ततस्ते राक्षसास्तत्र गत्वा रावणमन्दिरम् । न्यवेदयन्पुरीं रुद्धां रामेण सह वानरैः ॥
tataste rākṣasāstatra gatvā rāvaṇamandiram | nyavedayanpurīṃ ruddhāṃ rāmeṇa saha vānaraiḥ ||
English Translation
Then those Rākşasas, going to that subduer of enemies, Rāvana, informed him that Rāma along with the monkeys had laid siege to the city.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्ते
ततस् [ind]
ततस्ते
तद् [pron]
राक्षसास्तत्र
राक्षस [m]
राक्षसास्तत्र
तत्र [ind]
गत्वा
गम् [6. Ā.]
रावणमन्दिरम्
रावण [m]
रावणमन्दिरम्
मन्दिर [n]
न्यवेदयन्
निवेदय् [10. Ā.]
पुरीं
पुरी [f]
रुद्धां
रुध् [6. P.]
रामेण
राम [m]
सह
सह [ind]
वानरैः
वानर [m]
रुद्धां तु नगरीं श्रुत्वा जातक्रोधो निशाचरः । विधानं द्विगुणं श्रुत्वा प्रासादं सोऽध्यरोहत ॥
ruddhāṃ tu nagarīṃ śrutvā jātakrodho niśācaraḥ | vidhānaṃ dviguṇaṃ śrutvā prāsādaṃ so'dhyarohata ||
English Translation
Hearing the city besieged, the night-ranger was enraged. And, hearing that double arrangements had been made (by Rāma) in guarding the gateways (Råvaņa) ascended the palace.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
रुद्धां
रुध् [6. P.]
तु
तु [ind]
नगरीं
नगरी [f]
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
जातक्रोधो
जन् [4. P.]
जातक्रोधो
क्रोध [m]
निशाचरः
निशाचर [m]
विधानं
विधान [n]
द्विगुणं
द्विगुण [adj]
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
प्रासादं
प्रासाद [m]
सो
तद् [pron]
ऽध्यरोहत
अधिरुह् [1. Ā.]
स ददर्शावृतां लङ्कां सशैलवनकाननाम् । असंख्येयैर्हरिगणैः सर्वतो युद्धकाङ्क्षिभिः ॥
sa dadarśāvṛtāṃ laṅkāṃ saśailavanakānanām | asaṃkhyeyairharigaṇaiḥ sarvato yuddhakāṅkṣibhiḥ ||
English Translation
He saw Lanka with her hills, woods, and forests, covered everywhere with innumerable monkeys eager for encounter.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
ददर्शावृतां
दृश् [6. P.]
ददर्शावृतां
आवृ [5. Ā.]
लङ्कां
लङ्का [f]
सशैलवनकाननाम्
स [ind]
सशैलवनकाननाम्
शैल [mn]
सशैलवनकाननाम्
वन [n]
सशैलवनकाननाम्
कानन [n]
असंख्येयैर्
असंख्येय [adj]
हरिगणैः
हरि [m]
हरिगणैः
गण [m]
सर्वतो
सर्वतस् [ind]
युद्धकाङ्क्षिभिः
युद्ध [n]
युद्धकाङ्क्षिभिः
काङ्क्षिन् [adj]
स दृष्ट्वा वानरैः सर्वां वसुधां कवलीकृताम् । कथं क्षपयितव्याः स्युरिति चिन्तापरोऽभवत् ॥
sa dṛṣṭvā vānaraiḥ sarvāṃ vasudhāṃ kavalīkṛtām | kathaṃ kṣapayitavyāḥ syuriti cintāparo'bhavat ||
English Translation
He saw the entire Earth tawneyed with the monkeys; and he reflected within himself how he could destroy these.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
वानरैः
वानर [m]
सर्वां
सर्व [pron]
वसुधां
वसुधा [f]
कवलीकृताम्
कवलीकृ [8. Ā.]
कथं
कथम् [ind]
क्षपयितव्याः
क्षपय् [10. Ā.]
स्युर्
अस् [2. P.]
इति
इति [ind]
चिन्तापरो
चिन्ता [f]
चिन्तापरो
पर [pron]
ऽभवत्
भू [1. Ā.]
