स तां परिवृतां दीनां निरानन्दां तपस्विनीम् । साकारैर्मधुरैर्वाक्यैर्न्यदर्शयत रावणः ॥
sa tāṃ parivṛtāṃ dīnāṃ nirānandāṃ tapasvinīm | sākārairmadhurairvākyairnyadarśayata rāvaṇaḥ ||
English Translation
Thereupon Rāvana, with sweet words and gestures, expressed his own desire to Sītā, poorly, deprived of joy, encircled by Rākşasīs and leading the life of an ascetic.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
तां
तद् [pron]
परिवृतां
परिवृ [5. Ā.]
दीनां
दीन [adj]
निरानन्दां
निरानन्द [adj]
तपस्विनीम्
तपस्विनी [f]
साकारैर्
साकार [adj]
मधुरैर्
मधुर [adj]
वाक्यैर्
वाक्य [n]
न्यदर्शयत
निदर्शय् [10. Ā.]
रावणः
रावण [m]
मां दृष्ट्वा नागनासोरुगूहमाना स्तनोदरम् । अदर्शनमिवात्मानं भयान्नेतुं त्वमिच्छसि ॥
māṃ dṛṣṭvā nāganāsorugūhamānā stanodaram | adarśanamivātmānaṃ bhayānnetuṃ tvamicchasi ||
English Translation
O you having thighs like the trunks of elephants, while you had, beholding me, hidden your breast and belly, perhaps you are afraid of exposing your person to me.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मां
मद् [pron]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
नागनासोरुगूहमाना
नाग [m]
नागनासोरुगूहमाना
नासा [f]
नागनासोरुगूहमाना
ऊरु [mf]
नागनासोरुगूहमाना
गुह् [6. P.]
स्तनोदरम्
स्तन [mn]
स्तनोदरम्
उदर [n]
अदर्शनम्
अदर्शन [n]
इवात्मानं
इव [ind]
इवात्मानं
आत्मन् [m]
भयान्नेतुं
भय [n]
भयान्नेतुं
नी [2. P.]
त्वम्
त्वद् [pron]
इच्छसि
इष् [1. P.]
कामये त्वां विशालाक्षि बहुमन्यस्व मां प्रिये । सर्वाङ्गगुणसंपन्ने सर्वलोकमनोहरे ॥
kāmaye tvāṃ viśālākṣi bahumanyasva māṃ priye | sarvāṅgaguṇasaṃpanne sarvalokamanohare ||
English Translation
I do long for you, O you having expansive eyes; do you esteem me, O my dear one, O you gifted with all accomplishments and pleasant to all persons.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कामये
कामय् [10. P.]
त्वां
त्वद् [pron]
विशालाक्षि
विशाल [adj]
विशालाक्षि
अक्ष [adj]
बहु
बहु [adj]
मन्यस्व
मन् [8. P.]
मां
मद् [pron]
प्रिये
प्रिय [adj]
सर्वाङ्गगुणसम्पन्ने
सर्व [pron]
सर्वाङ्गगुणसम्पन्ने
अङ्ग [n]
सर्वाङ्गगुणसम्पन्ने
गुण [mn]
सर्वाङ्गगुणसम्पन्ने
सम्पद् [4. P.]
सर्वलोकमनोहरे
सर्व [pron]
सर्वलोकमनोहरे
लोक [m]
सर्वलोकमनोहरे
मनोहर [adj]
नेह केचिन्मनुष्या वा राक्षसाः कामरूपिणः । व्यपसर्पतु ते सीते भयं मत्तः समुत्थितम् ॥
neha kecinmanuṣyā vā rākṣasāḥ kāmarūpiṇaḥ | vyapasarpatu te sīte bhayaṃ mattaḥ samutthitam ||
English Translation
O Sītā, here is no human being or any Rākşasa assuming shapes at will, do you therefore renounce all fear from me.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नेह
न [ind]
नेह
इह [ind]
केचिन्
कश्चित् [pron]
मनुष्या
मनुष्य [m]
वा
वा [ind]
राक्षसाः
राक्षस [m]
कामरूपिणः
कामरूपिन् [adj]
व्यपसर्पतु
व्यपसृप् [1. P.]
ते
त्वद् [pron]
सीते
सीता [f]
भयं
भय [n]
मत्तः
मद् [pron]
समुत्थितम्
समुत्था [1. Ā.]
स्वधर्मे रक्षसां भीरु सर्वथैष न संशयः । गमनं वा परस्त्रीणां हरणं संप्रमथ्य वा ॥
svadharme rakṣasāṃ bhīru sarvathaiṣa na saṃśayaḥ | gamanaṃ vā parastrīṇāṃ haraṇaṃ saṃpramathya vā ||
English Translation
O timid damsel, for certain it is the virtue of the Rākşasas that they always visit others' wives or come by them by force.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स्वधर्मे
स्वधर्म [m]
रक्षसां
रक्षस् [n]
भीरु
भीरु [adj]
सर्वथैष
सर्वथा [ind]
सर्वथैष
एतद् [pron]
न
न [ind]
संशयः
संशय [m]
गमनं
गमन [n]
वा
वा [ind]
परस्त्रीणां
पर [pron]
परस्त्रीणां
स्त्री [f]
हरणं
हरण [n]
सम्प्रमथ्य
सम्प्रमथ् [9. P.]
