धूम्राक्षं निहतं श्रुत्वा रावणो राक्षसेश्वरः । बलाध्यक्षमुवाचेदं कृताञ्जलिमुपस्थितम् ॥
dhūmrākṣaṃ nihataṃ śrutvā rāvaṇo rākṣaseśvaraḥ | balādhyakṣamuvācedaṃ kṛtāñjalimupasthitam ||
English Translation
Hearing Dhūmrākṣa slain, Rāvana-lord of the Raksasas-overwhelmed with a mighty rage, began to sigh like a serpent.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
धूम्राक्षं
धूम्राक्ष [m]
निहतं
निहन् [2. Ā.]
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
रावणो
रावण [m]
राक्षसेश्वरः
राक्षसेश्वर [m]
बलाध्यक्षम्
बलाध्यक्ष [m]
उवाचेदं
वच् [2. P.]
उवाचेदं
इदम् [pron]
कृताञ्जलिम्
कृताञ्जलि [adj]
उपस्थितम्
उपस्था [1. Ā.]
शीघ्रं निर्यान्तु दुर्धर्षा राक्षसा भीमविक्रमाः । अकम्पनं पुरस्कृत्य सर्वशस्त्रप्रकोविदम् ॥
śīghraṃ niryāntu durdharṣā rākṣasā bhīmavikramāḥ | akampanaṃ puraskṛtya sarvaśastraprakovidam ||
English Translation
Let invincible Rākşasas of dreadful prowess, march forth, placing before them Akampana, skilled in all weapons and arms.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शीघ्रं
शीघ्रम् [ind]
निर्यान्तु
निर्या [2. P.]
दुर्धर्षा
दुर्धर्ष [adj]
राक्षसा
राक्षस [m]
भीमविक्रमाः
भीम [adj]
भीमविक्रमाः
विक्रम [m]
अकम्पनं
अकम्पन [m]
पुरस्कृत्य
पुरस्कृ [8. Ā.]
सर्वशस्त्रप्रकोविदम्
सर्व [pron]
सर्वशस्त्रप्रकोविदम्
शस्त्र [n]
सर्वशस्त्रप्रकोविदम्
प्रकोविद [adj]
ततो नानाप्रहरणा भीमाक्षा भीमदर्शनाः । निष्पेतू राक्षसा मुख्या बलाध्यक्षप्रचोदिताः ॥
tato nānāpraharaṇā bhīmākṣā bhīmadarśanāḥ | niṣpetū rākṣasā mukhyā balādhyakṣapracoditāḥ ||
English Translation
Then equipped with various arms, the foremost of Rākşasas, having dreadful eyes (in their heads, and of dreadful forms, marched forth, urged on by their general.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
नानाप्रहरणा
नाना [ind]
नानाप्रहरणा
प्रहरण [n]
भीमाक्षा
भीम [adj]
भीमाक्षा
अक्ष [n]
भीमदर्शनाः
भीम [adj]
भीमदर्शनाः
दर्शन [n]
निष्पेतू
निष्पत् [1. P.]
राक्षसा
राक्षस [m]
मुख्या
मुख्य [adj]
बलाध्यक्षप्रचोदिताः
बलाध्यक्ष [m]
बलाध्यक्षप्रचोदिताः
प्रचोदय् [10. P.]
रथमास्थाय विपुलं तप्तकाञ्चनकुण्डलः । राकसैः संवृतो घोरैस्तदा निर्यात्यकम्पनः ॥
rathamāsthāya vipulaṃ taptakāñcanakuṇḍalaḥ | rākasaiḥ saṃvṛto ghoraistadā niryātyakampanaḥ ||
English Translation
Ascending a large car, adorned with burnished gold, Akampana, possessed of the splendour of clouds,* and cloud-hued, and furnished with a voice resembling the roar of clouds, went out, environed by Rākașasas of terrific forms. *There is a pun here on the word Akampana-lit.one incapable of being shaken.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
रथम्
रथ [m]
आस्थाय
आस्था [1. Ā.]
विपुलं
विपुल [adj]
तप्तकाञ्चनकुण्डलः
तप् [4. Ā.]
तप्तकाञ्चनकुण्डलः
काञ्चन [n]
तप्तकाञ्चनकुण्डलः
कुण्डल [n]
राक्षसैः
राक्षस [m]
संवृतो
संवृ [9. P.]
