Special Call Prof. Jay L. Garfield Commemorative Volume · Submissions Open
Announcements Newsletters About Us Contact
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 5 (Sundarakāṇḍa) • Sarga 2

Sundarakāṇḍa Sarga 2

सुन्दरकाण्डम् • सर्गः 2

Sundarakāṇḍa Sarga 2 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 55 verses.

Total: 55 Verses • Citations: VR 5.2.1–55 • 175 Lexicon Terms • Page 1 of 2 (Verses 30 shown)
VR 5.2.1 अनुष्टुप्
स सागरमनाधृष्यमतिक्रम्य महाबलः । त्रिकूटशिखरे लङ्कां स्थितां स्वस्थो ददर्श ह ॥
sa sāgaramanādhṛṣyamatikramya mahābalaḥ | trikūṭaśikhare laṅkāṃ sthitāṃ svastho dadarśa ha ||
English Translation
Having crossed over the ocean incapable of being repressed, that one endowed with great strength, staying at the plateau of Chitrakūta, and having refreshed himself, cast his eyes on Laukā.
VR 5.2.2 अनुष्टुप्
ततः पादपमुक्तेन पुष्पवर्षेण वीर्यवान् । अभिवृष्टः स्थितस्तत्र बभौ पुष्पमयो यथा ॥
tataḥ pādapamuktena puṣpavarṣeṇa vīryavān | abhivṛṣṭaḥ sthitastatra babhau puṣpamayo yathā ||
English Translation
And covered with showers of blossoms poured down by the trees, that monkey possessed of prowess then appeared there like Puspamaya.* *A monkey so named.
VR 5.2.3 अनुष्टुप्
योजनानां शतं श्रीमांस्तीर्त्वाप्युत्तमविक्रमः । अनिश्वसन्कपिस्तत्र न ग्लानिमधिगच्छति ॥
yojanānāṃ śataṃ śrīmāṃstīrtvāpyuttamavikramaḥ | aniśvasankapistatra na glānimadhigacchati ||
English Translation
Having cleared an hundred Yoyanas, that monkey gifted with first-rate prowess, did not heave sighs or feel any fatigue.
VR 5.2.4 अनुष्टुप्
शतान्यहं योजनानां क्रमेयं सुबहून्यपि । किं पुनः सागरस्यान्तं संख्यातं शतयोजनम् ॥
śatānyahaṃ yojanānāṃ krameyaṃ subahūnyapi | kiṃ punaḥ sāgarasyāntaṃ saṃkhyātaṃ śatayojanam ||
English Translation
I am competent to bound over many hundreds of Yojanas. What then is this end of the ocean measuring an hundred Yojanas only?
VR 5.2.5 अनुष्टुप्
स तु वीर्यवतां श्रेष्ठः प्लवतामपि चोत्तमः । जगाम वेगवाँल्लङ्कां लङ्घयित्वा महोदधिम् ॥
sa tu vīryavatāṃ śreṣṭhaḥ plavatāmapi cottamaḥ | jagāma vegavām̐llaṅkāṃ laṅghayitvā mahodadhim ||
English Translation
That foremost of those endowed with energy and the prime of monkeys, gifted with speed, went to Laikā,* having crossed over the mighty main. *Descending, remarks the commentator, from the mountain-summit.
VR 5.2.6 अनुष्टुप्
शाद्वलानि च नीलानि गन्धवन्ति वनानि च । गण्डवन्ति च मध्येन जगाम नगवन्ति च ॥
śādvalāni ca nīlāni gandhavanti vanāni ca | gaṇḍavanti ca madhyena jagāma nagavanti ca ||
English Translation
Seeing blue lawns, and perfumed woods, replete with honey and filled with mountains, he held his way by the central thoroughfare.
VR 5.2.7 अनुष्टुप्
शैलांश्च तरुसंछन्नान्वनराजीश्च पुष्पिताः । अभिचक्राम तेजस्वी हनुमान्प्लवगर्षभः ॥
śailāṃśca tarusaṃchannānvanarājīśca puṣpitāḥ | abhicakrāma tejasvī hanumānplavagarṣabhaḥ ||
English Translation
That foremost of monkeys, the energetic Hanumān, went by hills filled with trees, and ranges of blossoming woods.
VR 5.2.8 अनुष्टुप्
स तस्मिन्नचले तिष्ठन्वनान्युपवनानि च । स नगाग्रे च तां लङ्कां ददर्श पवनात्मजः ॥
sa tasminnacale tiṣṭhanvanānyupavanāni ca | sa nagāgre ca tāṃ laṅkāṃ dadarśa pavanātmajaḥ ||
English Translation
And stationing himself in that mountain, the offspring of the Wind-god beheld woods and groves and Lankā established at the brow of the mountain.
