Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 5 (Sundarakāṇḍa) • Sarga 1

Sundarakāṇḍa Sarga 1

सुन्दरकाण्डम् • सर्गः 1

Sundarakāṇḍa Sarga 1 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 190 verses.

Total: 190 Verses • Citations: VR 5.1.1–190 • 175 Lexicon Terms • Page 5 of 7 (Verses 30 shown)
VR 5.1.121 अनुष्टुप्
भूयश्चोर्ध्वगतिं प्राप्य गिरिं तमवलोकयन् । वायुसूनुर्निरालम्बे जगाम विमलेऽम्बरे ॥
bhūyaścordhvagatiṃ prāpya giriṃ tamavalokayan | vāyusūnurnirālambe jagāma vimale'mbare ||
English Translation
Rising high up and casting his look down on the hill, that foremost of monkeys proceeded by the unsupported aerial track.
VR 5.1.122 अनुष्टुप्
तद्द्वितीयं हनुमतो दृष्ट्वा कर्म सुदुष्करम् । प्रशशंसुः सुराः सर्वे सिद्धाश्च परमर्षयः ॥
taddvitīyaṃ hanumato dṛṣṭvā karma suduṣkaram | praśaśaṃsuḥ surāḥ sarve siddhāśca paramarṣayaḥ ||
English Translation
Beholding this singularly arduous work of Hanumān the celestials, the Siddhas and the ascetics all praised him.
VR 5.1.123 अनुष्टुप्
देवताश्चाभवन्हृष्टास्तत्रस्थास्तस्य कर्मणा । काञ्चनस्य सुनाभस्य सहस्राक्षश्च वासवः ॥
devatāścābhavanhṛṣṭāstatrasthāstasya karmaṇā | kāñcanasya sunābhasya sahasrākṣaśca vāsavaḥ ||
English Translation
All the celestials and others living on its summit, were highly pleased with the mountain arrayed in gold and having beautiful sides.
VR 5.1.124 अनुष्टुप्
उवाच वचनं धीमान्परितोषात्सगद्गदम् । सुनाभं पर्वतश्रेष्ठं स्वयमेव शचीपतिः ॥
uvāca vacanaṃ dhīmānparitoṣātsagadgadam | sunābhaṃ parvataśreṣṭhaṃ svayameva śacīpatiḥ ||
English Translation
And the thousand-eyed Vásava was also pleased. And greatly pleased that highly intelligent Saci's lord, himself, addressed that best of mountains having picturesque sides, saying.
VR 5.1.125 अनुष्टुप्
हिरण्यनाभशैलेन्द्रपरितुष्टोऽस्मि ते भृशम् । अभयं ते प्रयच्छामि तिष्ठ सौम्य यथासुखम् ॥
hiraṇyanābhaśailendraparituṣṭo'smi te bhṛśam | abhayaṃ te prayacchāmi tiṣṭha saumya yathāsukham ||
English Translation
Greatly delighted am I, O lord of mountains, O you having golden peaks. 'No fear' I do declare to you. Proceedest you therefore, at your ease, O gently one!
VR 5.1.126 अनुष्टुप्
साह्यं कृतं ते सुमहद्विक्रान्तस्य हनूमतः । क्रमतो योजनशतं निर्भयस्य भये सति ॥
sāhyaṃ kṛtaṃ te sumahadvikrāntasya hanūmataḥ | kramato yojanaśataṃ nirbhayasya bhaye sati ||
English Translation
Greatly had you hoped Hanumān, crossin fearlessly an unceasingly, over hundred yojanas so that he might not fall in danger.
VR 5.1.127 अनुष्टुप्
रामस्यैष हि दौत्येन याति दाशरथेर्हरिः । सत्क्रियां कुर्वता शक्या तोषितोऽस्मि दृढं त्वया ॥
rāmasyaiṣa hi dautyena yāti dāśaratherhariḥ | satkriyāṃ kurvatā śakyā toṣito'smi dṛḍhaṃ tvayā ||
English Translation
This monkey, is going in the interests of Rāma, Dasaratha's son—and you had welcomed him to the best of your mighty. Therefore I am greatly pleased with you.
VR 5.1.128 अनुष्टुप्
ततः प्रहर्षमलभद्विपुलं पर्वतोत्तमः । देवतानां पतिं दृष्ट्वा परितुष्टं शतक्रतुम् ॥
tataḥ praharṣamalabhadvipulaṃ parvatottamaḥ | devatānāṃ patiṃ dṛṣṭvā parituṣṭaṃ śatakratum ||
English Translation
Beholding that lord of celestials the performer of an hundred sacrifices, highly gratified, that best of mountains attained to an excess of joy.
