Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 6 (Yuddhakāṇḍa) • Sarga 40

Yuddhakāṇḍa Sarga 40

युद्धकाण्डम् • सर्गः 40

Yuddhakāṇḍa Sarga 40 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 64 verses.

Total: 64 Verses • Citations: VR 6.40.1–64 • 175 Lexicon Terms • Page 1 of 3 (Verses 30 shown)
VR 6.40.1 अनुष्टुप्
अथोवाच महातेजा हरिराजो महाबलः । किमियं व्यथिता सेना मूढवातेव नौर्जले ॥
athovāca mahātejā harirājo mahābalaḥ | kimiyaṃ vyathitā senā mūḍhavāteva naurjale ||
English Translation
Then out spoke the highly energetic and exceedingly mighty king of monkeys, “Why is this host agitated like a bark driven hither and thither by the wind?"
VR 6.40.2 अनुष्टुप्
सुग्रीवस्य वचः श्रुत्वा वालिपुत्रोऽङ्गदोऽब्रवीत् । न त्वं पश्यसि रामं च लक्ष्मणं च महाबलम् ॥
sugrīvasya vacaḥ śrutvā vāliputro'ṅgado'bravīt | na tvaṃ paśyasi rāmaṃ ca lakṣmaṇaṃ ca mahābalam ||
English Translation
Hearing Sugriva's speech, Vali's son said, Did you not see both those heroes-sons of Dasaratha, Rama and that mighty car-warriorLakşmaņa-covered with arrows?
VR 6.40.3 अनुष्टुप्
शरजालाचितौ वीरावुभौ दशरथात्मजौ । शरतल्पे महात्मानौ शयानौ रुधिरोक्षितौ ॥
śarajālācitau vīrāvubhau daśarathātmajau | śaratalpe mahātmānau śayānau rudhirokṣitau ||
English Translation
And (did you not see) those high-should ones lying in the field of battle, covered with blood ?
VR 6.40.4 अनुष्टुप्
अथाब्रवीद्वानरेन्द्रः सुग्रीवः पुत्रमङ्गदम् । नानिमित्तमिदं मन्ये भवितव्यं भयेन तु ॥
athābravīdvānarendraḥ sugrīvaḥ putramaṅgadam | nānimittamidaṃ manye bhavitavyaṃ bhayena tu ||
English Translation
Thereat, the lord of monkeys, Sugrīva, spoke to his son, Angada "I do not deem it without cause. This may have come to pass through sheer fear.
VR 6.40.5 अनुष्टुप्
विषण्णवदना ह्येते त्यक्तप्रहरणा दिशः । प्रपलायन्ति हरयस्त्रासादुत्फुल्ललोचनाः ॥
viṣaṇṇavadanā hyete tyaktapraharaṇā diśaḥ | prapalāyanti harayastrāsādutphullalocanāḥ ||
English Translation
These monkeys with sad faces, leaving their arms behind them are flying in all directions, their eyes distended in affright.
VR 6.40.6 अनुष्टुप्
अन्योन्यस्य न लज्जन्ते न निरीक्षन्ति पृष्ठतः । विप्रकर्षन्ति चान्योन्यं पतितं लङ्घयन्ति च ॥
anyonyasya na lajjante na nirīkṣanti pṛṣṭhataḥ | viprakarṣanti cānyonyaṃ patitaṃ laṅghayanti ca ||
English Translation
They are not ashamed of each other, and they do not cast their looks back. And they hug each other, and go leaping over the fallen.
VR 6.40.7 अनुष्टुप्
एतस्मिन्नन्तरे वीरो गदापाणिर्विभीषणः । सुग्रीवं वर्धयामास राघवं च निरैक्षत ॥
etasminnantare vīro gadāpāṇirvibhīṣaṇaḥ | sugrīvaṃ vardhayāmāsa rāghavaṃ ca niraikṣata ||
English Translation
In the meanwhile that hero, Vibhisana, bearing a mace in his hand, (approaching) greeted Sugrīva as well as Rāghava with blessings of victory.
