Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 6 (Yuddhakāṇḍa) • Sarga 53

Yuddhakāṇḍa Sarga 53

युद्धकाण्डम् • सर्गः 53

Yuddhakāṇḍa Sarga 53 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 50 verses.

Total: 50 Verses • Citations: VR 6.53.1–50 • 175 Lexicon Terms • Page 1 of 2 (Verses 30 shown)
VR 6.53.1 अनुष्टुप्
स तथोक्तस्तु निर्भर्त्स्य कुम्भकर्णो महोदरम् । अब्रवीद्राक्षसश्रेष्ठं भ्रातरं रावणं ततः ॥
sa tathoktastu nirbhartsya kumbhakarṇo mahodaram | abravīdrākṣasaśreṣṭhaṃ bhrātaraṃ rāvaṇaṃ tataḥ ||
English Translation
Thus addressed, Kumbhakarņa rebuking Mahodara, said to that foremost of Rākşasa-his brother-Ravana.
VR 6.53.2 अनुष्टुप्
सोऽहं तव भयं घोरं वधात्तस्य दुरात्मनः । रामस्याद्य प्रमार्जामि निर्वैरस्त्वं सुखीभव ॥
so'haṃ tava bhayaṃ ghoraṃ vadhāttasya durātmanaḥ | rāmasyādya pramārjāmi nirvairastvaṃ sukhībhava ||
English Translation
Even I shall remove your great fear by slaying the wicked minded Råma. On your foe having been slain, attain you ease.
VR 6.53.3 अनुष्टुप्
गर्जन्ति न वृथा शूर निर्जला इव तोयदाः । पश्य संपाद्यमानं तु गर्जितं युधि कर्मणा ॥
garjanti na vṛthā śūra nirjalā iva toyadāḥ | paśya saṃpādyamānaṃ tu garjitaṃ yudhi karmaṇā ||
English Translation
It is not for naught that the heroes roar, like to clouds containing no rain. Behold you their, like roaring resulting in action in the field!
VR 6.53.4 अनुष्टुप्
न मर्षयति चात्मानं संभावयति नात्मना । अदर्शयित्वा शूरास्तु कर्म कुर्वन्ति दुष्करम् ॥
na marṣayati cātmānaṃ saṃbhāvayati nātmanā | adarśayitvā śūrāstu karma kurvanti duṣkaram ||
English Translation
Heroes do not vaunt: but without boasting of their prowess in speech, they perform feats difficult of being achieved.
VR 6.53.5 अनुष्टुप्
विक्लवानामबुद्धीनां राज्ञां पण्डितमानिनाम् । शृण्वतामादित इदं त्वद्विधानां महोदर ॥
viklavānāmabuddhīnāṃ rājñāṃ paṇḍitamāninām | śṛṇvatāmādita idaṃ tvadvidhānāṃ mahodara ||
English Translation
O Mahodara, what you say is ever acceptable only to kings that are incompetent, and foolish, pluming themselves on their knowledge.
VR 6.53.6 अनुष्टुप्
युद्धे कापुरुषैर्नित्यं भवद्भिः प्रियवादिभिः । राजानमनुगच्छद्भिः कृत्यमेतद्विनाशितम् ॥
yuddhe kāpuruṣairnityaṃ bhavadbhiḥ priyavādibhiḥ | rājānamanugacchadbhiḥ kṛtyametadvināśitam ||
English Translation
All the affairs of the monarch have been wrecked by you-cravens in fight, sleek-tongued, following the king (fawning) you have made Lankā contain only the king, the treasury is lean; and the forces have been slain. By the king you have done like foes in the guise of friends.
VR 6.53.7 अनुष्टुप्
राजशेषा कृता लङ्का क्षीणः कोशो बलं हतम् । राजानमिममासाद्य सुहृच्चिह्नममित्रकम् ॥
rājaśeṣā kṛtā laṅkā kṣīṇaḥ kośo balaṃ hatam | rājānamimamāsādya suhṛccihnamamitrakam ||
English Translation
All the affairs of the monarch have been wrecked by you-cravens in fight, sleek-tongued, following the king (fawning) you have made Lankā contain only the king, the treasury is lean; and the forces have been slain. By the king you have done like foes in the guise of friends.