स चिन्तयित्वा सुचिरं धैर्यमालम्ब्य रावणः । राघवं हरियूथांश्च ददर्शायतलोचनः ॥
sa cintayitvā suciraṃ dhairyamālambya rāvaṇaḥ | rāghavaṃ hariyūthāṃśca dadarśāyatalocanaḥ ||
English Translation
And reflecting for long, Rāvana having expansive eyes, Assuming patience, gazed at Rāghava and the leader of monkeys.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
चिन्तयित्वा
चिन्तय् [10. Ā.]
सुचिरं
सुचिर [adj]
धैर्यम्
धैर्य [n]
आलम्ब्य
आलम्ब् [1. P.]
रावणः
रावण [m]
राघवं
राघव [m]
हरियूथांश्च
हरि [m]
हरियूथांश्च
यूथ [mn]
हरियूथांश्च
च [ind]
ददर्शायतलोचनः
दृश् [6. P.]
ददर्शायतलोचनः
आयम् [6. P.]
ददर्शायतलोचनः
लोचन [n]
प्रेक्षतो राक्षसेन्द्रस्य तान्यनीकानि भागशः । राघवप्रियकामार्थं लङ्कामारुरुहुस्तदा ॥
prekṣato rākṣasendrasya tānyanīkāni bhāgaśaḥ | rāghavapriyakāmārthaṃ laṅkāmāruruhustadā ||
English Translation
And for doing what was dear to Rāma, that army, divided into separate parties, in the presence of the Raksasa chief commenced scaling Lanka.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रेक्षतो
प्रेक्ष् [1. P.]
राक्षसेन्द्रस्य
राक्षस [m]
राक्षसेन्द्रस्य
इन्द्र [m]
तान्यनीकानि
तद् [pron]
तान्यनीकानि
अनीक [mn]
भागशः
भागशस् [ind]
राघवप्रियकामार्थं
राघव [m]
राघवप्रियकामार्थं
प्रिय [adj]
राघवप्रियकामार्थं
काम [m]
राघवप्रियकामार्थं
अर्थ [mn]
लङ्काम्
लङ्का [f]
आरुरुहुस्तदा
आरुह् [6. Ā.]
आरुरुहुस्तदा
तदा [ind]
ते ताम्रवक्त्रा हेमाभा रामार्थे त्यक्तजीविताः । लङ्कामेवाह्यवर्तन्त सालतालशिलायुधाः ॥
te tāmravaktrā hemābhā rāmārthe tyaktajīvitāḥ | laṅkāmevāhyavartanta sālatālaśilāyudhāḥ ||
English Translation
Those copper-faced once of golden sheen, who had consecrated their lives to the service of Rāma, equipped with trees and rocks, began to throng upon Lankā.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
ताम्रवक्त्रा
ताम्र [adj]
ताम्रवक्त्रा
वक्त्र [n]
हेमाभा
हेमन् [n]
हेमाभा
आभ [adj]
रामार्थे
राम [m]
रामार्थे
अर्थ [mn]
त्यक्तजीविताः
त्यज् [1. Ā.]
त्यक्तजीविताः
जीवित [n]
लङ्काम्
लङ्का [f]
एवाभ्यवर्तन्त
एव [ind]
एवाभ्यवर्तन्त
अभिवृत् [1. Ā.]
सालतालशिलायुधाः
साल [m]
सालतालशिलायुधाः
ताल [m]
सालतालशिलायुधाः
शिला [f]
सालतालशिलायुधाः
आयुध [mn]
ते द्रुमैः पर्वताग्रैश्च मुष्टिभिश्च प्लवंगमाः । प्रासादाग्राणि चोच्चानि ममन्तुस्तोरणानि च ॥
te drumaiḥ parvatāgraiśca muṣṭibhiśca plavaṃgamāḥ | prāsādāgrāṇi coccāni mamantustoraṇāni ca ||
English Translation
With the means of mountain peaks, as well as their fists, the Vanaras scaled the boundary walls and gateways of the city.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
द्रुमैः
द्रुम [m]
पर्वताग्रैश्च
पर्वत [mn]
पर्वताग्रैश्च
अग्र [n]
पर्वताग्रैश्च
च [ind]
मुष्टिभिश्च
मुष्टि [mf]
मुष्टिभिश्च
च [ind]
प्लवंगमाः
प्लवंगम [m]
प्रासादाग्राणि
प्रासाद [m]
प्रासादाग्राणि
अग्र [n]
चोच्चानि
च [ind]
चोच्चानि
उच्च [adj]
ममन्थुस्तोरणानि
मथ् [4. Ā.]