VR 5.1.129 अनुष्टुप्
स वै दत्तवरः शैलो बभूवावस्थितस्तदा । हनूमांश्च मुहूर्तेन व्यतिचक्राम सागरम् ॥
sa vai dattavaraḥ śailo babhūvāvasthitastadā | hanūmāṃśca muhūrtena vyaticakrāma sāgaram ||
English Translation
Having received boons (from Indra) the Mountain occupied again its pristine place. And Hanumān in a short time crossed over the main.
VR 5.1.130 अनुष्टुप्
ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः । अब्रुवन्सूर्यसंकाशां सुरसां नागमातरम् ॥
tato devāḥ sagandharvāḥ siddhāśca paramarṣayaḥ | abruvansūryasaṃkāśāṃ surasāṃ nāgamātaram ||
English Translation
Thereupon the celestial along with Gandharvas, Siddhas and the ascetics, spake to Surasā the mother of serpents, resembling the Sun, saying.
VR 5.1.131 अनुष्टुप्
अयं वातात्मजः श्रीमान्प्लवते सागरोपरि । हनूमान्नाम तस्य त्वं मुहूर्तं विघ्नमाचर ॥
ayaṃ vātātmajaḥ śrīmānplavate sāgaropari | hanūmānnāma tasya tvaṃ muhūrtaṃ vighnamācara ||
English Translation
The highly effulgent son of Wind named Hanumān is crossing over the main. You are required to throw obstacles in his way for a while.
VR 5.1.132 अनुष्टुप्
राक्षसं रूपमास्थाय सुघोरं पर्वतोपमम् । दंष्ट्राकरालं पिङ्गाक्षं वक्त्रं कृत्वा नभःस्पृशम् ॥
rākṣasaṃ rūpamāsthāya sughoraṃ parvatopamam | daṃṣṭrākarālaṃ piṅgākṣaṃ vaktraṃ kṛtvā nabhaḥspṛśam ||
English Translation
Assuming therefore the semblance of a terrible, grim-visaged Rāksasa, resembling a huge mountain and having terrible teeth and a face with coppery eyes, do you touch the welkin.
VR 5.1.133 अनुष्टुप्
बलमिच्छामहे ज्ञातुं भूयश्चास्य पराक्रमम् । त्वां विजेष्यत्युपायेन विषदं वा गमिष्यति ॥
balamicchāmahe jñātuṃ bhūyaścāsya parākramam | tvāṃ vijeṣyatyupāyena viṣadaṃ vā gamiṣyati ||
English Translation
We are anxious to learn if he defeat you by some means or comes by grief."
VR 5.1.134 अनुष्टुप्
एवमुक्ता तु सा देवी दैवतैरभिसत्कृता । समुद्रमध्ये सुरसा बिभ्रती राक्षसं वपुः ॥
evamuktā tu sā devī daivatairabhisatkṛtā | samudramadhye surasā bibhratī rākṣasaṃ vapuḥ ||
English Translation
Thus addressed the worshipful Surasā, having been honoured by the celestials, deformed and horrible and capable of exciting the fear of all beings, and obstructing Hanumān as he was coursing on, said.
VR 5.1.135 अनुष्टुप्
विकृतं च विरूपं च सर्वस्य च भयावहम् । प्लवमानं हनूमन्तमावृत्येदमुवाच ह ॥
vikṛtaṃ ca virūpaṃ ca sarvasya ca bhayāvaham | plavamānaṃ hanūmantamāvṛtyedamuvāca ha ||
English Translation
Thus addressed the worshipful Surasā, having been honoured by the celestials, deformed and horrible and capable of exciting the fear of all beings, and obstructing Hanumān as he was coursing on, said.
VR 5.1.136 अनुष्टुप्
मम भक्षः प्रदिष्टस्त्वमीश्वरैर्वानरर्षभ । अहं त्वां भक्षयिष्यामि प्रविशेदं ममाननम् ॥
mama bhakṣaḥ pradiṣṭastvamīśvarairvānararṣabha | ahaṃ tvāṃ bhakṣayiṣyāmi praviśedaṃ mamānanam ||
English Translation
O foremost of monkeys, you had been ordained as my fare by the gods themselves. I will eat you up, do you enter my mouth.
