । अकम्पनशरैर्भग्नाः सर्व एव प्रदुद्रुवुः ॥
na sthātuṃ vānarāḥ śekuḥ kiṃ punaryoddhumāhave | akampanaśarairbhagnāḥ sarva eva pradudruvuḥ ||
English Translation
Thereat the monkeys could not so much as maintain their ground in the field, and how could they fight?
VR 6.44.8 अनुष्टुप्
तान्मृत्युवशमापन्नानकम्पनवशं गतान् । समीक्ष्य हनुमाञ्ज्ञातीनुपतस्थे महाबलः ॥
tānmṛtyuvaśamāpannānakampanavaśaṃ gatān | samīkṣya hanumāñjñātīnupatasthe mahābalaḥ ||
English Translation
Having observed that Vanaras are fallen under the sway of Akampana and under the sway of death, mighty Hanuman approached Akampana.
VR 6.44.9 अनुष्टुप्
तं महाप्लवगं दृष्ट्वा सर्वे प्लवगयूथपाः । समेत्य समरे वीराः सहिताः पर्यवारयन् ॥
taṃ mahāplavagaṃ dṛṣṭvā sarve plavagayūthapāḥ | sametya samare vīrāḥ sahitāḥ paryavārayan ||
English Translation
Broken by the arrows of Akampana, they began to fly. and the exceedingly strong Hanumān, seeing his kindred come under the masterdom of Death and follow the course pursued by the shafts of Akampana, advanced (to the conflict). And seeing that mighty monkey, all those heroic prime monkeys together surrounded (Hanumān) in the field.
VR 6.44.10 अनुष्टुप्
व्यवस्थितं हनूमन्तं ते दृष्ट्वा हरियूथपाः । बभूवुर्बलवन्तो हि बलवन्तमुपाश्रिताः ॥
vyavasthitaṃ hanūmantaṃ te dṛṣṭvā hariyūthapāḥ | babhūvurbalavanto hi balavantamupāśritāḥ ||
English Translation
Those best of monkeys, seeing Hanumán stay, grew strong by relying on that strong one.
VR 6.44.11 अनुष्टुप्
अकम्पनस्तु शैलाभं हनूमन्तमवस्थितम् । महेन्द्र इव धाराभिः शरैरभिववर्ष ह ॥
akampanastu śailābhaṃ hanūmantamavasthitam | mahendra iva dhārābhiḥ śarairabhivavarṣa ha ||
English Translation
And even as the great Indra shower down rain, Akampana showered shafts on Hanuman resembling a mountain-summit in grandeur.
VR 6.44.12 अनुष्टुप्
अचिन्तयित्वा बाणौघाञ्शरीरे पतिताञ्शितान् । अकम्पनवधार्थाय मनो दध्रे महाबलः ॥
acintayitvā bāṇaughāñśarīre patitāñśitān | akampanavadhārthāya mano dadhre mahābalaḥ ||
English Translation
And without casting a thought on the showers of arrows poured on his person, that monkey gifted with exceeding strength, set his heart on compassing the death of Akampana.
VR 6.44.13 अनुष्टुप्
स प्रहस्य महातेजा हनूमान्मारुतात्मजः । अभिदुद्राव तद्रक्षः कम्पयन्निव मेदिनीम् ॥
sa prahasya mahātejā hanūmānmārutātmajaḥ | abhidudrāva tadrakṣaḥ kampayanniva medinīm ||
English Translation
And laughing, that exceedingly energetic offspring of the Wind-god rushed after that Rākşasa, as if making the Earth herself tremble.
VR 6.44.14 अनुष्टुप्
तस्याभिनर्दमानस्य दीप्यमानस्य तेजसा । बभूव रूपं दुर्धर्षं दीप्तस्येव विभावसोः ॥
tasyābhinardamānasya dīpyamānasya tejasā | babhūva rūpaṃ durdharṣaṃ dīptasyeva vibhāvasoḥ ||
English Translation
The form of that one roaring and flaming up in energy, was irresistible, like to the appearance of a flaming fire.
VR 6.44.15 अनुष्टुप्
आत्मानं त्वप्रहरणं ज्ञात्वा क्रोधसमन्वितः । शैलमुत्पाटयामास वेगेन हरिपुंगवः ॥
ātmānaṃ tvapraharaṇaṃ jñātvā krodhasamanvitaḥ | śailamutpāṭayāmāsa vegena haripuṃgavaḥ ||
English Translation
And thinking that he was unfurnished with any arms, that foremost of monkeys, waxing wroth, vehemently rooted up a hill.