वा
वा [ind]
एवं चैतदकामां च न त्वां स्प्रक्ष्यामि मैथिलि । कामं कामः शरीरे मे यथाकामं प्रवर्तताम् ॥
evaṃ caitadakāmāṃ ca na tvāṃ sprakṣyāmi maithili | kāmaṃ kāmaḥ śarīre me yathākāmaṃ pravartatām ||
English Translation
In spite of this, O Maithili, I do not touch you for you are not under the influence of amour—but for me, I am completely under its sway.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवं
एवम् [ind]
चैतद्
च [ind]
चैतद्
एतद् [pron]
अकामां
अकाम [adj]
च
च [ind]
न
न [ind]
त्वां
त्वद् [pron]
स्प्रक्ष्यामि
स्पृश् [6. Ā.]
मैथिलि
मैथिली [f]
कामं
कामम् [ind]
कामः
काम [m]
शरीरे
शरीर [n]
मे
मद् [pron]
यथाकामं
यथाकाम [adj]
प्रवर्तताम्
प्रवृत् [1. Ā.]
देवि नेह भयं कार्यं मयि विश्वसिहि प्रिये । प्रणयस्व च तत्त्वेन मैवं भूः शोकलालसा ॥
devi neha bhayaṃ kāryaṃ mayi viśvasihi priye | praṇayasva ca tattvena maivaṃ bhūḥ śokalālasā ||
English Translation
Do not fear me, O worshipful damsel, confide in me O my beloved one, and become attached to me. Do not give way to grief.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
देवि
देवी [f]
नेह
न [ind]
नेह
इह [ind]
भयं
भय [n]
कार्यं
कृ [2. Ā.]
मयि
मद् [pron]
विश्वसिहि
विश्वस् [1. Ā.]
प्रिये
प्रिय [adj]
प्रणयस्व
प्रणी [1. Ā.]
च
च [ind]
तत्त्वेन
तत्त्व [n]
मैवं
मा [ind]
मैवं
एवम् [ind]
भूः
भू [1. Ā.]
शोकलालसा
शोक [m]
शोकलालसा
लालस [adj]
एकवेणी धराशय्या ध्यानं मलिनमम्बरम् । अस्थानेऽप्युपवासश्च नैतान्यौपयिकानि ते ॥
ekaveṇī dharāśayyā dhyānaṃ malinamambaram | asthāne'pyupavāsaśca naitānyaupayikāni te ||
English Translation
A single lock of hair, to lie down on earth and useless fast-these do not become you.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एकवेणी
एक [pron]
एकवेणी
वेणी [f]
धराशय्या
धरा [f]
धराशय्या
शय्या [f]
ध्यानं
ध्यान [mn]
मलिनम्
मलिन [adj]
अम्बरम्
अम्बर [n]
अस्थाने
अस्थान [n]
ऽप्युपवासश्च
अपि [ind]
ऽप्युपवासश्च
उपवास [m]
ऽप्युपवासश्च
च [ind]
नैतान्यौपयिकानि
न [ind]
नैतान्यौपयिकानि
एतद् [pron]
नैतान्यौपयिकानि
औपयिक [adj]
ते
त्वद् [pron]
विचित्राणि च माल्यानि चन्दनान्यगरूणि च । विविधानि च वासांसि दिव्यान्याभरणानि च ॥
vicitrāṇi ca mālyāni candanānyagarūṇi ca | vividhāni ca vāsāṃsi divyānyābharaṇāni ca ||
English Translation
Attaining me, O Maithili, do you enjoy excellent garlands, sandal, ornaments, costly wines, beds, seats, songs, dancing and music.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विचित्राणि
विचित्र [adj]
च
च [ind]
माल्यानि
माल्य [n]
चन्दनान्यगरूणि
चन्दन [mn]
चन्दनान्यगरूणि
अगरु [mn]
च
च [ind]
विविधानि
विविध [adj]
च
च [ind]
वासांसि
वासस् [n]
दिव्यान्याभरणानि
दिव्य [adj]
दिव्यान्याभरणानि
आभरण [n]
च
च [ind]
महार्हाणि च पानानि यानानि शयनानि च । गीतं नृत्तं च वाद्यं च लभ मां प्राप्य मैथिलि ॥
mahārhāṇi ca pānāni yānāni śayanāni ca | gītaṃ nṛttaṃ ca vādyaṃ ca labha māṃ prāpya maithili ||
English Translation
"O Mythili having secured me, you get all these comforts wonderful garlands, sandal, incense, garments and beautiful ornaments, rich drinks, beds and seats.You can enjoy songs, dances accompanied by musical instruments.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
महार्हाणि
महार्ह [adj]
च
च [ind]
पानानि
पान [n]
यानानि
यान [n]
शयनानि
शयन [n]
च
च [ind]
गीतं
गीत [n]
नृत्तं
नृत्त [n]
च
च [ind]
वाद्यं
वाद्य [n]
च
च [ind]
लभ
लभ् [1. P.]