VR 6.40.8 अनुष्टुप्
विभीषणं तं सुग्रीवो दृष्ट्वा वानरभीषणम् । ऋक्षराजं समीपस्थं जाम्बवन्तमुवाच ह ॥
vibhīṣaṇaṃ taṃ sugrīvo dṛṣṭvā vānarabhīṣaṇam | ṛkṣarājaṃ samīpasthaṃ jāmbavantamuvāca ha ||
English Translation
And Sugriva, seeing Vibhisana, capable of inspiring fear in the monkeys, spoke to the highsouled sovereign of bears, who stood by.
VR 6.40.9 अनुष्टुप्
विभीषणोऽयं संप्राप्तो यं दृष्ट्वा वानरर्षभाः । विद्रवन्ति परित्रस्ता रावणात्मजशङ्कया ॥
vibhīṣaṇo'yaṃ saṃprāpto yaṃ dṛṣṭvā vānararṣabhāḥ | vidravanti paritrastā rāvaṇātmajaśaṅkayā ||
English Translation
This is Vibhișana that has come hither, seeing whom the foremost among the monkeys, from fear of Rāvana's son who, they apprehend, he is, are fleeing away, seized with a panic.
VR 6.40.10 अनुष्टुप्
शीघ्रमेतान्सुवित्रस्तान्बहुधा विप्रधावितान् । पर्यवस्थापयाख्याहि विभीषणमुपस्थितम् ॥
śīghrametānsuvitrastānbahudhā vipradhāvitān | paryavasthāpayākhyāhi vibhīṣaṇamupasthitam ||
English Translation
Do you at once stay these agitated with fear and scampering all around; and proclaim, 'This is Vibhisana, who has come here.'
VR 6.40.11 अनुष्टुप्
सुग्रीवेणैवमुक्तस्तु जाम्बवानृक्षपार्थिवः । वानरान्सान्त्वयामास संनिवर्त्य प्रहावतः ॥
sugrīveṇaivamuktastu jāmbavānṛkṣapārthivaḥ | vānarānsāntvayāmāsa saṃnivartya prahāvataḥ ||
English Translation
Thus directed, Jõmbavān-king of bearsrestraining those that were flying, composed the monkeys.
VR 6.40.12 अनुष्टुप्
ते निवृत्ताः पुनः सर्वे वानरास्त्यक्तसंभ्रमाः । ऋक्षराजवचः श्रुत्वा तं च दृष्ट्वा विभीषणम् ॥
te nivṛttāḥ punaḥ sarve vānarāstyaktasaṃbhramāḥ | ṛkṣarājavacaḥ śrutvā taṃ ca dṛṣṭvā vibhīṣaṇam ||
English Translation
Hearing the bear-king's words, and seeing Vibhisana, the monkeys, renouncing fear, desisted (from their flight).
VR 6.40.13 अनुष्टुप्
विभीषणस्तु रामस्य दृष्ट्वा गात्रं शरैश्चितम् । लक्ष्मणस्य च धर्मात्मा बभूव व्यथितेन्द्रियः ॥
vibhīṣaṇastu rāmasya dṛṣṭvā gātraṃ śaraiścitam | lakṣmaṇasya ca dharmātmā babhūva vyathitendriyaḥ ||
English Translation
Then the righteous Vibhīșaņa, viewing Rama's as well as Laksmana's body pierced with arrows, was exceedingly aggrieved.
VR 6.40.14 अनुष्टुप्
जलक्लिन्नेन हस्तेन तयोर्नेत्रे प्रमृज्य च । शोकसंपीडितमना रुरोद विललाप च ॥
jalaklinnena hastena tayornetre pramṛjya ca | śokasaṃpīḍitamanā ruroda vilalāpa ca ||
English Translation
Washing their eyes with water, he, with his mind overpowered with grief, began to weep and broke out into lamentation.
VR 6.40.15 अनुष्टुप्
इमौ तौ सत्त्वसंपन्नौ विक्रान्तौ प्रियसंयुगौ । इमामवस्थां गमितौ राकसैः कूटयोधिभिः ॥
imau tau sattvasaṃpannau vikrāntau priyasaṃyugau | imāmavasthāṃ gamitau rākasaiḥ kūṭayodhibhiḥ ||
English Translation
The Rāksasas, fighting in wily ways, have brought to this pass these ones endowed with prowess and possessed of every perfection and gifted with might (of arm).