VR 6.53.8 अनुष्टुप्
एष निर्याम्यहं युद्धमुद्यतः शत्रुनिर्जये । दुर्नयं भवतामद्य समीकर्तुं महाहवे ॥
eṣa niryāmyahaṃ yuddhamudyataḥ śatrunirjaye | durnayaṃ bhavatāmadya samīkartuṃ mahāhave ||
English Translation
For repairing in mighty conflict the wrong that you have perpetrated, I am about to set out for battle for routing the enemy.
VR 6.53.9 अनुष्टुप्
एवमुक्तवतो वाक्यं कुम्भकर्णस्य धीमतः । प्रत्युवाच ततो वाक्यं प्रहसन्राक्षसाधिपः ॥
evamuktavato vākyaṃ kumbhakarṇasya dhīmataḥ | pratyuvāca tato vākyaṃ prahasanrākṣasādhipaḥ ||
English Translation
Thus addressed by the intelligent Kumbhakarna, the lord of Raksasas, laughing answered.
VR 6.53.10 अनुष्टुप्
महोदरोऽयं रामात्तु परित्रस्तो न संशयः । न हि रोचयते तात युद्धं युद्धविशारद ॥
mahodaro'yaṃ rāmāttu paritrasto na saṃśayaḥ | na hi rocayate tāta yuddhaṃ yuddhaviśārada ||
English Translation
Sure this Mahodara is affrighted at Rāma. Therefore, my child, O you versed in warfare, he does not relish battle.
VR 6.53.11 अनुष्टुप्
कश्चिन्मे त्वत्समो नास्ति सौहृदेन बलेन च । गच्छ शत्रुवधाय त्वं कुम्भकर्णजयाय च ॥
kaścinme tvatsamo nāsti sauhṛdena balena ca | gaccha śatruvadhāya tvaṃ kumbhakarṇajayāya ca ||
English Translation
Like you have I none either in friendship or strength. Therefore, O Kumbhakama, go for destroying the foe and securing celebrity.
VR 6.53.12 अनुष्टुप्
आददे निशितं शूलं वेगाच्छत्रुनिबर्हणः । सर्वकालायसं दीप्तं तप्तकाञ्चनभूषणम् ॥
ādade niśitaṃ śūlaṃ vegācchatrunibarhaṇaḥ | sarvakālāyasaṃ dīptaṃ taptakāñcanabhūṣaṇam ||
English Translation
The destroyer of enemies, hurriedly seized a whetted flaming iron dart, embellished with polished gold.
VR 6.53.13 अनुष्टुप्
इन्द्राशनिसमं भीमं वज्रप्रतिमगौरवम् । देवदानवगन्धर्वयक्षकिंनरसूदनम् ॥
indrāśanisamaṃ bhīmaṃ vajrapratimagauravam | devadānavagandharvayakṣakiṃnarasūdanam ||
VR 6.53.14 उपजातिः
रक्तमाल्य महादाम स्वतश्चोद्गतपावकम् । आदाय निशितं शूलं शत्रुशोणितरञ्जितम् । कुम्भकर्णो महातेजा रावणं वाक्यमब्रवीत् ॥
raktamālya mahādāma svataścodgatapāvakam | ādāya niśitaṃ śūlaṃ śatruśoṇitarañjitam | kumbhakarṇo mahātejā rāvaṇaṃ vākyamabravīt ||
English Translation
The dart was like Indra's thunderbolt in form and was equal to thunderbolt, capable of destroying Devas, Danavas, Gandharvas, Yakshas and Pannagas, was like rising fire shining like the face of an enemy. It was sharp, wreathed in garlands of red colour and emitting flame. Kumbhakarna wielding the dart said.
VR 6.53.15 अनुष्टुप्
गमिष्याम्यहमेकाकी तिष्ठत्विह बलं महत् । अद्य तान्क्षुधितः क्रुद्धो भक्षयिष्यामि वानरान् ॥
gamiṣyāmyahamekākī tiṣṭhatviha balaṃ mahat | adya tānkṣudhitaḥ kruddho bhakṣayiṣyāmi vānarān ||
English Translation
Enraged and angry Kumbhakarna said, "I will proceed now. Let my army remain here. I will consume them on keys today."