मां
मद् [pron]
प्राप्य
प्राप् [1. P.]
मैथिलि
मैथिली [f]
स्त्रीरत्नमसि मैवं भूः कुरु गात्रेषु भूषणम् । मां प्राप्य तु कथं हि स्यास्त्वमनर्हा सुविग्रहे ॥
strīratnamasi maivaṃ bhūḥ kuru gātreṣu bhūṣaṇam | māṃ prāpya tu kathaṃ hi syāstvamanarhā suvigrahe ||
English Translation
You are a jewel of a female; do you not therefore remain in this guise. Put on your ornaments therefore. How shall you remain unadorned obtaining me, O you of a beautiful figure?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स्त्रीरत्नम्
स्त्री [f]
स्त्रीरत्नम्
रत्न [mn]
असि
अस् [2. P.]
मैवं
मा [ind]
मैवं
एवम् [ind]
भूः
भू [1. Ā.]
कुरु
कृ [2. Ā.]
गात्रेषु
गात्र [n]
भूषणम्
भूषण [n]
मां
मद् [pron]
प्राप्य
प्राप् [1. P.]
तु
तु [ind]
कथं
कथम् [ind]
हि
हि [ind]
स्यास्त्वम्
अस् [2. P.]
स्यास्त्वम्
त्वद् [pron]
अनर्हा
अनर्ह [adj]
सुविग्रहे
सुविग्रह [adj]
इदं ते चारुसंजातं यौवनं व्यतिवर्तते । यदतीतं पुनर्नैति स्रोतः शीघ्रमपामिव ॥
idaṃ te cārusaṃjātaṃ yauvanaṃ vyativartate | yadatītaṃ punarnaiti srotaḥ śīghramapāmiva ||
English Translation
This your beautiful youth is passing away, which like the current of a river when once gone, dose not turn back,
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इदं
इदम् [pron]
ते
त्वद् [pron]
चारुसंजातं
चारु [adj]
चारुसंजातं
संजन् [4. Ā.]
यौवनं
यौवन [n]
व्यतिवर्तते
व्यतिवृत् [1. Ā.]
यद्
यद् [pron]
अतीतं
अती [1. P.]
पुनर्
पुनर् [ind]
नैति
न [ind]
नैति
इ [5. Ā.]
स्रोतः
स्रोतस् [n]
शीघ्रम्
शीघ्र [adj]
अपाम्
अप् [m]
इव
इव [ind]
त्वां कृत्वोपरतो मन्ये रूपकर्ता स विश्वकृत् । न हि रूपोपमा त्वन्या तवास्ति शुभदर्शने ॥
tvāṃ kṛtvoparato manye rūpakartā sa viśvakṛt | na hi rūpopamā tvanyā tavāsti śubhadarśane ||
English Translation
O you of a fair look, having created you, the artist of Gods, the maker of celestial beauties, has ceased from his work, for a match of your beauty I find in none.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त्वां
त्वद् [pron]
कृत्वोपरतो
कृ [2. Ā.]
कृत्वोपरतो
उपरम् [1. P.]
मन्ये
मन् [8. P.]
रूपकर्ता
रूप [n]
रूपकर्ता
कर्तृ [adj]
स
तद् [pron]
विश्वकृत्
विश्वकृत् [m]
न
न [ind]
हि
हि [ind]
रूपोपमा
रूप [n]
रूपोपमा
उपम [adj]
त्वन्या
तु [ind]
त्वन्या
अन्य [pron]
तवास्ति
त्वद् [pron]
तवास्ति
अस् [2. P.]
शुभदर्शने
शुभ [adj]
शुभदर्शने
दर्शन [n]
त्वां समासाद्य वैदेहि रूपयौवनशालिनीम् । कः पुमानतिवर्तेत साक्षादपि पितामहः ॥
tvāṃ samāsādya vaidehi rūpayauvanaśālinīm | kaḥ pumānativarteta sākṣādapi pitāmahaḥ ||
English Translation
Who is there, O Vaidehi, who can withstand the influence of amour, getting you, gifted with beauty and youth? (What of others) even Brahmā, the grand-father of the celestials, is moved.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त्वां
त्वद् [pron]
समासाद्य
समासादय् [10. P.]
वैदेहि
वैदेही [f]
रूपयौवनशालिनीम्
रूप [n]
रूपयौवनशालिनीम्
यौवन [n]
रूपयौवनशालिनीम्
शालिन् [adj]
कः
क [pron]
पुमान्
पुंस् [m]
अतिवर्तेत
अतिवृत् [1. Ā.]