VR 6.40.16 अनुष्टुप्
भ्रातुः पुत्रेण मे तेन दुष्पुत्रेण दुरात्मना । राक्षस्या जिह्मया बुद्ध्या छलितावृजुविक्रमौ ॥
bhrātuḥ putreṇa me tena duṣputreṇa durātmanā | rākṣasyā jihmayā buddhyā chalitāvṛjuvikramau ||
English Translation
And with his guileful mind, that brother's son of mine, wicked-souled and an evil son (to me), has deceived these ones of straight prowess.
VR 6.40.17 अनुष्टुप्
शरैरिमावलं विद्धौ रुधिरेण समुक्षितौ । वसुधायामिम सुप्तौ दृश्येते शल्यकाविव ॥
śarairimāvalaṃ viddhau rudhireṇa samukṣitau | vasudhāyāmima suptau dṛśyete śalyakāviva ||
English Translation
Pierced with innumerable shafts, and covered with blood, these are lying on the ground like Salyakas.
VR 6.40.18 अनुष्टुप्
ययोर्वीर्यमुपाश्रित्य प्रतिष्ठा काङ्क्षिता मया । तावुभौ देहनाशाय प्रसुप्तौ पुरुषर्षभौ ॥
yayorvīryamupāśritya pratiṣṭhā kāṅkṣitā mayā | tāvubhau dehanāśāya prasuptau puruṣarṣabhau ||
English Translation
Those depending on whose prowess, I had sought eminence, those foremost of men, sleep here soundly for renouncing their bodies.
VR 6.40.19 अनुष्टुप्
जीवन्नद्य विपन्नोऽस्मि नष्टराज्यमनोरथः । प्राप्तप्रतिज्ञश्च रिपुः सकामो रावणः कृतः ॥
jīvannadya vipanno'smi naṣṭarājyamanorathaḥ | prāptapratijñaśca ripuḥ sakāmo rāvaṇaḥ kṛtaḥ ||
English Translation
Living, today I am in distress: and my desire of dominion is annihilated; and my foe, Rāvana, has his promise fulfilled and his aim crowned with success.
VR 6.40.20 अनुष्टुप्
एवं विलपमानं तं परिष्वज्य विभीषणम् । सुग्रीवः सत्त्वसंपन्नो हरिराजोऽब्रवीदिदम् ॥
evaṃ vilapamānaṃ taṃ pariṣvajya vibhīṣaṇam | sugrīvaḥ sattvasaṃpanno harirājo'bravīdidam ||
English Translation
As Vibhīşana was thus lamenting, the lord of monkeys-Sugriva-endowed with strength, embracing him spoke to him.
VR 6.40.21 अनुष्टुप्
राज्यं प्राप्स्यसि धर्मज्ञ लङ्कायां नात्र संशयः । रावणः सह पुत्रेण स राज्यं नेह लप्स्यते ॥
rājyaṃ prāpsyasi dharmajña laṅkāyāṃ nātra saṃśayaḥ | rāvaṇaḥ saha putreṇa sa rājyaṃ neha lapsyate ||
English Translation
O you cognisant of righteousness, you will here in Lankā obtain empire: no doubt of this; and Răvaņa along with his sons will be disappointed in their expectations.
VR 6.40.22 अनुष्टुप्
शरसंपीडितावेतावुभौ राघवलक्ष्मणौ । त्यक्त्वा मोहं वधिष्येते सगणं रावणं रणे ॥
śarasaṃpīḍitāvetāvubhau rāghavalakṣmaṇau | tyaktvā mohaṃ vadhiṣyete sagaṇaṃ rāvaṇaṃ raṇe ||
English Translation
Both these-Rāma and Lakşmaņa-are under the aegis of Garuda; and, casting off their stupor: they will in battle slay Rävaņa along with his adherents.