घोरैस्तदा
घोर [adj]
घोरैस्तदा
तदा [ind]
निर्यात्यकम्पनः
निर्या [2. P.]
निर्यात्यकम्पनः
अकम्पन [m]
न हि कम्पयितुं शक्यः सुरैरपि महामृधे । अकम्पनस्ततस्तेषामादित्य इव तेजसा ॥
na hi kampayituṃ śakyaḥ surairapi mahāmṛdhe | akampanastatasteṣāmāditya iva tejasā ||
English Translation
Akampana, resembling the sun in power, was incapable of being shaken in fight by the very gods, and of being beheld by them. 1. Possessed of a person measuring, according to the commentator, a mass of clouds. I give the apparent sense, which answers. 2. Monkeys.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
हि
हि [ind]
कम्पयितुं
कम्पय् [10. Ā.]
शक्यः
शक्य [adj]
सुरैर्
सुर [m]
अपि
अपि [ind]
महामृधे
महत् [adj]
महामृधे
मृध [mn]
अकम्पनस्ततस्तेषाम्
अकम्पन [m]
अकम्पनस्ततस्तेषाम्
ततस् [ind]
अकम्पनस्ततस्तेषाम्
तद् [pron]
आदित्य
आदित्य [m]
इव
इव [ind]
तेजसा
तेजस् [n]
तस्य निधावमानस्य संरब्धस्य युयुत्सया । अकस्माद्दैन्यमागच्छद्धयानां रथवाहिनाम् ॥
tasya nidhāvamānasya saṃrabdhasya yuyutsayā | akasmāddainyamāgacchaddhayānāṃ rathavāhinām ||
English Translation
And as, burning for battle, he rushed out in wrath, the steeds drawing his car suddenly lost their energy.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्य
तद् [pron]
निधावमानस्य
निधाव् [1. Ā.]
संरब्धस्य
संरभ् [1. Ā.]
युयुत्सया
युयुत्सा [f]
अकस्माद्
अकस्मात् [ind]
दैन्यम्
दैन्य [n]
आगच्छद्धयानां
आगम् [6. P.]
आगच्छद्धयानां
हय [m]
रथवाहिनाम्
रथ [m]
रथवाहिनाम्
वाहिन् [adj]
व्यस्फुरन्नयनं चास्य सव्यं युद्धाभिनन्दिनः । विवर्णो मुखवर्णश्च गद्गदश्चाभवत्स्वरः ॥
vyasphurannayanaṃ cāsya savyaṃ yuddhābhinandinaḥ | vivarṇo mukhavarṇaśca gadgadaścābhavatsvaraḥ ||
English Translation
The left eye of that one delighting in encounter, began to throb. And his continence grew pale, and his voice faltered.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
व्यस्फुरन्नयनं
विस्फुर् [6. Ā.]
व्यस्फुरन्नयनं
नयन [n]
चास्य
च [ind]
चास्य
इदम् [pron]
सव्यं
सव्य [adj]
युद्धाभिनन्दिनः
युद्ध [n]
युद्धाभिनन्दिनः
अभिनन्दिन् [adj]
विवर्णो
विवर्ण [adj]
मुखवर्णश्च
मुख [n]
मुखवर्णश्च
वर्ण [mn]
मुखवर्णश्च
च [ind]
गद्गदश्चाभवत्
गद्गद [adj]
गद्गदश्चाभवत्
च [ind]
गद्गदश्चाभवत्
भू [1. Ā.]
स्वरः
स्वर [m]
अभवत्सुदिने चापि दुर्दिने रूक्षमारुतम् । ऊचुः खगा मृगाः सर्वे वाचः क्रूरा भयावहाः ॥
abhavatsudine cāpi durdine rūkṣamārutam | ūcuḥ khagā mṛgāḥ sarve vācaḥ krūrā bhayāvahāḥ ||
English Translation
In a fair day, it looked foul with the wind breathing roughly. And fierce and frightful beasts and birds began to emit cries.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अभवत्
भू [1. Ā.]
सुदिने
सुदिन [n]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
दुर्दिनं
दुर्दिन [n]
रूक्षमारुतम्
रूक्ष [adj]
रूक्षमारुतम्
मारुत [m]
ऊचुः
वच् [2. P.]