साक्षाद्
साक्षात् [ind]
अपि
अपि [ind]
पितामहः
पितामह [m]
यद्यत्पश्यामि ते गात्रं शीतांशुसदृशानने । तस्मिंस्तस्मिन्पृथुश्रोणि चक्षुर्मम निबध्यते ॥
yadyatpaśyāmi te gātraṃ śītāṃśusadṛśānane | tasmiṃstasminpṛthuśroṇi cakṣurmama nibadhyate ||
English Translation
O you having a moon-like countenance, and well-developed hips, whatever limbs of yours, I behold, I find my gaze fixed therein.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यद्
यद् [pron]
यत्
यद् [pron]
पश्यामि
दृश् [6. P.]
ते
त्वद् [pron]
गात्रं
गात्र [n]
शीतांशुसदृशानने
शीतांशु [m]
शीतांशुसदृशानने
सदृश [adj]
शीतांशुसदृशानने
आनन [n]
तस्मिंस्तस्मिन्
तद् [pron]
तस्मिंस्तस्मिन्
तद् [pron]
पृथुश्रोणि
पृथु [adj]
पृथुश्रोणि
श्रोणी [f]
चक्षुर्
चक्षुस् [n]
मम
मद् [pron]
निबध्यते
निबन्ध् [9. Ā.]
भव मैथिलि भार्या मे मोहमेनं विसर्जय । बह्वीनामुत्तमस्त्रीणां ममाग्रमहिषी भव ॥
bhava maithili bhāryā me mohamenaṃ visarjaya | bahvīnāmuttamastrīṇāṃ mamāgramahiṣī bhava ||
English Translation
O Maithili, do you become my spouse, and renounce this delusion. Do you become the foremost queen of all my excellent wives.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भव
भू [1. Ā.]
मैथिलि
मैथिली [f]
भार्या
भार्या [f]
मे
मद् [pron]
मोहम्
मोह [m]
एनं
एनद् [pron]
विसर्जय
विसर्जय् [10. Ā.]
बह्वीनाम्
बहु [adj]
उत्तमस्त्रीणां
उत्तम [adj]
उत्तमस्त्रीणां
स्त्री [f]
ममाग्रमहिषी
मद् [pron]
ममाग्रमहिषी
अग्रमहिषी [f]
भव
भू [1. Ā.]
लोकेभ्यो यानि रत्नानि संप्रमथ्याहृतानि मे । तानि ते भीरु सर्वाणि राज्यं चैतदहं च ते ॥
lokebhyo yāni ratnāni saṃpramathyāhṛtāni me | tāni te bhīru sarvāṇi rājyaṃ caitadahaṃ ca te ||
English Translation
O timid one, all the jewels that I have collected from the three worlds, and all my kingdom I shall confer on you.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
लोकेभ्यो
लोक [m]
यानि
यद् [pron]
रत्नानि
रत्न [mn]
सम्प्रमथ्याहृतानि
सम्प्रमथ् [9. P.]
सम्प्रमथ्याहृतानि
आहृ [1. Ā.]
मे
मद् [pron]
तानि
तद् [pron]
ते
तद् [pron]
भीरु
भीरु [adj]
सर्वाणि
सर्व [pron]
राज्यं
राज्य [n]
चैतद्
च [ind]
चैतद्
एतद् [pron]
अहं
मद् [pron]
च
च [ind]
ते
त्वद् [pron]
विजित्य पृथिवीं सर्वां नानानगरमालिनीम् । जनकाय प्रदास्यामि तव हेतोर्विलासिनि ॥
vijitya pṛthivīṃ sarvāṃ nānānagaramālinīm | janakāya pradāsyāmi tava hetorvilāsini ||
English Translation
O sportive damsel, for your satisfaction, I shall conquer the whole earth, engarlanded by many cities and bestow it upon Janaka.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विजित्य
विजि [1. Ā.]
पृथिवीं
पृथिवी [f]
सर्वां
सर्व [pron]
नानानगरमालिनीम्
नाना [ind]
नानानगरमालिनीम्
नगर [mn]
नानानगरमालिनीम्
मालिन् [adj]
जनकाय
जनक [m]
प्रदास्यामि
प्रदा [3. Ā.]
तव
त्वद् [pron]
हेतोर्
हेतु [m]
विलासिनि
विलासिनी [f]
नेह पश्यामि लोकेऽन्यं यो मे प्रतिबलो भवेत् । पश्य मे सुमहद्वीर्यमप्रतिद्वन्द्वमाहवे ॥
neha paśyāmi loke'nyaṃ yo me pratibalo bhavet | paśya me sumahadvīryamapratidvandvamāhave ||
English Translation
Find I none on this earth who can withstand my prowess. Do you behold my matchless prowess in battle.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नेह
न [ind]
नेह
इह [ind]
पश्यामि
दृश् [6. P.]