VR 6.53.16 अनुष्टुप्
कुम्भकर्णवचः श्रुत्वा रावणो वाक्यमब्रवीत् । सैन्यैः परिवृतो गच्छ शूलमुद्गलपाणिभिः ॥
kumbhakarṇavacaḥ śrutvā rāvaṇo vākyamabravīt | sainyaiḥ parivṛto gaccha śūlamudgalapāṇibhiḥ ||
English Translation
Hearing Kumbhakarna's words Ravana said," Go with trident, sword and iron bar in hand surrounded by the army."
VR 6.53.17 अनुष्टुप्
वानरा हि महात्मानः शीघ्राश्च व्यवसायिनः । एकाकिनं प्रमत्तं वा नयेयुर्दशनैः क्षयम् ॥
vānarā hi mahātmānaḥ śīghrāśca vyavasāyinaḥ | ekākinaṃ pramattaṃ vā nayeyurdaśanaiḥ kṣayam ||
English Translation
"The Vanaras are gigantic, endowed with speed and determination. They will destroy with their teeth when you are not alert and alone."
VR 6.53.18 अनुष्टुप्
तस्मात्परमदुर्धर्षैः सैन्यैः परिवृतो व्रज । रक्षसामहितं सर्वं शत्रुपक्षं निसूदय ॥
tasmātparamadurdharṣaiḥ sainyaiḥ parivṛto vraja | rakṣasāmahitaṃ sarvaṃ śatrupakṣaṃ nisūdaya ||
English Translation
"Therefore, go surrounded by the army. They are extremely difficult to encounter. They are like thunderbolts. Destroy them who are on the enemy side and not favourable to Rakshasas."
VR 6.53.19 अनुष्टुप्
अथासनात्समुत्पत्य स्रजं मणिकृतान्तराम् । आबबन्ध महातेजाः कुम्भकर्णस्य रावणः ॥
athāsanātsamutpatya srajaṃ maṇikṛtāntarām | ābabandha mahātejāḥ kumbhakarṇasya rāvaṇaḥ ||
English Translation
Then starting up form his seat, the exceedingly energetic Rāvana hung on Kumbhakarņa's neck a wreath stringed with gems in the centre.
VR 6.53.20 अनुष्टुप्
अङ्गदानङ्गुलीवेष्टान्वराण्याभरणानि च । हारं च शशिसंकाशमाबबन्ध महात्मनः ॥
aṅgadānaṅgulīveṣṭānvarāṇyābharaṇāni ca | hāraṃ ca śaśisaṃkāśamābabandha mahātmanaḥ ||
English Translation
Rāvaņa also decked that high-souled one with Angadas, and finger fences and noble ornaments, and a chain resembling the Moon.
VR 6.53.21 अनुष्टुप्
दिव्यानि च सुगन्धीनि माल्यदामानि रावणः । श्रोत्रे चासज्जयामास श्रीमती चास्य कुण्डले ॥
divyāni ca sugandhīni mālyadāmāni rāvaṇaḥ | śrotre cāsajjayāmāsa śrīmatī cāsya kuṇḍale ||
English Translation
Ravana then placed his crown, wonderful fragrant garlands and rich suspended earrings on Kumbhakarna.
VR 6.53.22 अनुष्टुप्
काञ्चनाङ्गदकेयूरो निष्काभरणभूषितः । कुम्भकर्णो बृहत्कर्णः सुहुतोऽग्निरिवाबभौ ॥
kāñcanāṅgadakeyūro niṣkābharaṇabhūṣitaḥ | kumbhakarṇo bṛhatkarṇaḥ suhuto'gnirivābabhau ||
English Translation
Rāvaņa adorned his person with garlands gorgeous and fragrant, and set ear-rings to his ears. And adorned with golden Angadas and Keyūras and other ornaments of gold, the largeeared Kumbhakarņa appeared like a fire fed full of sacrificial libations.
VR 6.53.23 अनुष्टुप्
श्रोणीसूत्रेण महता मेचकेन विराजितः । अमृतोत्पादने नद्धो भुजंगेनेव मन्दरः ॥
śroṇīsūtreṇa mahatā mecakena virājitaḥ | amṛtotpādane naddho bhujaṃgeneva mandaraḥ ||
English Translation
With his great dark girdle he seemed like the Mandara fastened by the serpent on the occasion of the churning of the sea.