खगा
खग [mn]
मृगाः
मृग [m]
सर्वे
सर्व [pron]
वाचः
वाच् [f]
क्रूरा
क्रूर [adj]
भयावहाः
भय [n]
भयावहाः
आवह [adj]
स सिंहोपचितस्कन्धः शार्दूलसमविक्रमः । तानुत्पातानचिन्त्यैव निर्जगाम रणाजिरम् ॥
sa siṃhopacitaskandhaḥ śārdūlasamavikramaḥ | tānutpātānacintyaiva nirjagāma raṇājiram ||
English Translation
That lion-shouldered one like a tiger in prowess, without heeding these ominous occurrences, marched forth into the field.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
सिंहोपचितस्कन्धः
सिंह [m]
सिंहोपचितस्कन्धः
उपचि [5. Ā.]
सिंहोपचितस्कन्धः
स्कन्ध [m]
शार्दूलसमविक्रमः
शार्दूल [m]
शार्दूलसमविक्रमः
सम [pron]
शार्दूलसमविक्रमः
विक्रम [m]
तान्
तद् [pron]
उत्पातान्
उत्पात [m]
अचिन्त्यैव
अचिन्त्य [ind]
अचिन्त्यैव
एव [ind]
निर्जगाम
निर्गम् [6. P.]
रणाजिरम्
रण [m]
रणाजिरम्
अजिर [n]
तदा निर्गच्छतस्तस्य रक्षसः सह राक्षसैः । बभूव सुमहान्नादः क्षोभयन्निव सागरम् ॥
tadā nirgacchatastasya rakṣasaḥ saha rākṣasaiḥ | babhūva sumahānnādaḥ kṣobhayanniva sāgaram ||
English Translation
As that Rākşasa was setting out along with the Rākṣasas, he set up mighty roars as if agitating the deep.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तदा
तदा [ind]
निर्गच्छतस्तस्य
निर्गम् [6. P.]
निर्गच्छतस्तस्य
तद् [pron]
रक्षसः
रक्षस् [n]
सह
सह [ind]
राक्षसैः
राक्षस [m]
बभूव
भू [1. Ā.]
सुमहान्नादः
सु [ind]
सुमहान्नादः
महत् [adj]
सुमहान्नादः
नाद [m]
क्षोभयन्न्
क्षोभय् [10. Ā.]
इव
इव [ind]
सागरम्
सागर [m]
तेन शब्देन वित्रस्ता वानराणां महाचमूः । द्रुमशैलप्रहरणा योद्धुं समवतिष्ठत ॥
tena śabdena vitrastā vānarāṇāṃ mahācamūḥ | drumaśailapraharaṇā yoddhuṃ samavatiṣṭhata ||
English Translation
Huge troops of Vanaras holding trees and hillocks stood prepared for waging and by that the noise that arose expanded.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तेन
तद् [pron]
शब्देन
शब्द [m]
वित्रस्ता
वित्रस् [4. Ā.]
वानराणां
वानर [m]
महाचमूः
महत् [adj]
महाचमूः
चमू [f]
द्रुमशैलप्रहरणा
द्रुम [m]
द्रुमशैलप्रहरणा
शैल [mn]
द्रुमशैलप्रहरणा
प्रहरण [n]
योद्धुं
युध् [2. P.]
समवतिष्ठत
समवस्था [1. Ā.]
तेषां युद्धं महारौद्रं संजज्ञे कपिरक्षसाम् । रामरावणयोरर्थे समभित्यक्तजीविनाम् ॥
teṣāṃ yuddhaṃ mahāraudraṃ saṃjajñe kapirakṣasām | rāmarāvaṇayorarthe samabhityaktajīvinām ||
English Translation
Vanaras and Rakshasas dedicated their lives for Rama and Ravana, respectively in that way were enraged and battle took place.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तेषां
तद् [pron]
युद्धं
युद्ध [n]
महारौद्रं
महत् [adj]
महारौद्रं
रौद्र [adj]
संजज्ञे
संजन् [4. Ā.]