लोके
लोक [m]
ऽन्यं
अन्य [pron]
यो
यद् [pron]
मे
मद् [pron]
प्रतिबलो
प्रतिबल [adj]
भवेत्
भू [1. Ā.]
पश्य
पश् [4. Ā.]
मे
मद् [pron]
सुमहद्
सु [ind]
सुमहद्
महत् [adj]
वीर्यम्
वीर्य [n]
अप्रतिद्वन्द्वम्
अप्रतिद्वन्द्व [adj]
आहवे
आहव [m]
असकृत्संयुगे भग्ना मया विमृदितध्वजाः । अशक्ताः प्रत्यनीकेषु स्थातुं मम सुरासुराः ॥
asakṛtsaṃyuge bhagnā mayā vimṛditadhvajāḥ | aśaktāḥ pratyanīkeṣu sthātuṃ mama surāsurāḥ ||
English Translation
The celestials and Asuras are incapable of withstanding me, defeated as they were by me in battle and their pennons struck down.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
असकृत्
असकृत् [ind]
संयुगे
संयुग [n]
भग्ना
भञ्ज् [4. P.]
मया
मद् [pron]
विमृदितध्वजाः
विमृद् [9. Ā.]
विमृदितध्वजाः
ध्वज [mn]
अशक्ताः
अशक्त [adj]
प्रत्यनीकेषु
प्रत्यनीक [n]
स्थातुं
स्था [1. Ā.]
मम
मद् [pron]
सुरासुराः
सुर [m]
सुरासुराः
असुर [m]
इच्छ मां क्रियतामद्य प्रतिकर्म तवोत्तमम् । सप्रभाण्यवसज्जन्तां तवाङ्गे भूषणानि च । साधु पश्यामि ते रूपं संयुक्तं प्रतिकर्मणा ॥
iccha māṃ kriyatāmadya pratikarma tavottamam | saprabhāṇyavasajjantāṃ tavāṅge bhūṣaṇāni ca | sādhu paśyāmi te rūpaṃ saṃyuktaṃ pratikarmaṇā ||
English Translation
Do you therefore desire ine to-day, dress yourself in excellent robes and adorn yourself in beautifully brilliant ornaments.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इच्छ
इष् [1. P.]
मां
मद् [pron]
क्रियताम्
कृ [2. Ā.]
अद्य
अद्य [ind]
प्रतिकर्म
प्रतिकर्मन् [n]
तवोत्तमम्
त्वद् [pron]
तवोत्तमम्
उत्तम [adj]
सप्रभाण्यवसज्जन्तां
सप्रभ [adj]
सप्रभाण्यवसज्जन्तां
अवसञ्ज् [1. Ā.]
तवाङ्गे
त्वद् [pron]
तवाङ्गे
अङ्ग [n]
भूषणानि
भूषण [n]
च
च [ind]
साधु
साधु [adj]
पश्यामि
दृश् [6. P.]
ते
त्वद् [pron]
रूपं
रूप [n]
संयुक्तं
संयुज् [7. Ā.]
प्रतिकर्मणा
प्रतिकर्मन् [n]
प्रतिकर्माभिसंयुक्ता दाक्षिण्येन वरानने । भुङ्क्ष्व भोगान्यथाकामं पिब भीरु रमस्व च । यथेष्टं च प्रयच्छ त्वं पृथिवीं वा धनानि च ॥
pratikarmābhisaṃyuktā dākṣiṇyena varānane | bhuṅkṣva bhogānyathākāmaṃ piba bhīru ramasva ca | yatheṣṭaṃ ca prayaccha tvaṃ pṛthivīṃ vā dhanāni ca ||
English Translation
O timid damsel, do you, at your pleasure, enjoy all sorts of comforts and luxuries, and do you, as you desirest, confer wealth and land on others.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रतिकर्माभिसंयुक्ता
प्रतिकर्मन् [n]
प्रतिकर्माभिसंयुक्ता
अभिसंयुज् [7. P.]
दाक्षिण्येन
दाक्षिण्य [n]
वरानने
वर [adj]
वरानने
आनन [n]
भुङ्क्ष्व
भुज् [6. P.]
भोगान्
भोग [m]
यथाकामं
यथाकाम [adj]
पिब
पा [1. Ā.]
भीरु
भीरु [adj]
रमस्व
रम् [4. Ā.]
च
च [ind]
यथेष्टं
यथेष्ट [adj]
च
च [ind]
प्रयच्छ
प्रयम् [1. Ā.]
त्वं
त्वद् [pron]
पृथिवीं
पृथिवी [f]
वा
वा [ind]
धनानि
धन [n]
च
च [ind]
ललस्व मयि विस्रब्धा धृष्टमाज्ञापयस्व च । मत्प्रभावाल्ललन्त्याश्च ललन्तां बान्धवास्तव ॥
lalasva mayi visrabdhā dhṛṣṭamājñāpayasva ca | matprabhāvāllalantyāśca lalantāṃ bāndhavāstava ||
English Translation
Do you confiding in me, ask for your wishedfor objects and do you command me like to an unmannerly damsel. You shall, by asking favours from me, satisfy the desires of your friends.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ललस्व
लल् [1. Ā.]