ममन्थुस्तोरणानि
तोरण [mn]
च
च [ind]
पारिखाः पूरयन्ति स्म प्रसन्नसलिलायुताः । पांसुभिः पर्वताग्रैश्च तृणैः काष्ठैश्च वानराः ॥
pārikhāḥ pūrayanti sma prasannasalilāyutāḥ | pāṃsubhiḥ parvatāgraiśca tṛṇaiḥ kāṣṭhaiśca vānarāḥ ||
English Translation
The Vanaras started filling the moats with soil, pure water, logs of wood, grass, and mountain peaks.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
परिखाः
परिखा [f]
पूरयन्ति
पूरय् [10. Ā.]
स्म
स्म [ind]
प्रसन्नसलिलायुताः
प्रसद् [1. Ā.]
प्रसन्नसलिलायुताः
सलिल [n]
प्रसन्नसलिलायुताः
आयुत [adj]
पांसुभिः
पांसु [m]
पर्वताग्रैश्च
पर्वत [mn]
पर्वताग्रैश्च
अग्र [n]
पर्वताग्रैश्च
च [ind]
तृणैः
तृण [n]
काष्ठैश्च
काष्ठ [n]
काष्ठैश्च
च [ind]
वानराः
वानर [m]
ततः सहस्रयूथाश्च कोटियूथाश्च यूथपाः । कोटीशतयुताश्चान्ये लङ्कामारुरुहुस्तदा ॥
tataḥ sahasrayūthāśca koṭiyūthāśca yūthapāḥ | koṭīśatayutāścānye laṅkāmāruruhustadā ||
English Translation
Then leader of thousands and koțis and hundreds of koțis began to scale Lanka.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
सहस्रयूथाश्च
सहस्र [mn]
सहस्रयूथाश्च
यूथ [mn]
सहस्रयूथाश्च
च [ind]
कोटियूथाश्च
कोटि [f]
कोटियूथाश्च
यूथ [mn]
कोटियूथाश्च
च [ind]
यूथपाः
यूथप [m]
कोटीशतयुताश्चान्ये
कोटि [f]
कोटीशतयुताश्चान्ये
शत [mn]
कोटीशतयुताश्चान्ये
युत [adj]
कोटीशतयुताश्चान्ये
च [ind]
कोटीशतयुताश्चान्ये
अन्य [pron]
लङ्काम्
लङ्का [f]
आरुरुहुस्तदा
आरुह् [6. Ā.]
आरुरुहुस्तदा
तदा [ind]
काञ्चनानि प्रमृद्नन्तस्तोरणानि प्लवंगमाः । कैलासशिखराभानि गोपुराणि प्रमथ्य च ॥
kāñcanāni pramṛdnantastoraṇāni plavaṃgamāḥ | kailāsaśikharābhāni gopurāṇi pramathya ca ||
English Translation
The Vanaras started breaking the golden gateways and crushing them which were like peaks of Kailasa mountain.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
काञ्चनानि
काञ्चन [adj]
प्रमृद्नन्तस्तोरणानि
प्रमृद् [9. Ā.]
प्रमृद्नन्तस्तोरणानि
तोरण [mn]
प्लवंगमाः
प्लवंगम [m]
कैलासशिखराभानि
कैलास [m]
कैलासशिखराभानि
शिखर [mn]
कैलासशिखराभानि
आभ [adj]
गोपुराणि
गोपुर [n]
प्रमथ्य
प्रमथ् [1. Ā.]