कपिरक्षसाम्
कपि [m]
कपिरक्षसाम्
रक्षस् [n]
रामरावणयोर्
राम [m]
रामरावणयोर्
रावण [m]
अर्थे
अर्थ [mn]
समभित्यक्तजीविनाम्
समभित्यज् [1. P.]
समभित्यक्तजीविनाम्
जीविन् [adj]
सर्वे ह्यतिबलाः शूराः सर्वे पर्वतसंनिभाः । हरयो राक्षसाश्चैव परस्परजिघंसवः ॥
sarve hyatibalāḥ śūrāḥ sarve parvatasaṃnibhāḥ | harayo rākṣasāścaiva parasparajighaṃsavaḥ ||
English Translation
Intending to kill one another both Vanaras and Rakshasas who resembled hills, also of extraordinary might and heroic fighting.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सर्वे
सर्व [pron]
ह्यतिबलाः
हि [ind]
ह्यतिबलाः
अतिबल [adj]
शूराः
शूर [m]
सर्वे
सर्व [pron]
पर्वतसंनिभाः
पर्वत [mn]
पर्वतसंनिभाः
संनिभ [adj]
हरयो
हरि [m]
राक्षसाश्चैव
राक्षस [m]
राक्षसाश्चैव
च [ind]
राक्षसाश्चैव
एव [ind]
परस्परजिघांसवः
परस्पर [adj]
परस्परजिघांसवः
जिघांसु [adj]
तेषां विनर्दातां शब्दः संयुगेऽतितरस्विनाम् । शुश्रुवे सुमहान्क्रोधादन्योन्यमभिगर्जताम् ॥
teṣāṃ vinardātāṃ śabdaḥ saṃyuge'titarasvinām | śuśruve sumahānkrodhādanyonyamabhigarjatām ||
English Translation
And each side desirous of slaying the other, the monkeys and the Raksasas were exceedingly strong and heroic and like to mountains. And each party storming at the other, in that conflict were heard loud cries emitted by those swiftspeeding ones in anger.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तेषां
तद् [pron]
विनर्दतां
विनर्द् [1. Ā.]
शब्दः
शब्द [m]
संयुगे
संयुग [n]
ऽतितरस्विनाम्
अतितरस्विन् [adj]
शुश्रुवे
श्रु [4. P.]
सुमहान्
सु [ind]
सुमहान्
महत् [adj]
क्रोधाद्
क्रोध [m]
अन्योन्यम्
अन्योन्य [adj]
अभिगर्जताम्
अभिगर्ज् [1. Ā.]
रजश्चारुणवर्णाभं सुभीममभवद्भृशम् । उद्धूतं हरिरक्षोभिः संरुरोध दिशो दश ॥
rajaścāruṇavarṇābhaṃ subhīmamabhavadbhṛśam | uddhūtaṃ harirakṣobhiḥ saṃrurodha diśo daśa ||
English Translation
And fearful was the dust red-hued that was raised incessantly by the monkeys and the Rākṣasa; and it enveloped the ten cardinal points.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
रजश्चारुणवर्णाभं
रजस् [n]
रजश्चारुणवर्णाभं
च [ind]
रजश्चारुणवर्णाभं
अरुण [adj]
रजश्चारुणवर्णाभं
वर्ण [mn]
रजश्चारुणवर्णाभं
आभ [adj]
सुभीमम्
सु [ind]
सुभीमम्
भीम [adj]
अभवद्
भू [1. Ā.]
भृशम्
भृशम् [ind]
उद्धूतं
उद्धू [5. P.]
हरिरक्षोभिः
हरि [m]
हरिरक्षोभिः
रक्षस् [n]
संरुरोध
संरुध् [7. P.]
दिशो
दिश् [f]
दश
दशन् [adj]
अन्योन्यं रजसा तेन कौशेयोद्धूतपाण्डुना । संवृतानि च भूतानि ददृशुर्न रणाजिरे ॥
anyonyaṃ rajasā tena kauśeyoddhūtapāṇḍunā | saṃvṛtāni ca bhūtāni dadṛśurna raṇājire ||
English Translation
In the field of battle, each enveloped with that dust raised, pale as silk, could not be discovered by the other.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अन्योन्यं
अन्योन्य [adj]
रजसा
रजस् [n]
तेन
तद् [pron]
कौशेयोद्धूतपाण्डुना
कौशेय [n]
कौशेयोद्धूतपाण्डुना
उद्धू [5. P.]