VR 6.53.24 उपजातिः
स काञ्चनं भारसहं निवातं; विद्युत्प्रभं दीप्तमिवात्मभासा । आबध्यमानः कवचं रराज; संध्याभ्रसंवीत इवाद्रिराजः ॥
sa kāñcanaṃ bhārasahaṃ nivātaṃ; vidyutprabhaṃ dīptamivātmabhāsā | ābadhyamānaḥ kavacaṃ rarāja; saṃdhyābhrasaṃvīta ivādrirājaḥ ||
English Translation
Donning on his impenetrable golden mail, splendid like lightning, and shining in its own brilliance, Kumbhakarņa appeared like the monarch of mountains enveloped with evening clouds.
VR 6.53.25 अनुष्टुप्
सर्वाभरणनद्धाङ्गः शूलपाणिः स राक्षसः । त्रिविक्रमकृतोत्साहो नारायण इवाबभौ ॥
sarvābharaṇanaddhāṅgaḥ śūlapāṇiḥ sa rākṣasaḥ | trivikramakṛtotsāho nārāyaṇa ivābabhau ||
English Translation
Having all his limbs adorned with ornaments and bearing a dart in his hand, the Rakşasas resembled Nārāyaṇa in elation of spirits, when he covered heaven and earth and the nether regions with three paces.
VR 6.53.26 उपजातिः
भ्रातरं संपरिष्वज्य कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् । प्रणम्य शिरसा तस्मै संप्रतस्थे महाबलिः । तमाशीर्भिः प्रशस्ताभिः प्रेषयामास रावणः ॥
bhrātaraṃ saṃpariṣvajya kṛtvā cāpi pradakṣiṇam | praṇamya śirasā tasmai saṃpratasthe mahābaliḥ | tamāśīrbhiḥ praśastābhiḥ preṣayāmāsa rāvaṇaḥ ||
English Translation
Then embracing his brother and going round him and bowing down the head to him, that exceedingly powerful one went out.
VR 6.53.27 उपजातिः
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषैः सैन्यैश्चापि वरायुधैः । तं गजैश्च तुरंगैश्च स्यन्दनैश्चाम्बुदस्वनैः । अनुजग्मुर्महात्मानं रथिनो रथिनां वरम् ॥
śaṅkhadundubhinirghoṣaiḥ sainyaiścāpi varāyudhaiḥ | taṃ gajaiśca turaṃgaiśca syandanaiścāmbudasvanaiḥ | anujagmurmahātmānaṃ rathino rathināṃ varam ||
English Translation
And high-souled mighty warriors followed that foremost of heroes with elephant and steeds and chariots sending out rattle resembling the rumbling of thunder.
VR 6.53.28 अनुष्टुप्
सर्पैरुष्ट्रैः खरैरश्वैः सिंहद्विपमृगद्विजैः । अनुजग्मुश्च तं घोरं कुम्भकर्णं महाबलम् ॥
sarpairuṣṭraiḥ kharairaśvaiḥ siṃhadvipamṛgadvijaiḥ | anujagmuśca taṃ ghoraṃ kumbhakarṇaṃ mahābalam ||
English Translation
And mounting serpents and camels and asses and lions and leopards and deer and birds, (Rāks asas) followed the grim Kumbhakarņa endowed with tremendous strength.
VR 6.53.29 उपेन्द्रवज्रा
स पुष्पवर्णैरवकीर्यमाणो; धृतातपत्रः शितशूलपाणिः । मदोत्कटः शोणितगन्धमत्तो; विनिर्ययौ दानवदेवशत्रुः ॥
sa puṣpavarṇairavakīryamāṇo; dhṛtātapatraḥ śitaśūlapāṇiḥ | madotkaṭaḥ śoṇitagandhamatto; viniryayau dānavadevaśatruḥ ||
English Translation
And strewn with blossoms, and, with an umbrella held over him, that exceedingly terrible enemy of the Deities and the Dănvas, wielding a dz.: in his hand-went out maddened with the smell of blood.
VR 6.53.30 अनुष्टुप्
पदातयश बहवो महानादा महाबलाः । अन्वयू राक्षसा भीमा भीमाक्षाः शस्त्रपाणयः ॥
padātayaśa bahavo mahānādā mahābalāḥ | anvayū rākṣasā bhīmā bhīmākṣāḥ śastrapāṇayaḥ ||
English Translation
Countless footmen wondrous powerful and mighty and dreadful and fierce-sighted Räksasas, carrying weapons in their hands, went in his wake.
← Previous (Ch. 442) Full Table of Contents Next (Ch. 444) →