VR 6.44.16 अनुष्टुप्
तं गृहीत्वा महाशैलं पाणिनैकेन मारुतिः । विनद्य सुमहानादं भ्रामयामास वीर्यवान् ॥
taṃ gṛhītvā mahāśailaṃ pāṇinaikena mārutiḥ | vinadya sumahānādaṃ bhrāmayāmāsa vīryavān ||
English Translation
And taking that huge hill, the Wind-god's son endowed with prowess, sending up a tremendous roar, began to whirl it with a single arm.
VR 6.44.17 अनुष्टुप्
ततस्तमभिदुद्राव राक्षसेन्द्रमकम्पनम् । यथा हि नमुचिं संख्ये वज्रेणेव पुरंदरः ॥
tatastamabhidudrāva rākṣasendramakampanam | yathā hi namuciṃ saṃkhye vajreṇeva puraṃdaraḥ ||
English Translation
As of yore Purandara had in encounter pursued Namuchi with the thunder-bolt, (Hanuman) pursued that best of RāksasasAkampana.
VR 6.44.18 अनुष्टुप्
अकम्पनस्तु तद्दृष्ट्वा गिरिशृङ्गं समुद्यतम् । दूरादेव महाबाणैरर्धचन्द्रैर्व्यदारयत् ॥
akampanastu taddṛṣṭvā giriśṛṅgaṃ samudyatam | dūrādeva mahābāṇairardhacandrairvyadārayat ||
English Translation
Akampana, seeing that uplifted crag, from a distance cut it off with mighty crescent-shaped shafts.
VR 6.44.19 अनुष्टुप्
तत्पर्वताग्रमाकाशे रक्षोबाणविदारितम् । विकीर्णं पतितं दृष्ट्वा हनूमान्क्रोधमूर्छितः ॥
tatparvatāgramākāśe rakṣobāṇavidāritam | vikīrṇaṃ patitaṃ dṛṣṭvā hanūmānkrodhamūrchitaḥ ||
English Translation
And finding that mountain top severed by the shafts of the Räksasa and scattered in pieces, Hanumān was seized with a mighty wrath.
VR 6.44.20 अनुष्टुप्
सोऽश्वकर्णं समासाद्य रोषदर्पान्वितो हरिः । तूर्णमुत्पाटयामास महागिरिमिवोच्छ्रितम् ॥
so'śvakarṇaṃ samāsādya roṣadarpānvito hariḥ | tūrṇamutpāṭayāmāsa mahāgirimivocchritam ||
English Translation
That monkey, wrought up with rage and pride, grasping an Aśvakarņa elevated like to a hill, at once uprooted it.
VR 6.44.21 अनुष्टुप्
तं गृहीत्वा महास्कन्धं सोऽश्वकर्णं महाद्युतिः । प्रहस्य परया प्रीत्या भ्रामयामास संयुगे ॥
taṃ gṛhītvā mahāskandhaṃ so'śvakarṇaṃ mahādyutiḥ | prahasya parayā prītyā bhrāmayāmāsa saṃyuge ||
English Translation
And taking that broad-shouldered Asvakarma, that one furnished with high splendour, with great glee whirled it above the ground.
VR 6.44.22 अनुष्टुप्
प्रधावन्नुरुवेगेन प्रभञ्जंस्तरसा द्रुमान् । हनूमान्परमक्रुद्धश्चरणैर्दारयत्क्षितिम् ॥
pradhāvannuruvegena prabhañjaṃstarasā drumān | hanūmānparamakruddhaścaraṇairdārayatkṣitim ||
English Translation
Thereat rushing a main vehemently (Akampana) speedily broke the trees. And (seeing this) Hanumān, transported with passion, rived the earth with his kicks.
VR 6.44.23 अनुष्टुप्
गजांश्च सगजारोहान्सरथान्रथिनस्तथा । जघान हनुमान्धीमान्राक्षसांश्च पदातिकान् ॥
gajāṃśca sagajārohānsarathānrathinastathā | jaghāna hanumāndhīmānrākṣasāṃśca padātikān ||
English Translation
And Hanumān slaughtered elephants, and the riders thereof, and cars with their riders, and dreadful Rākṣasas and footmen.