कौशेयोद्धूतपाण्डुना
पाण्डु [adj]
संवृतानि
संवृ [9. P.]
च
च [ind]
भूतानि
भूत [mn]
ददृशुर्
दृश् [6. P.]
न
न [ind]
रणाजिरे
रण [m]
रणाजिरे
अजिर [n]
न ध्वजो न पताकावा वर्म वा तुरगोऽपि वा । आयुधं स्यन्दनं वापि ददृशे तेन रेणुना ॥
na dhvajo na patākāvā varma vā turago'pi vā | āyudhaṃ syandanaṃ vāpi dadṛśe tena reṇunā ||
English Translation
In consequence of that dust arising, neither standard, nor ensign, nor shield, nor steed, nor weapon, nor car could be seen.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
ध्वजो
ध्वज [mn]
न
न [ind]
पताका
पताका [f]
वा
वा [ind]
वर्म
वर्मन् [mn]
वा
वा [ind]
तुरगो
तुरग [m]
ऽपि
अपि [ind]
वा
वा [ind]
आयुधं
आयुध [mn]
स्यन्दनं
स्यन्दन [mn]
वापि
वा [ind]
वापि
अपि [ind]
ददृशे
दृश् [6. P.]
तेन
तद् [pron]
रेणुना
रेणु [mn]
शब्दश्च सुमहांस्तेषां नर्दतामभिधावताम् । श्रूयते तुमुले युद्धे न रूपाणि चकाशिरे ॥
śabdaśca sumahāṃsteṣāṃ nardatāmabhidhāvatām | śrūyate tumule yuddhe na rūpāṇi cakāśire ||
English Translation
The fierce cries alone of those roaring and rushing were heard in that dreadful battle; but their forms were not visible to the sight.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शब्दश्च
शब्द [m]
शब्दश्च
च [ind]
सुमहांस्तेषां
सु [ind]
सुमहांस्तेषां
महत् [adj]
सुमहांस्तेषां
तद् [pron]
नर्दताम्
नर्द् [1. Ā.]
अभिधावताम्
अभिधाव् [1. Ā.]
श्रूयते
श्रु [4. P.]
तुमुले
तुमुल [adj]
युद्धे
युद्ध [n]
न
न [ind]
रूपाणि
रूप [n]
चकाशिरे
काश् [1. P.]
हरीनेव सुसंक्रुद्धा हरयो जघ्नुराहवे । राक्षसाश्चापि रक्षांसि निजघ्नुस्तिमिरे तदा ॥
harīneva susaṃkruddhā harayo jaghnurāhave | rākṣasāścāpi rakṣāṃsi nijaghnustimire tadā ||
English Translation
In that conflict in the dark then monkeys extremely enraged slew monkeys, and Räkşasas also killed the Rākşasas.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
हरीन्
हरि [m]
एव
एव [ind]
सुसंक्रुद्धा
सु [ind]
सुसंक्रुद्धा
संक्रुध् [4. Ā.]
हरयो
हरि [m]
जघ्नुर्
हन् [6. P.]
आहवे
आहव [m]
राक्षसाश्चापि
राक्षस [m]
राक्षसाश्चापि
च [ind]
राक्षसाश्चापि
अपि [ind]
रक्षांसि
रक्षस् [n]
निजघ्नुस्तिमिरे
निहन् [2. Ā.]
निजघ्नुस्तिमिरे
तिमिर [n]
तदा
तदा [ind]
परांश्चैव विनिघ्नन्तः स्वांश्च वानरराक्षसाः । रुधिरार्द्रं तदा चक्रुर्महीं पङ्कानुलेपनाम् ॥
parāṃścaiva vinighnantaḥ svāṃśca vānararākṣasāḥ | rudhirārdraṃ tadā cakrurmahīṃ paṅkānulepanām ||
English Translation
And monkeys and Rākşasas slaying (indiscriminately) friends and foes, made the earth wet with blood, and miry.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
परांश्चैव
पर [pron]
परांश्चैव
च [ind]
परांश्चैव
एव [ind]
विनिघ्नन्तः
विनिहन् [2. P.]