VR 5.2.9 अनुष्टुप्
सरलान्कर्णिकारांश्च खर्जूरांश्च सुपुष्पितान् । प्रियालान्मुचुलिन्दांश्च कुटजान्केतकानपि ॥
saralānkarṇikārāṃśca kharjūrāṃśca supuṣpitān | priyālānmuculindāṃśca kuṭajānketakānapi ||
VR 5.2.10 अनुष्टुप्
प्रियङ्गून्गन्धपूर्णांश्च नीपान्सप्तच्छदांस्तथा । असनान्कोविदारांश्च करवीरांश्च पुष्पितान् ॥
priyaṅgūngandhapūrṇāṃśca nīpānsaptacchadāṃstathā | asanānkovidārāṃśca karavīrāṃśca puṣpitān ||
VR 5.2.11 अनुष्टुप्
पुष्पभारनिबद्धांश्च तथा मुकुलितानपि । पादपान्विहगाकीर्णान्पवनाधूतमस्तकान् ॥
puṣpabhāranibaddhāṃśca tathā mukulitānapi | pādapānvihagākīrṇānpavanādhūtamastakān ||
VR 5.2.12 अनुष्टुप्
हंसकारण्डवाकीर्णा वापीः पद्मोत्पलायुताः । आक्रीडान्विविधान्रम्यान्विविधांश्च जलाशयान् ॥
haṃsakāraṇḍavākīrṇā vāpīḥ padmotpalāyutāḥ | ākrīḍānvividhānramyānvividhāṃśca jalāśayān ||
VR 5.2.13 अनुष्टुप्
संततान्विविधैर्वृक्षैः सर्वर्तुफलपुष्पितैः । उद्यानानि च रम्याणि ददर्श कपिकुञ्जरः ॥
saṃtatānvividhairvṛkṣaiḥ sarvartuphalapuṣpitaiḥ | udyānāni ca ramyāṇi dadarśa kapikuñjaraḥ ||
VR 5.2.14 अनुष्टुप्
समासाद्य च लक्ष्मीवाँल्लङ्कां रावणपालिताम् । परिखाभिः सपद्माभिः सोत्पलाभिरलंकृताम् ॥
samāsādya ca lakṣmīvām̐llaṅkāṃ rāvaṇapālitām | parikhābhiḥ sapadmābhiḥ sotpalābhiralaṃkṛtām ||
VR 5.2.15 अनुष्टुप्
सीतापहरणार्थेन रावणेन सुरक्षिताम् । समन्ताद्विचरद्भिश्च राक्षसैरुग्रधन्विभिः ॥
sītāpaharaṇārthena rāvaṇena surakṣitām | samantādvicaradbhiśca rākṣasairugradhanvibhiḥ ||
VR 5.2.16 अनुष्टुप्
काञ्चनेनावृतां रम्यां प्राकारेण महापुरीम् । अट्टालकशताकीर्णां पताकाध्वजमालिनीम् ॥
kāñcanenāvṛtāṃ ramyāṃ prākāreṇa mahāpurīm | aṭṭālakaśatākīrṇāṃ patākādhvajamālinīm ||
VR 5.2.17 अनुष्टुप्
तोरणैः काञ्चनैर्दिव्यैर्लतापङ्क्तिविचित्रितैः । ददर्श हनुमाँल्लङ्कां दिवि देवपुरीमिव ॥
toraṇaiḥ kāñcanairdivyairlatāpaṅktivicitritaiḥ | dadarśa hanumām̐llaṅkāṃ divi devapurīmiva ||
VR 5.2.18 अनुष्टुप्
गिरिमूर्ध्नि स्थितां लङ्कां पाण्डुरैर्भवनैः शुभैः । ददर्श स कपिः श्रीमान्पुरमाकाशगं यथा ॥
girimūrdhni sthitāṃ laṅkāṃ pāṇḍurairbhavanaiḥ śubhaiḥ | dadarśa sa kapiḥ śrīmānpuramākāśagaṃ yathā ||
English Translation
The foremost among the vanaras, perched on top of the mountain saw the city of Lanka on the mountain with auspicious mansions as though touching the sky.
VR 5.2.19 अनुष्टुप्
पालितां राक्षसेन्द्रेण निर्मितां विश्वकर्मणा । प्लवमानामिवाकाशे ददर्श हनुमान्पुरीम् ॥
pālitāṃ rākṣasendreṇa nirmitāṃ viśvakarmaṇā | plavamānāmivākāśe dadarśa hanumānpurīm ||
English Translation
The city of Lanka, ruled by the lord of demons and built by Visvakarma looked as if it was a city floating in the sky.