च
च [ind]
आप्लवन्तः प्लवन्तश्च गर्जन्तश्च प्लवंगमाः । लङ्कां तामभ्यवर्तन्त महावारणसंनिभाः ॥
āplavantaḥ plavantaśca garjantaśca plavaṃgamāḥ | laṅkāṃ tāmabhyavartanta mahāvāraṇasaṃnibhāḥ ||
English Translation
The monkeys crushed golden gateways; and, breaking down gates resembling the tops of the summits of Kailasa, bounded roaring, some towards the wall and some all around. And resembling gigantic elephants, they rushed towards Lankā.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इत्येवं
इति [ind]
इत्येवं
एवम् [ind]
घोषयन्तश्च
घोषय् [10. Ā.]
घोषयन्तश्च
च [ind]
गर्जन्तश्च
गर्ज् [1. Ā.]
गर्जन्तश्च
च [ind]
प्लवंगमाः
प्लवंगम [m]
जयत्यतिबलो रामो लक्ष्मणश्च महाबलः । राजा जयति सुग्रीवो राघवेणाभिपालितः ॥
jayatyatibalo rāmo lakṣmaṇaśca mahābalaḥ | rājā jayati sugrīvo rāghaveṇābhipālitaḥ ||
English Translation
"Victorious is Sri Rama, who is exceedingly strong and Lakshmana who is endowed with supreme strength. Victorious is Sugriva the king of Vanaras who is protected by Raghava on all sides."
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
त्वं
त्वद् [pron]
पश्यसि
दृश् [6. P.]
रामं
राम [m]
च
च [ind]
लक्ष्मणं
लक्ष्मण [m]
च
च [ind]
महाबलम्
महत् [adj]
महाबलम्
बल [mn]
इत्येवं घोषयन्तश्च गर्जन्तश्च प्लवंगमाः । अभ्यधावन्त लङ्कायाः प्राकारं कामरूपिणः ॥
ityevaṃ ghoṣayantaśca garjantaśca plavaṃgamāḥ | abhyadhāvanta laṅkāyāḥ prākāraṃ kāmarūpiṇaḥ ||
English Translation
Victory to the mighty Rāma, and victory to the exceedingly powerful Lakşmaņa, and Victory to king Sugriva, who is protected by Rāghava.' Thus shouting, those monkeys, wearing forms at will, sending up roars, rushed amain towards the wall of Lankā.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
क्ष्वेडन्तश्च
क्ष्विड् [1. P.]
क्ष्वेडन्तश्च
च [ind]
नदन्तश्च
नद् [1. Ā.]
नदन्तश्च
च [ind]
गर्जन्तश्च
गर्ज् [1. Ā.]
गर्जन्तश्च
च [ind]
प्लवंगमाः
प्लवंगम [m]
वीरबाहुः सुबाहुश्च नलश्च वनगोचरः । निपीड्योपनिविष्टास्ते प्राकारं हरियूथपाः ॥
vīrabāhuḥ subāhuśca nalaśca vanagocaraḥ | nipīḍyopaniviṣṭāste prākāraṃ hariyūthapāḥ ||
English Translation
And Virabăhu, Subāhu, Nala and Panasaleader of monkeys-breaking (a portion of) the wall, took up their post there. In the meantime, (they) arranged the forces in order of battle.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वीरबाहुः
वीरबाहु [m]
सुबाहुश्च
सुबाहु [m]
सुबाहुश्च
च [ind]
नलश्च
नल [m]
नलश्च
च [ind]
वनगोचरः
वन [n]
वनगोचरः
गोचर [adj]
निपीड्योपनिविष्टास्ते
निपीडय् [10. P.]
निपीड्योपनिविष्टास्ते
उपनिविश् [6. Ā.]
निपीड्योपनिविष्टास्ते
तद् [pron]
प्राकारं
प्राकार [m]
हरियूथपाः
हरि [m]
हरियूथपाः
यूथप [m]
एतस्मिन्नन्तरे चक्रुः स्कन्धावारनिवेशनम् ॥
etasminnantare cakruḥ skandhāvāraniveśanam ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एतस्मिन्न्
एतद् [pron]
अन्तरे
अन्तर [n]
चक्रुः
कृ [2. Ā.]