मयि
मद् [pron]
विश्रब्धा
विश्रम्भ् [1. Ā.]
धृष्टम्
धृष् [1. Ā.]
आज्ञापयस्व
आज्ञापय् [10. Ā.]
च
च [ind]
मत्प्रभावाल्
मद् [pron]
मत्प्रभावाल्
प्रभाव [m]
ललन्त्याश्च
लल् [1. Ā.]
ललन्त्याश्च
च [ind]
ललन्तां
लल् [1. Ā.]
बान्धवास्तव
बान्धव [m]
बान्धवास्तव
त्वद् [pron]
ऋद्धिं ममानुपश्य त्वं श्रियं भद्रे यशश्च मे । किं करिष्यसि रामेण सुभगे चीरवाससा ॥
ṛddhiṃ mamānupaśya tvaṃ śriyaṃ bhadre yaśaśca me | kiṃ kariṣyasi rāmeṇa subhage cīravāsasā ||
English Translation
Ogently lady, O you of great renown, do you observe my prosperity. What shall you do with Răma, wearing bark, O you of pleasant presence.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ऋद्धिं
ऋद्धि [f]
ममानुपश्य
मद् [pron]
ममानुपश्य
अनुपश् [4. Ā.]
त्वं
त्वद् [pron]
श्रियं
श्री [f]
भद्रे
भद्र [adj]
यशश्च
यशस् [n]
यशश्च
च [ind]
मे
मद् [pron]
किं
क [pron]
करिष्यसि
कृ [2. Ā.]
रामेण
राम [m]
सुभगे
सुभग [adj]
चीरवाससा
चीर [n]
चीरवाससा
वासस् [n]
निक्षिप्तविजयो रामो गतश्रीर्वनगोचरः । व्रती स्थण्डिलशायी च शङ्के जीवति वा न वा ॥
nikṣiptavijayo rāmo gataśrīrvanagocaraḥ | vratī sthaṇḍilaśāyī ca śaṅke jīvati vā na vā ||
English Translation
Rāma has ceased from his endeavours for gaining victory. He has lost all his beauty, lives in the forest, is engaged in observances and always lies down on earth. I fear whether he is living still.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
निक्षिप्तविजयो
निक्षिप् [6. Ā.]
निक्षिप्तविजयो
विजय [m]
रामो
राम [m]
गतश्रीर्
गम् [6. Ā.]
गतश्रीर्
श्री [f]
वनगोचरः
वन [n]
वनगोचरः
गोचर [adj]
व्रती
व्रतिन् [m]
स्थण्डिलशायी
स्थण्डिल [n]
स्थण्डिलशायी
शायिन् [adj]
च
च [ind]
शङ्के
शङ्क् [1. P.]
जीवति
जीव् [1. Ā.]
वा
वा [ind]
न
न [ind]
वा
वा [ind]
न हि वैदेहि रामस्त्वां द्रष्टुं वाप्युपलप्स्यते । पुरो बलाकैरसितैर्मेघैर्ज्योत्स्नामिवावृताम् ॥
na hi vaidehi rāmastvāṃ draṣṭuṃ vāpyupalapsyate | puro balākairasitairmeghairjyotsnāmivāvṛtām ||
English Translation
O Vaidehī, Rāma shall not be able to see you like to the rays of the moon covered with blue clouds preceded by Balākās.* Rāghava shall never get you back from my hands, like to Hiranyakaśipu unable to regain his wife Kirti from Indra. *A kind of crane.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
हि
हि [ind]
वैदेहि
वैदेही [f]
रामस्त्वां
राम [m]
रामस्त्वां
त्वद् [pron]
द्रष्टुं
दृश् [6. P.]
वाप्युपलप्स्यते
वा [ind]
वाप्युपलप्स्यते
अपि [ind]
वाप्युपलप्स्यते
उपलभ् [1. P.]
पुरो
पुरस् [ind]
बलाकैर्
बलाक [m]
असितैर्
असित [adj]
मेघैर्
मेघ [m]
ज्योत्स्नाम्
ज्योत्स्ना [f]
इवावृताम्
इव [ind]
इवावृताम्
आवृ [5. Ā.]
न चापि मम हस्तात्त्वां प्राप्तुमर्हति राघवः । हिरण्यकशिपुः कीर्तिमिन्द्रहस्तगतामिव ॥
na cāpi mama hastāttvāṃ prāptumarhati rāghavaḥ | hiraṇyakaśipuḥ kīrtimindrahastagatāmiva ||
English Translation
O Vaidehī, Rāma shall not be able to see you like to the rays of the moon covered with blue clouds preceded by Balākās.* Rāghava shall never get you back from my hands, like to Hiranyakaśipu unable to regain his wife Kirti from Indra. *A kind of crane.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
मम
मद् [pron]
हस्तात्
हस्त [mn]
त्वां
त्वद् [pron]
प्राप्तुम्
प्राप् [1. P.]