स्वांश्च
स्व [adj]
स्वांश्च
च [ind]
वानरराक्षसाः
वानर [m]
वानरराक्षसाः
राक्षस [m]
रुधिरार्द्रां
रुधिर [n]
रुधिरार्द्रां
आर्द्र [adj]
तदा
तदा [ind]
चक्रुर्
कृ [2. Ā.]
महीं
मही [f]
पङ्कानुलेपनाम्
पङ्क [mn]
पङ्कानुलेपनाम्
अनुलेपन [n]
ततस्तु रुधिरौघेण सिक्तं व्यपगतं रजः । शरीरशवसंकीर्णा बभूव च वसुंधरा ॥
tatastu rudhiraugheṇa siktaṃ vyapagataṃ rajaḥ | śarīraśavasaṃkīrṇā babhūva ca vasuṃdharā ||
English Translation
Then with showers of blood the dust was layed; and the earth was covered with corpses.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्तु
ततस् [ind]
ततस्तु
तु [ind]
रुधिरौघेण
रुधिर [n]
रुधिरौघेण
ओघ [m]
सिक्तं
सिच् [4. Ā.]
व्यपगतं
व्यपगम् [1. P.]
रजः
रजस् [n]
शरीरशवसंकीर्णा
शरीर [n]
शरीरशवसंकीर्णा
शव [mn]
शरीरशवसंकीर्णा
संकृ [6. P.]
बभूव
भू [1. Ā.]
च
च [ind]
वसुंधरा
वसुंधरा [f]
द्रुमशक्तिशिलाप्रासैर्गदापरिघतोमरैः । हरयो राक्षसास्तूर्णं जघ्नुरन्योन्यमोजसा ॥
drumaśaktiśilāprāsairgadāparighatomaraiḥ | harayo rākṣasāstūrṇaṃ jaghnuranyonyamojasā ||
English Translation
Then Rakshasas and Vanaras fought one another vigorously with trees, javelins, maces, darts, rocks, and peaks.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
द्रुमशक्तिशिलाप्रासैर्
द्रुम [m]
द्रुमशक्तिशिलाप्रासैर्
शक्ति [f]
द्रुमशक्तिशिलाप्रासैर्
शिला [f]
द्रुमशक्तिशिलाप्रासैर्
प्रास [m]
गदापरिघतोमरैः
गदा [f]
गदापरिघतोमरैः
परिघ [m]
गदापरिघतोमरैः
तोमर [mn]
हरयो
हरि [m]
राक्षसास्तूर्णं
राक्षस [m]
राक्षसास्तूर्णं
तूर्णम् [ind]
जघ्नुर्
हन् [6. P.]
अन्योन्यम्
अन्योन्य [adj]
ओजसा
ओजस् [n]
बाहुभिः परिघाकारैर्युध्यन्तः पर्वतोपमाः । हरयो भीमकर्माणो राक्षसाञ्जघ्नुराहवे ॥
bāhubhiḥ parighākārairyudhyantaḥ parvatopamāḥ | harayo bhīmakarmāṇo rākṣasāñjaghnurāhave ||
English Translation
Rākşasas and monkeys fast slew each other vigorously with trees and darts, maces and prasas, rocks, bludgeons and Tomaras, and by means of their arms resembling bludgeons, coped with their adversaries appearing like hills.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
बाहुभिः
बाहु [mf]
परिघाकारैर्
परिघ [m]
परिघाकारैर्
आकार [m]
युध्यन्तः
युध् [2. P.]
पर्वतोपमाः
पर्वत [mn]
पर्वतोपमाः
उपम [adj]
हरयो
हरि [m]
भीमकर्माणो
भीम [adj]
भीमकर्माणो
कर्मन् [n]
राक्षसाञ्
राक्षस [m]
जघ्नुर्
हन् [6. P.]
आहवे
आहव [m]
राक्षसाश्चापि संक्रुद्धाः प्रासतोमरपाणयः । कपीन्निजघ्निरे तत्र शस्त्रैः परमदारुणैः ॥
rākṣasāścāpi saṃkruddhāḥ prāsatomarapāṇayaḥ | kapīnnijaghnire tatra śastraiḥ paramadāruṇaiḥ ||
English Translation
And in the encounter monkeys slew Rākşasas of dreadful deeds. And in their turn Rākşasas, wrought up with passion, bearing in their hands prāśas and tomaras destroyed monkeys wielding dire arms.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
राक्षसाश्चापि
राक्षस [m]
राक्षसाश्चापि
च [ind]
राक्षसाश्चापि
अपि [ind]
संक्रुद्धाः
संक्रुध् [4. Ā.]