VR 5.2.20 अनुष्टुप्
संपूर्णां राक्षसैर्घोरैर्नागैर्भोगवतीमिव । अचिन्त्यां सुकृतां स्पष्टां कुबेराध्युषितां पुरा ॥
saṃpūrṇāṃ rākṣasairghorairnāgairbhogavatīmiva | acintyāṃ sukṛtāṃ spaṣṭāṃ kuberādhyuṣitāṃ purā ||
VR 5.2.21 अनुष्टुप्
दंष्ट्रिभिर्बहुभिः शूरैः शूलपट्टिशपाणिभिः । रक्षितां राक्षसैर्घोरैर्गुहामाशीविषैरपि ॥
daṃṣṭribhirbahubhiḥ śūraiḥ śūlapaṭṭiśapāṇibhiḥ | rakṣitāṃ rākṣasairghorairguhāmāśīviṣairapi ||
VR 5.2.22 अनुष्टुप्
वप्रप्राकारजघनां विपुलाम्बुनवाम्बराम् । शतघ्नीशूलकेशान्तामट्टालकवतंसकाम् ॥
vapraprākārajaghanāṃ vipulāmbunavāmbarām | śataghnīśūlakeśāntāmaṭṭālakavataṃsakām ||
English Translation
Having reached the northern entrance of the city he started thinking that Visvakarma must have conceived Lanka as a lady with its ramparts as her hips and loins, moats filled with water as her robes, the spiked iron tridents as her locks of hair, and the tall towers as her her ear rings
VR 5.2.23 उपजातिः
द्वारमुत्तरमासाद्य चिन्तयामास वानरः । कैलासशिखरप्रख्यमालिखन्तमिवाम्बरम् । ध्रियमाणमिवाकाशमुच्छ्रितैर्भवनोत्तमैः ॥
dvāramuttaramāsādya cintayāmāsa vānaraḥ | kailāsaśikharaprakhyamālikhantamivāmbaram | dhriyamāṇamivākāśamucchritairbhavanottamaiḥ ||
VR 5.2.24 अनुष्टुप्
तस्याश्च महतीं गुप्तिं सागरं च निरीक्ष्य सः । रावणं च रिपुं घोरं चिन्तयामास वानरः ॥
tasyāśca mahatīṃ guptiṃ sāgaraṃ ca nirīkṣya saḥ | rāvaṇaṃ ca ripuṃ ghoraṃ cintayāmāsa vānaraḥ ||
VR 5.2.25 अनुष्टुप्
आगत्यापीह हरयो भविष्यन्ति निरर्थकाः । न हि युद्धेन वै लङ्का शक्या जेतुं सुरैरपि ॥
āgatyāpīha harayo bhaviṣyanti nirarthakāḥ | na hi yuddhena vai laṅkā śakyā jetuṃ surairapi ||
English Translation
'It is not possible for monkeys to come here and even if they do, it is no use. Lanka is invincible even to the gods in war.
VR 5.2.26 अनुष्टुप्
इमां तु विषमां दुर्गां लङ्कां रावणपालिताम् । प्राप्यापि स महाबाहुः किं करिष्यति राघवः ॥
imāṃ tu viṣamāṃ durgāṃ laṅkāṃ rāvaṇapālitām | prāpyāpi sa mahābāhuḥ kiṃ kariṣyati rāghavaḥ ||
English Translation
Even if the mighty-armed Rāghava should reach this terrible-looking and impregnable Lankā reared by Rāvana, what could he do?
VR 5.2.27 अनुष्टुप्
अवकाशो न सान्त्वस्य राक्षसेष्वभिगम्यते । न दानस्य न भेदस्य नैव युद्धस्य दृश्यते ॥
avakāśo na sāntvasya rākṣaseṣvabhigamyate | na dānasya na bhedasya naiva yuddhasya dṛśyate ||
English Translation
Opportunity find I none either for conciliation with the Raksasas, or for (winning them over) by gifts, or for sowing dissensions among them, or for conquering them in fight.
VR 5.2.28 अनुष्टुप्
चतुर्णामेव हि गतिर्वानराणां महात्मनाम् । वालिपुत्रस्य नीलस्य मम राज्ञश्च धीमतः ॥
caturṇāmeva hi gatirvānarāṇāṃ mahātmanām | vāliputrasya nīlasya mama rājñaśca dhīmataḥ ||
English Translation
Of all the monkeys, four only endowed with (exceptional) celerity, viz., Vāli's son, Nīla, the intelligent king, and myself, heave the power to come over here.
VR 5.2.29 अनुष्टुप्
यावज्जानामि वैदेहीं यदि जीवति वा न वा । तत्रैव चिन्तयिष्यामि दृष्ट्वा तां जनकात्मजाम् ॥
yāvajjānāmi vaidehīṃ yadi jīvati vā na vā | tatraiva cintayiṣyāmi dṛṣṭvā tāṃ janakātmajām ||
English Translation
When I have ascertained whether Vaidehī is alive or not, I shall, after interviewing Janaka's daughter, think about this.
VR 5.2.30 अनुष्टुप्
ततः स चिन्तयामास मुहूर्तं कपिकुञ्जरः । गिरिशृङ्गे स्थितस्तस्मिन्रामस्याभ्युदये रतः ॥
tataḥ sa cintayāmāsa muhūrtaṃ kapikuñjaraḥ | giriśṛṅge sthitastasminrāmasyābhyudaye rataḥ ||
English Translation
Then that elephantine monkey, stationed on the summit of that mountain, for a while bethought himself as the success of Rāma.* *About rescuing his wife.
← Previous (Ch. 325) Full Table of Contents Next (Ch. 327) →