अर्हति
अर्ह् [1. Ā.]
राघवः
राघव [m]
हिरण्यकशिपुः
हिरण्यकशिपु [m]
कीर्तिम्
कीर्ति [f]
इन्द्रहस्तगताम्
इन्द्र [m]
इन्द्रहस्तगताम्
हस्त [mn]
इन्द्रहस्तगताम्
गम् [6. Ā.]
इव
इव [ind]
चारुस्मिते चारुदति चारुनेत्रे विलासिनि । मनो हरसि मे भीरु सुपर्णः पन्नगं यथा ॥
cārusmite cārudati cārunetre vilāsini | mano harasi me bhīru suparṇaḥ pannagaṃ yathā ||
English Translation
O you of beautiful teeth, O you having beautiful eyes, O sportive damsel, O timid one, you do steal my mind like to Garuda catching serpents.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मनो
मनस् [n]
हरसि
हृ [2. P.]
मे
मद् [pron]
भीरु
भीरु [adj]
सुपर्णः
सुपर्ण [m]
पन्नगं
पन्नग [mn]
यथा
यथा [ind]
क्लिष्टकौशेयवसनां तन्वीमप्यनलंकृताम् । तां दृष्ट्वा स्वेषु दारेषु रतिं नोपलभाम्यहम् ॥
kliṣṭakauśeyavasanāṃ tanvīmapyanalaṃkṛtām | tāṃ dṛṣṭvā sveṣu dāreṣu ratiṃ nopalabhāmyaham ||
English Translation
Beholding you, wearing a shattered silken cloth, slender and without any ornaments, I do not find any attachment in my own wives.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
क्लिष्टकौशेयवसनां
क्लिश् [9. Ā.]
क्लिष्टकौशेयवसनां
कौशेय [n]
क्लिष्टकौशेयवसनां
वसन [n]
तन्वीम्
तन्वी [f]
अप्यनलंकृताम्
अपि [ind]
अप्यनलंकृताम्
अनलंकृत [adj]
तां
तद् [pron]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
स्वेषु
स्व [adj]
दारेषु
दार [mn]
रतिं
रति [f]
नोपलभाम्यहम्
न [ind]
नोपलभाम्यहम्
उपलभ् [1. P.]
नोपलभाम्यहम्
मद् [pron]
अन्तःपुरनिवासिन्यः स्त्रियः सर्वगुणान्विताः । यावन्त्यो मम सर्वासामैश्वर्यं कुरु जानकि ॥
antaḥpuranivāsinyaḥ striyaḥ sarvaguṇānvitāḥ | yāvantyo mama sarvāsāmaiśvaryaṃ kuru jānaki ||
English Translation
O daughter of Janaka, do you exercise, your supremacy, over all my wives, living in my seraglio and gifted with all accomplishments.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अन्तःपुरनिवासिन्यः
अन्तःपुर [n]
अन्तःपुरनिवासिन्यः
निवासिन् [adj]
स्त्रियः
स्त्री [f]
सर्वगुणान्विताः
सर्व [pron]
सर्वगुणान्विताः
गुण [mn]
सर्वगुणान्विताः
अन्वित [adj]
यावन्त्यो
यावत् [adj]
मम
मद् [pron]
सर्वासाम्
सर्व [pron]
ऐश्वर्यं
ऐश्वर्य [n]
कुरु
कृ [2. Ā.]
जानकि
जानकी [f]
मम ह्यसितकेशान्ते त्रैलोक्यप्रवराः स्त्रियः । तास्त्वां परिचरिष्यन्ति श्रियमप्सरसो यथा ॥
mama hyasitakeśānte trailokyapravarāḥ striyaḥ | tāstvāṃ paricariṣyanti śriyamapsaraso yathā ||
English Translation
O you having black hair, all my wives are foremost in beauty over the three worlds. And they shall all attained you like to Apsaras waiting upon the Goddess of wealth.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मम
मद् [pron]
ह्यसितकेशान्ते
हि [ind]
ह्यसितकेशान्ते
असित [adj]
ह्यसितकेशान्ते
केशान्त [m]
त्रैलोक्यप्रवराः
त्रैलोक्य [n]
त्रैलोक्यप्रवराः
प्रवर [adj]
स्त्रियः
स्त्री [f]
तास्त्वां
तद् [pron]
तास्त्वां
त्वद् [pron]
परिचरिष्यन्ति
परिचर् [1. Ā.]