स्कन्धावारनिवेशनम्
स्कन्धावार [m]
स्कन्धावारनिवेशनम्
निवेशन [n]
पूर्वद्वारं तु कुमुदः कोटिभिर्दशभिर्वृतः । आवृत्य बलवांस्तस्थौ हरिभिर्जितकाशिभिः ॥
pūrvadvāraṃ tu kumudaḥ koṭibhirdaśabhirvṛtaḥ | āvṛtya balavāṃstasthau haribhirjitakāśibhiḥ ||
English Translation
The strong Kumuda, surrounded by ten kotis of victorious monkeys, stood obstruction the Estern gate.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पूर्वद्वारं
पूर्व [pron]
पूर्वद्वारं
द्वार [n]
तु
तु [ind]
कुमुदः
कुमुद [mn]
कोटिभिर्
कोटि [f]
दशभिर्
दशन् [adj]
वृतः
वृ [1. Ā.]
आवृत्य
आवृ [5. Ā.]
बलवांस्तस्थौ
बलवत् [adj]
बलवांस्तस्थौ
स्था [1. Ā.]
हरिभिर्
हरि [m]
जितकाशिभिः
जि [9. P.]
जितकाशिभिः
काशिन् [adj]
दक्षिणद्वारमागम्य वीरः शतबलिः कपिः । आवृत्य बलवांस्तस्थौ विंशत्या कोटिभिर्वृतः ॥
dakṣiṇadvāramāgamya vīraḥ śatabaliḥ kapiḥ | āvṛtya balavāṃstasthau viṃśatyā koṭibhirvṛtaḥ ||
English Translation
And obstruction the Southern entrance stood the strong and gallant monkey, Śatabali surrounded by twenty koțis.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दक्षिणद्वारम्
दक्षिण [adj]
दक्षिणद्वारम्
द्वार [n]
आगम्य
आगम् [6. P.]
वीरः
वीर [m]
शतबलिः
शतबलि [m]
कपिः
कपि [m]
आवृत्य
आवृ [5. Ā.]
बलवांस्तस्थौ
बलवत् [adj]
बलवांस्तस्थौ
स्था [1. Ā.]
विंशत्या
विंशति [f]
कोटिभिर्
कोटि [f]
वृतः
वृ [1. Ā.]
सुषेणः पश्चिमद्वारं गतस्तारा पिता हरिः । आवृत्य बलवांस्तस्थौ षष्टि कोटिभिरावृतः ॥
suṣeṇaḥ paścimadvāraṃ gatastārā pitā hariḥ | āvṛtya balavāṃstasthau ṣaṣṭi koṭibhirāvṛtaḥ ||
English Translation
The strong sire of Tārā the powerful Sus ena, obstructed the Western gate, backed by kot is upon kotis (of monkeys).
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सुषेणः
सुषेण [m]
पश्चिमद्वारं
पश्चिम [adj]
पश्चिमद्वारं
द्वार [n]
गतस्तारापिता
गम् [6. Ā.]
गतस्तारापिता
तारा [f]
गतस्तारापिता
पितृ [m]
हरिः
हरि [m]
आवृत्य
आवृ [5. Ā.]
बलवांस्तस्थौ
बलवत् [adj]
बलवांस्तस्थौ
स्था [1. Ā.]
षष्टिकोटिभिर्
षष्टि [f]
षष्टिकोटिभिर्
कोटि [f]
आवृतः
आवृ [5. Ā.]
उत्तरद्वारमासाद्य रामः सौमित्रिणा सह । आवृत्य बलवांस्तस्थौ सुग्रीवश्च हरीश्वरः ॥
uttaradvāramāsādya rāmaḥ saumitriṇā saha | āvṛtya balavāṃstasthau sugrīvaśca harīśvaraḥ ||
English Translation
Obstructing the Northern gate, remained the puissant Răma himself along with Sumitrā's son, as well as the king of monkeys-Sugriva.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उत्तरद्वारम्
उत्तर [adj]
उत्तरद्वारम्
द्वार [n]
आसाद्य
आसादय् [10. Ā.]
रामः
राम [m]
सौमित्रिणा
सौमित्रि [m]
सह
सह [ind]
आवृत्य
आवृ [5. Ā.]
बलवांस्तस्थौ
बलवत् [adj]
बलवांस्तस्थौ
स्था [1. Ā.]