प्रासतोमरपाणयः
प्रास [m]
प्रासतोमरपाणयः
तोमर [mn]
प्रासतोमरपाणयः
पाणि [m]
कपीन्निजघ्निरे
कपि [m]
कपीन्निजघ्निरे
निहन् [2. Ā.]
तत्र
तत्र [ind]
शस्त्रैः
शस्त्र [n]
परमदारुणैः
परम [adj]
परमदारुणैः
दारुण [adj]
हरयस्त्वपि रक्षांसि महाद्रुममहाश्मभिः । विदारयन्त्यभिक्रम्य शस्त्राण्याच्छिद्य वीर्यतः ॥
harayastvapi rakṣāṃsi mahādrumamahāśmabhiḥ | vidārayantyabhikramya śastrāṇyācchidya vīryataḥ ||
English Translation
And the monkeys forcibly snatching away the weapons (of the Rākşasas), began to rive the Rákşasas with mighty trees and giant crags.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
हरयस्त्वपि
हरि [m]
हरयस्त्वपि
तु [ind]
हरयस्त्वपि
अपि [ind]
रक्षांसि
रक्षस् [n]
महाद्रुममहाश्मभिः
महत् [adj]
महाद्रुममहाश्मभिः
द्रुम [m]
महाद्रुममहाश्मभिः
महत् [adj]
महाद्रुममहाश्मभिः
अश्मन् [mn]
विदारयन्त्यभिक्रम्य
विदारय् [10. Ā.]
विदारयन्त्यभिक्रम्य
अभिक्रम् [1. Ā.]
शस्त्राण्याच्छिद्य
शस्त्र [n]
शस्त्राण्याच्छिद्य
आच्छिद् [7. Ā.]
वीर्यतः
वीर्य [n]
एतस्मिन्नन्तरे वीरा हरयः कुमुदो नलः । मैन्दश्च परमक्रुद्धश्चक्रुर्वेगमनुत्तमम् ॥
etasminnantare vīrā harayaḥ kumudo nalaḥ | maindaśca paramakruddhaścakrurvegamanuttamam ||
English Translation
In the meanwhile those heroes among the monkeys-Kumuda, Nīla and the exceedingly exasperated Mainda, summoned the utmost impetuosity they were masters of.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एतस्मिन्न्
एतद् [pron]
अन्तरे
अन्तर [n]
वीरा
वीर [m]
हरयः
हरि [m]
कुमुदो
कुमुद [m]
नलः
नल [m]
मैन्दश्च
मैन्द [m]
मैन्दश्च
च [ind]
परमक्रुद्धश्चक्रुर्
परम [adj]
परमक्रुद्धश्चक्रुर्
क्रुध् [4. Ā.]
परमक्रुद्धश्चक्रुर्
कृ [2. Ā.]
वेगम्
वेग [m]
अनुत्तमम्
अनुत्तम [adj]
ते तु वृक्षैर्महावेगा राक्षसानां चमूमुखे । कदनं सुमह चक्रुर्लीलया हरियूथपाः ॥
te tu vṛkṣairmahāvegā rākṣasānāṃ camūmukhe | kadanaṃ sumaha cakrurlīlayā hariyūthapāḥ ||
English Translation
And those foremost of monkeys and redoubtable able warriors without much ado began to spread quite a carnage in the van of the Rākşasa army, and by means of various arms terribly beat the Rākşasas.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
तु
तु [ind]
वृक्षैर्
वृक्ष [m]
महावेगा
महत् [adj]
महावेगा
वेग [m]
राक्षसानां
राक्षस [m]
चमूमुखे
चमू [f]
चमूमुखे
मुख [n]
कदनं
कदन [n]
सुमहच्चक्रुर्
सु [ind]
सुमहच्चक्रुर्
महत् [adj]
सुमहच्चक्रुर्
कृ [2. Ā.]
लीलया
लीला [f]
हरियूथपाः
हरि [m]
हरियूथपाः
यूथप [m]