VR 6.44.24 अनुष्टुप्
तमन्तकमिव क्रुद्धं समरे प्राणहारिणम् । हनूमन्तमभिप्रेक्ष्य राक्षसा विप्रदुद्रुवुः ॥
tamantakamiva kruddhaṃ samare prāṇahāriṇam | hanūmantamabhiprekṣya rākṣasā vipradudruvuḥ ||
English Translation
Seeing the enraged Hanumān resembling the Finisher armed with trees and destructive, the Rākşasas began to fly fast.
VR 6.44.25 अनुष्टुप्
तमापतन्तं संक्रुद्धं राक्षसानां भयावहम् । ददर्शाकम्पनो वीरश्चुक्रोध च ननाद च ॥
tamāpatantaṃ saṃkruddhaṃ rākṣasānāṃ bhayāvaham | dadarśākampano vīraścukrodha ca nanāda ca ||
English Translation
Seeing that one enraged, terrific to the Rāks asas, the heroic Akampana was agitated greatly and sent up shouts.
VR 6.44.26 अनुष्टुप्
स चतुर्दशभिर्बाणैः शितैर्देहविदारणैः । निर्बिभेद हनूमन्तं महावीर्यमकम्पनः ॥
sa caturdaśabhirbāṇaiḥ śitairdehavidāraṇaiḥ | nirbibheda hanūmantaṃ mahāvīryamakampanaḥ ||
English Translation
Akampana pierced Hanumān endowed with exceeding prowess with four and ten shafts, sharpened and capable of cleaving the bodies of people.
VR 6.44.27 अनुष्टुप्
स तथा प्रतिविद्धस्तु बह्वीभिः शरवृष्टिभिः । हनूमान्ददृशे वीरः प्ररूढ इव सानुमान् ॥
sa tathā pratividdhastu bahvībhiḥ śaravṛṣṭibhiḥ | hanūmāndadṛśe vīraḥ prarūḍha iva sānumān ||
English Translation
And thus covered with iron arrows and whetted darts, that hero Hanumân-looked like a hill covered with trees.
VR 6.44.28 अनुष्टुप्
ततोऽन्यं वृक्षमुत्पाट्य कृत्वा वेगमनुत्तमम् । शिरस्यभिजघानाशु राक्षसेन्द्रमकम्पनम् ॥
tato'nyaṃ vṛkṣamutpāṭya kṛtvā vegamanuttamam | śirasyabhijaghānāśu rākṣasendramakampanam ||
English Translation
Then uprooting another tree, (Hanuman) summoning up hi best impetuosity, swiftly hit Akampana foremost of Rākşasas-on the head.
VR 6.44.29 अनुष्टुप्
स वृक्षेण हतस्तेन सक्रोधेन महात्मना । राक्षसो वानरेन्द्रेण पपात स ममार च ॥
sa vṛkṣeṇa hatastena sakrodhena mahātmanā | rākṣaso vānarendreṇa papāta sa mamāra ca ||
English Translation
And slain with that tree by that high souled monkeys chief wrought up with passion that Raksasas fell down and died.
VR 6.44.30 अनुष्टुप्
तं दृष्ट्वा निहतं भूमौ राक्षसेन्द्रमकम्पनम् । व्यथिता राक्षसाः सर्वे क्षितिकम्प इव द्रुमाः ॥
taṃ dṛṣṭvā nihataṃ bhūmau rākṣasendramakampanam | vyathitā rākṣasāḥ sarve kṣitikampa iva drumāḥ ||
English Translation
Seeing that foremost of Rākşasas-Akampanaslain (and lying) on the ground, the Raksasa were extremely aggrieved, and (appeared)like trees in an earthquake.
VR 6.44.31 अनुष्टुप्
त्यक्तप्रहरणाः सर्वे राक्षसास्ते पराजिताः । लङ्कामभिययुस्त्रस्ता वानरैस्तैरभिद्रुताः ॥
tyaktapraharaṇāḥ sarve rākṣasāste parājitāḥ | laṅkāmabhiyayustrastā vānaraistairabhidrutāḥ ||
English Translation
And those Rākşasas defeated, leaving their arms behind, made for Lankā in fear, pursued by the monkeys.
