Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 7 (Uttarakāṇḍa) • Sarga 22

Uttarakāṇḍa Sarga 22

उत्तरकाण्डम् • सर्गः 22

Uttarakāṇḍa Sarga 22 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 43 verses.

Total: 43 Verses • Citations: VR 7.22.1–43 • 175 Lexicon Terms • Page 1 of 2 (Verses 30 shown)
VR 7.22.1 अनुष्टुप्
स तु तस्य महानादं श्रुत्वा वैवस्वतो यमः । शत्रुं विजयिनं मेने स्वबलस्य च संक्षयम् ॥
sa tu tasya mahānādaṃ śrutvā vaivasvato yamaḥ | śatruṃ vijayinaṃ mene svabalasya ca saṃkṣayam ||
English Translation
Hearing his mighty-shouts, that lord Vaivasvata knew that his adversary had gained the day and that his own host had been destroyed.
VR 7.22.2 अनुष्टुप्
स तु योधान्हतान्मत्वा क्रोधपर्याकुलेक्षणः । अब्रवीत्त्वरितं सूतं रथः समुपनीयताम् ॥
sa tu yodhānhatānmatvā krodhaparyākulekṣaṇaḥ | abravīttvaritaṃ sūtaṃ rathaḥ samupanīyatām ||
English Translation
Knowing that his forces had been slain, he, with his eyes crimsoned with passion hastily spoke to his charioteer, ‘Bring you my car.'
VR 7.22.3 अनुष्टुप्
तस्य सूतो रथं दिव्यमुपस्थाप्य महास्वनम् । स्थितः स च महातेजा आरुरोह महारथम् ॥
tasya sūto rathaṃ divyamupasthāpya mahāsvanam | sthitaḥ sa ca mahātejā āruroha mahāratham ||
English Translation
Thereat the charioteer brought the noble and mighty car and stood (there) and then that exceeding energetic one mounted the car.
VR 7.22.4 अनुष्टुप्
पाशमुद्गरहस्तश्च मृत्युस्तस्याग्रतो स्थितः । येन संक्षिप्यते सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥
pāśamudgarahastaśca mṛtyustasyāgrato sthitaḥ | yena saṃkṣipyate sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram ||
English Translation
In front (of his car) stood death, equipped with prāsas and maces in his hands, who makes nothing of this entire triune world; incapable of deterioration.
VR 7.22.5 अनुष्टुप्
कालदण्डश्च पार्श्वस्थो मूर्तिमान्स्यन्दने स्थितः । यमप्रहरणं दिव्यं प्रज्वलन्निव तेजसा ॥
kāladaṇḍaśca pārśvastho mūrtimānsyandane sthitaḥ | yamapraharaṇaṃ divyaṃ prajvalanniva tejasā ||
English Translation
And beside (him) was the rod of Kāla in its native from the divine instrument of Yama like to a flaming fire on account of its own energy.
VR 7.22.6 अनुष्टुप्
ततो लोकास्त्रयस्त्रस्ताः कम्पन्ते च दिवौकसः । कालं क्रुद्धं तदा दृष्ट्वा लोकत्रयभयावहम् ॥
tato lokāstrayastrastāḥ kampante ca divaukasaḥ | kālaṃ kruddhaṃ tadā dṛṣṭvā lokatrayabhayāvaham ||
VR 7.22.7 अनुष्टुप्
दृष्ट्वा तु ते तं विकृतं रथं मृत्युसमन्वितम् । सचिवा राक्षसेन्द्रस्य सर्वलोकभयावहम् ॥
dṛṣṭvā tu te taṃ vikṛtaṃ rathaṃ mṛtyusamanvitam | sacivā rākṣasendrasya sarvalokabhayāvaham ||
VR 7.22.8 अनुष्टुप्
लघुसत्त्वतया सर्वे नष्टसंज्ञा भयार्दिताः । नात्र योद्धुं समर्थाः स्म इत्युक्त्वा विप्रदुद्रुवुः ॥
laghusattvatayā sarve naṣṭasaṃjñā bhayārditāḥ | nātra yoddhuṃ samarthāḥ sma ityuktvā vipradudruvuḥ ||
English Translation
In vonsequence of their being comparatively inferior in point of strength they were deprived of their senses, and afficted with fear; and saying, 'Here we are not equal to fighting' they went their way.
VR 7.22.9 अनुष्टुप्
स तु तं तादृशं दृष्ट्वा रथं लोकभयावहम् । नाक्षुभ्यत तदा रक्षो व्यथा चैवास्य नाभवत् ॥
sa tu taṃ tādṛśaṃ dṛṣṭvā rathaṃ lokabhayāvaham | nākṣubhyata tadā rakṣo vyathā caivāsya nābhavat ||
VR 7.22.10 अनुष्टुप्
स तु रावणमासाद्य विसृजञ्शक्तितोमरान् । यमो मर्माणि संक्रुद्धो राक्षसस्य न्यकृन्तत ॥
sa tu rāvaṇamāsādya visṛjañśaktitomarān | yamo marmāṇi saṃkruddho rākṣasasya nyakṛntata ||
English Translation
But seeing that car capable of striking terror into folks, the Ten-necked did not experience any agitation, nor did fear enter his heart. And approaching Ravana, Yama, enraged, discharged spears and tomaras, and began to pierce Rāvana's marrow.