सुग्रीवश्च
सुग्रीव [m]
सुग्रीवश्च
च [ind]
हरीश्वरः
हरि [m]
हरीश्वरः
ईश्वर [m]
गोलाङ्गूलो महाकायो गवाक्षो भीमदर्शनः । वृतः कोट्या महावीर्यस्तस्थौ रामस्य पार्वतः ॥
golāṅgūlo mahākāyo gavākṣo bhīmadarśanaḥ | vṛtaḥ koṭyā mahāvīryastasthau rāmasya pārvataḥ ||
English Translation
That huge-bodied and dreadful Golangula-the mighty and powerful Gavākşa-surrounded by a koti, remained by the side of Rama.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
गोलाङ्गूलो
गोलाङ्गूल [m]
महाकायो
महत् [adj]
महाकायो
काय [m]
गवाक्षो
गवाक्ष [m]
भीमदर्शनः
भीम [adj]
भीमदर्शनः
दर्शन [n]
वृतः
वृ [1. Ā.]
वृतः
वृ [1. Ā.]
कोट्या
कोटि [f]
कोट्या
कोटि [f]
महावीर्यस्तस्थौ
महत् [adj]
महावीर्यस्तस्थौ
वीर्य [n]
महावीर्यस्तस्थौ
स्था [1. Ā.]
महावीर्यस्तस्थौ
महत् [adj]
महावीर्यस्तस्थौ
वीर्य [n]
महावीर्यस्तस्थौ
स्था [1. Ā.]
रामस्य
राम [m]
रामस्य
राम [m]
पार्श्वतः
पार्श्वतस् [ind]
पार्श्वतः
पार्श्वतस् [ind]
ऋष्काणां भीमवेगानां धूम्रः शत्रुनिबर्हणः । वृतः कोट्या महावीर्यस्तस्थौ रामस्य पार्श्वतः ॥
ṛṣkāṇāṃ bhīmavegānāṃ dhūmraḥ śatrunibarhaṇaḥ | vṛtaḥ koṭyā mahāvīryastasthau rāmasya pārśvataḥ ||
English Translation
That huge-bodied and dreadful Golangula-the mighty and powerful Gavākşa-surrounded by a koti, remained by the side of Rama.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वज्रसारं
वज्र [mn]
वज्रसारं
सार [mn]
महानादं
महत् [adj]
महानादं
नाद [m]
सर्वशत्रुनिबर्हणम्
सर्व [pron]
सर्वशत्रुनिबर्हणम्
शत्रु [m]
सर्वशत्रुनिबर्हणम्
निबर्हण [adj]
संनद्धस्तु महावीर्यो गदापाणिर्विभीषणः । वृतो यस्तैस्तु सचिवैस्तस्थौ तत्र महाबलः ॥
saṃnaddhastu mahāvīryo gadāpāṇirvibhīṣaṇaḥ | vṛto yastaistu sacivaistasthau tatra mahābalaḥ ||
English Translation
Vibheeshana with defensive clamour, of extraordinary virility accompanied by his mighty ministers, stood there with his mace in hand.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एतस्मिन्न्
एतद् [pron]
अन्तरे
अन्तर [n]
वीरो
वीर [m]
गदापाणिर्
गदा [f]
गदापाणिर्
पाणि [m]
विभीषणः
विभीषण [m]
गजो गवाक्षो गवयः शरभो गन्धमादनः । समन्तात्परिघावन्तो ररक्षुर्हरिवाहिनीम् ॥
gajo gavākṣo gavayaḥ śarabho gandhamādanaḥ | samantātparighāvanto rarakṣurharivāhinīm ||
English Translation
And Gaya, and Gavāksa, and Gavaya, and Śarabha, and Gandhamādana, protected the monkey-army, coursing all around.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
गवाक्षः
गवाक्ष [m]
शरभो
शरभ [m]
हनुमान्
हनुमन्त् [m]
अङ्गदो
अङ्गद [m]
नलः
नल [m]
हते
हन् [6. P.]
रामे
राम [m]
सह
सह [ind]
भ्रात्रा
भ्रातृ [m]
द्रवन्तीं
द्रु [1. Ā.]