श्रियम्
श्री [f]
अप्सरसो
अप्सरस् [f]
यथा
यथा [ind]
यानि वैश्रवणे सुभ्रु रत्नानि च धनानि च । तानि लोकांश्च सुश्रोणि मां च भुङ्क्ष्व यथासुखम् ॥
yāni vaiśravaṇe subhru ratnāni ca dhanāni ca | tāni lokāṃśca suśroṇi māṃ ca bhuṅkṣva yathāsukham ||
English Translation
O you having beautiful eye brows and welldeveloped hips, do you, along with me, enjoy at your pleasure all the wealth and riches of Kubera. "The God of wealth or Pluto in Greak myth.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यानि
यद् [pron]
वैश्रवणे
वैश्रवण [m]
सुभ्रु
सुभ्रू [f]
रत्नानि
रत्न [mn]
च
च [ind]
धनानि
धन [n]
च
च [ind]
तानि
तद् [pron]
लोकांश्च
लोक [m]
लोकांश्च
च [ind]
सुश्रोणि
सुश्रोणी [f]
मां
मद् [pron]
च
च [ind]
भुङ्क्ष्व
भुज् [6. P.]
यथासुखम्
यथासुखम् [ind]
न रामस्तपसा देवि न बलेन न विक्रमैः । न धनेन मया तुल्यस्तेजसा यशसापि वा ॥
na rāmastapasā devi na balena na vikramaiḥ | na dhanena mayā tulyastejasā yaśasāpi vā ||
English Translation
O worshipful damsel, in asceticism, strength or prowess, wealth or fame, Rāma is not my equal.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
रामस्तपसा
राम [m]
रामस्तपसा
तपस् [n]
देवि
देवी [f]
न
न [ind]
बलेन
बल [mn]
न
न [ind]
विक्रमैः
विक्रम [m]
न
न [ind]
धनेन
धन [n]
मया
मद् [pron]
तुल्यस्तेजसा
तुल्य [adj]
तुल्यस्तेजसा
तेजस् [n]
यशसापि
यशस् [n]
यशसापि
अपि [ind]
वा
वा [ind]
पिब विहर रमस्व भुङ्क्ष्व भोगा;न्धननिचयं प्रदिशामि मेदिनीं च । मयि लल ललने यथासुखं त्वं; त्वयि च समेत्य ललन्तु बान्धवास्ते ॥
piba vihara ramasva bhuṅkṣva bhogā;ndhananicayaṃ pradiśāmi medinīṃ ca | mayi lala lalane yathāsukhaṃ tvaṃ; tvayi ca sametya lalantu bāndhavāste ||
English Translation
Do you therefore at your pleasure drink, enjoy and eat. I shall confer on you wealth and the whole earth. Do you satisfy all your desires in me, O fair damsel, and let your friends be satisfied in you.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पिब
पा [1. Ā.]
विहर
विहृ [1. Ā.]
रमस्व
रम् [4. Ā.]
भुङ्क्ष्व
भुज् [6. P.]
भोगान्
भोग [m]
धननिचयं
धन [n]
धननिचयं
निचय [m]
प्रदिशामि
प्रदिश् [6. Ā.]
मेदिनीं
मेदिनी [f]
च
च [ind]
मयि
मद् [pron]
लल
लल् [1. Ā.]
ललने
ललना [f]
यथासुखं
यथासुखम् [ind]
त्वं
त्व [n]
त्वयि
त्वद् [pron]
च
च [ind]
समेत्य
समे [2. P.]
ललन्तु
लल् [1. Ā.]
बान्धवास्ते
बान्धव [m]
बान्धवास्ते
त्वद् [pron]
कुसुमिततरुजालसंततानि; भ्रमरयुतानि समुद्रतीरजानि । कनकविमलहारभूषिताङ्गी; विहर मया सह भीरु काननानि ॥
kusumitatarujālasaṃtatāni; bhramarayutāni samudratīrajāni | kanakavimalahārabhūṣitāṅgī; vihara mayā saha bhīru kānanāni ||
English Translation
And adorned with beautiful golden necklace, O timid lady, do you at your pleasure, range with me, in the forests, situated on the bank of the ocean, and filled with flowery trees and black bees. a
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कुसुमिततरुजालसंततानि
कुसुमित [adj]
कुसुमिततरुजालसंततानि
तरु [m]
कुसुमिततरुजालसंततानि
जाल [n]
कुसुमिततरुजालसंततानि
संतन् [8. Ā.]
भ्रमरयुतानि
भ्रमर [m]
भ्रमरयुतानि
युत [adj]
समुद्रतीरजानि
समुद्र [m]
समुद्रतीरजानि
तीर [n]
समुद्रतीरजानि
ज [adj]
कनकविमलहारभूषिताङ्गी
कनक [n]
कनकविमलहारभूषिताङ्गी
विमल [adj]
कनकविमलहारभूषिताङ्गी
हार [mn]
कनकविमलहारभूषिताङ्गी
भूषय् [10. Ā.]
कनकविमलहारभूषिताङ्गी
अङ्ग [adj]
विहर
विहृ [1. Ā.]
मया
मद् [pron]
सह
सह [ind]
भीरु
भीरु [adj]
काननानि
कानन [n]