VR 7.22.11 अनुष्टुप्
रावणस्तु स्थितः स्वस्थः शरवर्षं मुमोच ह । तस्मिन्वैवस्वतरथे तोयवर्षमिवाम्बुदः ॥
rāvaṇastu sthitaḥ svasthaḥ śaravarṣaṃ mumoca ha | tasminvaivasvatarathe toyavarṣamivāmbudaḥ ||
English Translation
But Rāvana, without at all feeling any smart, began to shower arrows on Vaivasvata's vehicle, resembling a downpour caused by clouds.
VR 7.22.12 अनुष्टुप्
ततो महाशक्तिशतैः पात्यमानैर्महोरसि । प्रतिकर्तुं स नाशक्नोद्राक्षसः शल्यपीडितः ॥
tato mahāśaktiśataiḥ pātyamānairmahorasi | pratikartuṃ sa nāśaknodrākṣasaḥ śalyapīḍitaḥ ||
English Translation
Again at his spacious breast, that Raksasa who had undergone slender injury, could not resist, (Yama's arms) with hundreds of mighty darts hurled.
VR 7.22.13 अनुष्टुप्
नानाप्रहरणैरेवं यमेनामित्रकर्शिना । सप्तरात्रं कृते संख्ये न भग्नो विजितोऽपि वा ॥
nānāpraharaṇairevaṃ yamenāmitrakarśinā | saptarātraṃ kṛte saṃkhye na bhagno vijito'pi vā ||
English Translation
And in this way that destroyer of foes Yama fought for seven nights with various arms; until at length his enemy was driven back and deprived of his senses.
VR 7.22.14 अनुष्टुप्
ततोऽभवत्पुनर्युद्धं यमराक्षसयोस्तदा । विजयाकाङ्क्षिणोस्तत्र समरेष्वनिवर्तिनोः ॥
tato'bhavatpunaryuddhaṃ yamarākṣasayostadā | vijayākāṅkṣiṇostatra samareṣvanivartinoḥ ||
English Translation
Then, O hero, there took place nighty onset between Yama and the Rākşasas both eager for victory and both never tiring of fight.
VR 7.22.15 अनुष्टुप्
ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः । प्रजापतिं पुरस्कृत्य ददृशुस्तद्रणाजिरम् ॥
tato devāḥ sagandharvāḥ siddhāśca paramarṣayaḥ | prajāpatiṃ puraskṛtya dadṛśustadraṇājiram ||
English Translation
And celestials and Gandharvas and Siddhas, and the supreme saints, placing Prajāpati at their head, presented themselves at the fight.
VR 7.22.16 अनुष्टुप्
संवर्त इव लोकानामभवद्युध्यतोस्तयोः । राक्षसानां च मुख्यस्य प्रेतानामीश्वरस्य च ॥
saṃvarta iva lokānāmabhavadyudhyatostayoḥ | rākṣasānāṃ ca mukhyasya pretānāmīśvarasya ca ||
English Translation
The encounter that then took place between that foremost of Rākşasas and the lord of the Dead was like the universal upheaval.
VR 7.22.17 अनुष्टुप्
राक्षसेन्द्रस्ततः क्रुद्धश्चापमायम्य संयुगे । निरन्तरमिवाकाशं कुर्वन्बाणान्मुमोच ह ॥
rākṣasendrastataḥ kruddhaścāpamāyamya saṃyuge | nirantaramivākāśaṃ kurvanbāṇānmumoca ha ||
English Translation
And stretching his bow resembling in splendour the thunderbolt of Indra, he discharged arrows covering up the sky.
VR 7.22.18 अनुष्टुप्
मृत्युं चतुर्भिर्विशिखैः सूतं सप्तभिरर्दयत् । यमं शरसहस्रेण शीघ्रं मर्मस्वताडयत् ॥
mṛtyuṃ caturbhirviśikhaiḥ sūtaṃ saptabhirardayat | yamaṃ śarasahasreṇa śīghraṃ marmasvatāḍayat ||
English Translation
And he smote Death with four, the (Yama's), charioteer with seven, and swiftly struck Yama in the marrow with hundreds and thousands of shafts. :
VR 7.22.19 अनुष्टुप्
ततः क्रुद्धस्य सहसा यमस्याभिविनिःसृतः । ज्वालामालो विनिश्वासो वदनात्क्रोधपावकः ॥
tataḥ kruddhasya sahasā yamasyābhiviniḥsṛtaḥ | jvālāmālo viniśvāso vadanātkrodhapāvakaḥ ||
English Translation
Then from forth Yama's mouth there issued darted flames with his teeth mixed with smoke, the fire of his fury.