हरिवाहिनीम्
हरि [m]
हरिवाहिनीम्
वाहिनी [f]
ततः कोपपरीतात्मा रावणो राक्षसेश्वरः । निर्याणं सर्वसैन्यानां द्रुतमाज्ञापयत्तदा ॥
tataḥ kopaparītātmā rāvaṇo rākṣaseśvaraḥ | niryāṇaṃ sarvasainyānāṃ drutamājñāpayattadā ||
English Translation
Then, his soul wrought up with wrath, Rāvaņa-lord of Rākşasas-speedily ordered the whole host to sally out.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एतत्
एतद् [pron]
तु
तु [ind]
वचनं
वचन [n]
चोक्त्वा
च [ind]
चोक्त्वा
वच् [2. P.]
मन्त्रिणो
मन्त्रिन् [m]
राक्षसेश्वरः
राक्षसेश्वर [m]
निष्पतन्ति ततः सैन्या हृष्टा रावणचोदिताः । समये पूर्यमाणस्य वेगा इव महोदधेः ॥
niṣpatanti tataḥ sainyā hṛṣṭā rāvaṇacoditāḥ | samaye pūryamāṇasya vegā iva mahodadheḥ ||
English Translation
And commanded by Råvana, the troops cheerfully issued forth like the onrushing of the mighty main filling all at the time of the universal dissolution.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
निष्पतन्ति
निष्पत् [1. P.]
ततः
ततस् [ind]
सैन्या
सैन्य [m]
हृष्टा
हृष् [1. P.]
रावणचोदिताः
रावण [m]
रावणचोदिताः
चोदय् [10. Ā.]
समये
समय [m]
पूर्यमाणस्य
पृ [9. Ā.]
वेगा
वेग [m]
इव
इव [ind]
महोदधेः
महत् [adj]
महोदधेः
उदधि [m]
एतस्मिन्नन्तरे घोरः संग्रामः समपद्यत । रक्षसां वानराणां च यथा देवासुरे पुरा ॥
etasminnantare ghoraḥ saṃgrāmaḥ samapadyata | rakṣasāṃ vānarāṇāṃ ca yathā devāsure purā ||
English Translation
In the meantime there commenced a mighty a encounter between the Raksasas and the monkey, like that which took place of yore between the gods and the Asuras.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एतस्मिन्न्
एतद् [pron]
अन्तरे
अन्तर [n]
घोरः
घोर [adj]
संग्रामः
संग्राम [mn]
समपद्यत
सम्पद् [4. P.]
रक्षसां
रक्षस् [n]
वानराणां
वानर [m]
च
च [ind]
यथा
यथा [ind]
देवासुरे
देवासुर [n]
पुरा
पुरा [ind]
ते गदाभिः प्रदीप्ताभिः शक्तिशूलपरश्वधैः । निजघ्नुर्वानरान्घोराः कथयन्तः स्वविक्रमान् ॥
te gadābhiḥ pradīptābhiḥ śaktiśūlaparaśvadhaiḥ | nijaghnurvānarānghorāḥ kathayantaḥ svavikramān ||
English Translation
And displaying their prowess, They* began to slaughter monkeys with maces, and darts, and adzes. *Raksasas.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
गदाभिः
गदा [f]
प्रदीप्ताभिः
प्रदीप् [4. Ā.]
शक्तिशूलपरश्वधैः
शक्ति [f]
शक्तिशूलपरश्वधैः
शूल [mn]
शक्तिशूलपरश्वधैः
परश्वध [m]
निजघ्नुर्
निहन् [2. Ā.]
वानरान्
वानर [m]
घोराः
घोर [adj]
कथयन्तः
कथय् [10. Ā.]
स्वविक्रमान्
स्व [adj]
स्वविक्रमान्
विक्रम [m]
तथा वृक्षैर्महाकायाः पर्वताग्रैश्च वानराः । राक्षसास्तानि रक्षांसि नखैर्दन्तैश्च वेगिताः ॥
tathā vṛkṣairmahākāyāḥ parvatāgraiśca vānarāḥ | rākṣasāstāni rakṣāṃsi nakhairdantaiśca vegitāḥ ||
English Translation
The vehement monkeys (on their side) slaughtered Rākşasa with trees and tops of crags as well as with their nails and teeth.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तथा
तथा [ind]
वृक्षैर्
वृक्ष [m]
महाकायाः
महत् [adj]
महाकायाः
काय [m]
पर्वताग्रैश्च
पर्वत [mn]
पर्वताग्रैश्च
अग्र [n]
पर्वताग्रैश्च
च [ind]
वानराः
वानर [m]
निजघ्नुस्तानि
निहन् [2. Ā.]