VR 6.40.23 अनुष्टुप्
तमेवं सान्त्वयित्वा तु समाश्वास्य च राक्षसं । सुषेणं श्वशुरं पार्श्वे सुग्रीवस्तमुवाच ह ॥
tamevaṃ sāntvayitvā tu samāśvāsya ca rākṣasaṃ | suṣeṇaṃ śvaśuraṃ pārśve sugrīvastamuvāca ha ||
English Translation
Having thus soothed and comforted the Raksasa, Sugriva addressed his father-in-law, who was at his side, saying.
VR 6.40.24 अनुष्टुप्
सह शूरैर्हरिगणैर्लब्धसंज्ञावरिंदमौ । गच्छ त्वं भ्रातरौ गृह्य किष्किन्धां रामलक्ष्मणौ ॥
saha śūrairharigaṇairlabdhasaṃjñāvariṃdamau | gaccha tvaṃ bhrātarau gṛhya kiṣkindhāṃ rāmalakṣmaṇau ||
English Translation
Do you along with numbers of heroic monkeys, taking those repressors of foes, the brothers-Rama and Laksmana-when they shall have regained their consciousness, repair to Kiskindha.
VR 6.40.25 अनुष्टुप्
अहं तु रावणं हत्वा सपुत्रं सहबान्धवम् । मैथिलीमानयिष्यामि शक्रो नष्टामिव श्रियम् ॥
ahaṃ tu rāvaṇaṃ hatvā saputraṃ sahabāndhavam | maithilīmānayiṣyāmi śakro naṣṭāmiva śriyam ||
English Translation
And I, slaying Råvaņa along with his sons and friends, shall bring back Mithila's daughter, even as Sakra recovered the lost Sri.
VR 6.40.26 अनुष्टुप्
श्रुत्वैतद्वानरेन्द्रस्य सुषेणो वाक्यमब्रवीत् । देवासुरं महायुद्धमनुभूतं सुदारुणम् ॥
śrutvaitadvānarendrasya suṣeṇo vākyamabravīt | devāsuraṃ mahāyuddhamanubhūtaṃ sudāruṇam ||
English Translation
Hearing the words of the monkey-king, Suşeņa said, I had witnessed the war of yore between the gods and the Asuras.
VR 6.40.27 अनुष्टुप्
तदा स्म दानवा देवाञ्शरसंस्पर्शकोविदाः । निजघ्नुः शस्त्रविदुषश्छादयन्तो मुहुर्मुहुः ॥
tadā sma dānavā devāñśarasaṃsparśakovidāḥ | nijaghnuḥ śastraviduṣaśchādayanto muhurmuhuḥ ||
English Translation
Then the Dänavas, enveloping themselves, momentarily destroyed the deities, albeit versed in arms and accomplished in weapons.
VR 6.40.28 अनुष्टुप्
तानार्तान्नष्टसंज्ञांश्च परासूंश्च बृहस्पतिः । विध्याभिर्मन्त्रयुक्ताभिरोषधीभिश्चिकित्सति ॥
tānārtānnaṣṭasaṃjñāṃśca parāsūṃśca bṛhaspatiḥ | vidhyābhirmantrayuktābhiroṣadhībhiścikitsati ||
English Translation
They, their senses lost, and their lives departed, Bịhaspati treated by means of his knowledge of mantras, as well with medicines.
VR 6.40.29 अनुष्टुप्
तान्यौषधान्यानयितुं क्षीरोदं यान्तु सागरम् । जवेन वानराः शीघ्रं संपाति पनसादयः ॥
tānyauṣadhānyānayituṃ kṣīrodaṃ yāntu sāgaram | javena vānarāḥ śīghraṃ saṃpāti panasādayaḥ ||
English Translation
Let Sampati, Panasa, and other monkeys speedily hie to the Milky Ocean for the purpose of bringing those medicines.
VR 6.40.30 अनुष्टुप्
हरयस्तु विजानन्ति पार्वती ते महौषधी । संजीवकरणीं दिव्यां विशल्यां देवनिर्मिताम् ॥
harayastu vijānanti pārvatī te mahauṣadhī | saṃjīvakaraṇīṃ divyāṃ viśalyāṃ devanirmitām ||
English Translation
The monkeys well know that mighty mountainous medicine-divine and capable of reviving the dead, and made by the deities themselves-visalya.
← Previous (Ch. 429) Full Table of Contents Next (Ch. 431) →