VR 6.44.32 अनुष्टुप्
ते मुक्तकेशाः संभ्रान्ता भग्नमानाः पराजिताः । स्रवच्छ्रमजलैरङ्गैः श्वसन्तो विप्रदुद्रुवुः ॥
te muktakeśāḥ saṃbhrāntā bhagnamānāḥ parājitāḥ | sravacchramajalairaṅgaiḥ śvasanto vipradudruvuḥ ||
English Translation
And with their hair flowing loosely, (the Rāks asas), afflicted with affright, and dispirited and beaten, fled fast, with the water of fatigue running down their persons.
VR 6.44.33 अनुष्टुप्
अन्योन्यं प्रममन्तुस्ते विविशुर्नगरं भयात् । पृष्ठतस्ते सुसंमूढाः प्रेक्षमाणा मुहुर्मुहुः ॥
anyonyaṃ pramamantuste viviśurnagaraṃ bhayāt | pṛṣṭhataste susaṃmūḍhāḥ prekṣamāṇā muhurmuhuḥ ||
English Translation
And crushing down each other, they entered the city in a panic, momentarily casting their looks behind them.
VR 6.44.34 अनुष्टुप्
तेषु लङ्कां प्रविष्टेषु राक्षसेषु महाबलाः । समेत्य हरयः सर्वे हनूमन्तमपूजयन् ॥
teṣu laṅkāṃ praviṣṭeṣu rākṣaseṣu mahābalāḥ | sametya harayaḥ sarve hanūmantamapūjayan ||
English Translation
When the Rákşasas had entered Lankā, the exceedingly mighty monkeys, assembled together, paid homage to Hanuman.
VR 6.44.35 अनुष्टुप्
सोऽपि प्रहृष्टस्तान्सर्वान्हरीन्संप्रत्यपूजयत् । हनूमान्सत्त्वसंपन्नो यथार्हमनुकूलतः ॥
so'pi prahṛṣṭastānsarvānharīnsaṃpratyapūjayat | hanūmānsattvasaṃpanno yathārhamanukūlataḥ ||
English Translation
And Hanumăn, gifted with strength, honoured the seniors each as he deserved in consideration of his lineage.
VR 6.44.36 अनुष्टुप्
विनेदुश्च यथा प्राणं हरयो जितकाशिनः । चकर्षुश्च पुनस्तत्र सप्राणानेव राक्षसान् ॥
vineduśca yathā prāṇaṃ harayo jitakāśinaḥ | cakarṣuśca punastatra saprāṇāneva rākṣasān ||
English Translation
The monkeys eager for victory shouted with might and main, and began to drag the Rākşasas with the view of taking their lives.
VR 6.44.37 वंशस्थम्
स वीरशोभामभजन्महाकपिः; समेत्य रक्षांसि निहत्य मारुतिः । महासुरं भीमममित्रनाशनं; यथैव विष्णुर्बलिनं चमूमुखे ॥
sa vīraśobhāmabhajanmahākapiḥ; sametya rakṣāṃsi nihatya mārutiḥ | mahāsuraṃ bhīmamamitranāśanaṃ; yathaiva viṣṇurbalinaṃ camūmukhe ||
English Translation
Great Vanara, Maruti shone like a triumphant hero and saviour in front of the army, just as Lord Vishnu, the Lord of Devatas shone after killing the foes (demons).
VR 6.44.38 वंशस्थम्
अपूजयन्देवगणास्तदा कपिं; स्वयं च रामोऽतिबलश्च लक्ष्मणः । तथैव सुग्रीवमुखाः प्लवंगमा; विभीषणश्चैव महाबलस्तदा ॥
apūjayandevagaṇāstadā kapiṃ; svayaṃ ca rāmo'tibalaśca lakṣmaṇaḥ | tathaiva sugrīvamukhāḥ plavaṃgamā; vibhīṣaṇaścaiva mahābalastadā ||
English Translation
Thereafter Rama with the army of Devatas, Atibala and Lakshmana, in the same way Sugriva, the army chief, so also, Vibheeshana of exceeding might praised Hanuman.॥ इत्यार्षेवाल्मीकीयेश्रीमद्रामायणेआदिकाव्येयुद्धकाण्डेषटपञ्चाशस्सर्गः ॥This is the end of the fifty sixth sarga of Yuddha Kanda of the first epic the holy Ramayana composed by sage Valmiki.
← Previous (Ch. 433) Full Table of Contents Next (Ch. 435) →