निजघ्नुस्तानि
तद् [pron]
रक्षांसि
रक्षस् [n]
नखैर्
नख [mn]
दन्तैश्च
दन्त [mn]
दन्तैश्च
च [ind]
वेगिताः
वेगित [adj]
राक्षसास्त्वपरे भीमाः प्राकारस्था महीगतान् । भिण्डिपालैश्च खड्गैश्च शूलैश्चैव व्यदारयन् ॥
rākṣasāstvapare bhīmāḥ prākārasthā mahīgatān | bhiṇḍipālaiśca khaḍgaiśca śūlaiścaiva vyadārayan ||
English Translation
Then other dreadful Rākṣasa that were stationed upon the wall, dropping down, pierced the monkeys with darts and bhindipālas.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
राक्षसास्त्वपरे
राक्षस [m]
राक्षसास्त्वपरे
तु [ind]
राक्षसास्त्वपरे
अपर [pron]
भीमाः
भीम [adj]
प्राकारस्था
प्राकार [m]
प्राकारस्था
स्थ [adj]
महीगतान्
मही [f]
महीगतान्
गम् [6. Ā.]
भिण्डिपालैश्च
भिन्दिपाल [m]
भिण्डिपालैश्च
च [ind]
खड्गैश्च
खड्ग [mn]
खड्गैश्च
च [ind]
शूलैश्चैव
शूल [mn]
शूलैश्चैव
च [ind]
शूलैश्चैव
एव [ind]
व्यदारयन्
विदारय् [10. Ā.]
वानराश्चापि संक्रुद्धाः प्राकारस्थान्महीगताः । राक्षसान्पातयामासुः समाप्लुत्य प्लवंगमाः ॥
vānarāścāpi saṃkruddhāḥ prākārasthānmahīgatāḥ | rākṣasānpātayāmāsuḥ samāplutya plavaṃgamāḥ ||
English Translation
And (thereat) the monkeys, flying into fury, descending to the earth and bounding, brought down the Rākşasas with their arms.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वानराश्चापि
वानर [m]
वानराश्चापि
च [ind]
वानराश्चापि
अपि [ind]
संक्रुद्धाः
संक्रुध् [4. Ā.]
प्राकारस्थान्महीगताः
प्राकार [m]
प्राकारस्थान्महीगताः
स्थ [adj]
प्राकारस्थान्महीगताः
मही [f]
प्राकारस्थान्महीगताः
गम् [6. Ā.]
राक्षसान्
राक्षस [m]
पातयामासुः
पातय् [10. Ā.]
समाप्लुत्य
समाप्लु [1. Ā.]
प्लवंगमाः
प्लवंगम [m]
स संप्रहारस्तुमुलो मांसशोणितकर्दमः । रक्षसां वानराणां च संबभूवाद्भुतोपमाः ॥
sa saṃprahārastumulo māṃsaśoṇitakardamaḥ | rakṣasāṃ vānarāṇāṃ ca saṃbabhūvādbhutopamāḥ ||
English Translation
That encounter of the Rākşasas and the monkeys was mighty and wonderful, and the ground became wet with flesh and gore.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
संप्रहारस्तुमुलो
सम्प्रहार [m]
संप्रहारस्तुमुलो
तुमुल [adj]
मांसशोणितकर्दमः
मांस [n]
मांसशोणितकर्दमः
शोणित [n]
मांसशोणितकर्दमः
कर्दम [adj]
रक्षसां
रक्षस् [n]
रक्षसां
रक्षस् [n]
वानराणां
वानर [m]
वानराणां
वानर [m]
च
च [ind]
च
च [ind]
संबभूवाद्भुतोपमः
सम्भू [1. Ā.]
संबभूवाद्भुतोपमः
अद्भुत [adj]
संबभूवाद्भुतोपमः
उपम [adj]
संबभूवाद्भुतोपमः
सम्भू [1. Ā.]
संबभूवाद्भुतोपमः
अद्भुत [n]
संबभूवाद्भुतोपमः
उपम [adj]