VR 7.22.20 अनुष्टुप्
ततोऽपश्यंस्तदाश्चर्यं देवदानवराक्षसाः । क्रोधजं पावकं दीप्तं दिधक्षन्तं रिपोर्बलम् ॥
tato'paśyaṃstadāścaryaṃ devadānavarākṣasāḥ | krodhajaṃ pāvakaṃ dīptaṃ didhakṣantaṃ riporbalam ||
VR 7.22.21 अनुष्टुप्
मृत्युस्तु परमक्रुद्धो वैवस्वतमथाब्रवीत् । मुञ्च मां देव शीघ्रं त्वं निहन्मि समरे रिपुम् ॥
mṛtyustu paramakruddho vaivasvatamathābravīt | muñca māṃ deva śīghraṃ tvaṃ nihanmi samare ripum ||
VR 7.22.22 अनुष्टुप्
नरकः शम्बरो वृत्रः शम्भुः कार्तस्वरो बली । नमुचिर्विरोचनश्चैव तावुभौ मधुकैटभौ ॥
narakaḥ śambaro vṛtraḥ śambhuḥ kārtasvaro balī | namucirvirocanaścaiva tāvubhau madhukaiṭabhau ||
VR 7.22.23 अनुष्टुप्
एते चान्ये च बहवो बलवन्तो दुरासदाः । विनिपन्ना मया दृष्टाः का चिन्तास्मिन्निशाचरे ॥
ete cānye ca bahavo balavanto durāsadāḥ | vinipannā mayā dṛṣṭāḥ kā cintāsminniśācare ||
VR 7.22.24 अनुष्टुप्
मुञ्च मां साधु धर्मज्ञ यावदेनं निहन्म्यहम् । न हि कश्चिन्मया दृष्टो मुहूर्तमपि जीवति ॥
muñca māṃ sādhu dharmajña yāvadenaṃ nihanmyaham | na hi kaścinmayā dṛṣṭo muhūrtamapi jīvati ||
English Translation
Let me go. O you cognisant of righteousness, I shall slay this one. There is none that, albeit strong, can survive after having been seen by me.
VR 7.22.25 अनुष्टुप्
बलं मम न खल्वेतन्मर्यादैषा निसर्गतः । संस्पृष्टो हि मया कश्चिन्न जीवेदिति निश्चयः ॥
balaṃ mama na khalvetanmaryādaiṣā nisargataḥ | saṃspṛṣṭo hi mayā kaścinna jīvediti niścayaḥ ||
English Translation
Verily this is not mine strength, this might pertain to me by nature. O Time, if seen by me, he won't live for a moment.
VR 7.22.26 अनुष्टुप्
एतत्तु वचनं श्रुत्वा धर्मराजः प्रतापवान् । अब्रवीत्तत्र तं मृत्युमयमेनं निहन्म्यहम् ॥
etattu vacanaṃ śrutvā dharmarājaḥ pratāpavān | abravīttatra taṃ mṛtyumayamenaṃ nihanmyaham ||
VR 7.22.27 अनुष्टुप्
ततः संरक्तनयनः क्रुद्धो वैवस्वतः प्रभुः । कालदण्डममोघं तं तोलयामास पाणिना ॥
tataḥ saṃraktanayanaḥ kruddho vaivasvataḥ prabhuḥ | kāladaṇḍamamoghaṃ taṃ tolayāmāsa pāṇinā ||
VR 7.22.28 अनुष्टुप्
यस्य पार्श्वेषु निश्छिद्राः कालपाशाः प्रतिष्ठिताः । पावकस्पर्शसंकाशो मुद्गरो मूर्तिमान्स्थितः ॥
yasya pārśveṣu niśchidrāḥ kālapāśāḥ pratiṣṭhitāḥ | pāvakasparśasaṃkāśo mudgaro mūrtimānsthitaḥ ||
VR 7.22.29 अनुष्टुप्
दर्शनादेव यः प्राणान्प्राणिनामुपरुध्यति । किं पुनस्ताडनाद्वापि पीडनाद्वापि देहिनः ॥
darśanādeva yaḥ prāṇānprāṇināmuparudhyati | kiṃ punastāḍanādvāpi pīḍanādvāpi dehinaḥ ||
English Translation
He, who by his very sight draw away the lives of creatures, what should be said of its touching and being hurled at people?
VR 7.22.30 अनुष्टुप्
स ज्वालापरिवारस्तु पिबन्निव निशाचरम् । करस्पृष्टो बलवता दण्डः क्रुद्धः सुदारुणः ॥
sa jvālāparivārastu pibanniva niśācaram | karaspṛṣṭo balavatā daṇḍaḥ kruddhaḥ sudāruṇaḥ ||
← Previous (Ch. 527) Full Table of Contents Next (Ch. 529) →