VR 5.1.137 अनुष्टुप्
एवमुक्तः सुरसया प्राञ्जलिर्वानरर्षभः । प्रहृष्टवदनः श्रीमानिदं वचनमब्रवीत् ॥
evamuktaḥ surasayā prāñjalirvānararṣabhaḥ | prahṛṣṭavadanaḥ śrīmānidaṃ vacanamabravīt ||
English Translation
Thus addressed by Surasa, the glorious Hanuman said this with a blooming face and folded hands:
VR 5.1.138 अनुष्टुप्
रामो दाशरथिर्नाम प्रविष्टो दण्डकावनम् । लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा वैदेह्या चापि भार्यया ॥
rāmo dāśarathirnāma praviṣṭo daṇḍakāvanam | lakṣmaṇena saha bhrātrā vaidehyā cāpi bhāryayā ||
English Translation
Thus accosted by Surasā, (Hanumān) with a glad countenance, said, Rama, son to Dasaratha, had entered the Dandaka forest in company with his brother, Lakşmaņa, and his wife, Vaidehi.
VR 5.1.139 अनुष्टुप्
अस्य कार्यविषक्तस्य बद्धवैरस्य राक्षसैः । तस्य सीता हृता भार्या रावणेन यशस्विनी ॥
asya kāryaviṣaktasya baddhavairasya rākṣasaiḥ | tasya sītā hṛtā bhāryā rāvaṇena yaśasvinī ||
English Translation
He having created hostility with the Rākṣasas, his illustrious wife, Sītā, while he was engrossed in some work, was carried away by Ravana.
VR 5.1.140 अनुष्टुप्
तस्याः सकाशं दूतोऽहं गमिष्ये रामशासनात् । कर्तुमर्हसि रामस्य साह्यं विषयवासिनि ॥
tasyāḥ sakāśaṃ dūto'haṃ gamiṣye rāmaśāsanāt | kartumarhasi rāmasya sāhyaṃ viṣayavāsini ||
English Translation
At Rāma's command, I go to her as his envoy. It behove you, living in (Rāma's) dominions, to lend him your help.
VR 5.1.141 अनुष्टुप्
अथ वा मैथिलीं दृष्ट्वा रामं चाक्लिष्टकारिणम् । आगमिष्यामि ते वक्त्रं सत्यं प्रतिशृणोमि ते ॥
atha vā maithilīṃ dṛṣṭvā rāmaṃ cākliṣṭakāriṇam | āgamiṣyāmi te vaktraṃ satyaṃ pratiśṛṇomi te ||
English Translation
Or having seen Mithila's daughter, as well as Rāma of untiring deeds, I will enter your mouth. This I promise you truly."
VR 5.1.142 अनुष्टुप्
एवमुक्ता हनुमता सुरसा कामरूपिणी । अब्रवीन्नातिवर्तेन्मां कश्चिदेष वरो मम ॥
evamuktā hanumatā surasā kāmarūpiṇī | abravīnnātivartenmāṃ kaścideṣa varo mama ||
English Translation
Thus addressed by Hanumān, Surasā, capable of wearing forms at will, said, “None shall pass me without being devoured by me, even this is the boon that I have received."
VR 5.1.143 अनुष्टुप्
एवमुक्तः सुरसया क्रुद्धो वानरपुंगवः । अब्रवीत्कुरु वै वक्त्रं येन मां विषहिष्यसे ॥
evamuktaḥ surasayā kruddho vānarapuṃgavaḥ | abravītkuru vai vaktraṃ yena māṃ viṣahiṣyase ||
English Translation
Thus addressed by Surasa, Hanuman the supreme vanara said, "Open your mouth wide enough to hold me."
VR 5.1.144 अनुष्टुप्
इत्युक्त्वा सुरसां क्रुद्धो दशयोजनमायतः । दशयोजनविस्तारो बभूव हनुमांस्तदा ॥
ityuktvā surasāṃ kruddho daśayojanamāyataḥ | daśayojanavistāro babhūva hanumāṃstadā ||
English Translation
Provoked by the words of Surasa, Hanuman stretched himself to ten yojanas.
VR 5.1.145 अनुष्टुप्
तं दृष्ट्वा मेघसंकाशं दशयोजनमायतम् । चकार सुरसाप्यास्यं विंशद्योजनमायतम् ॥
taṃ dṛṣṭvā meghasaṃkāśaṃ daśayojanamāyatam | cakāra surasāpyāsyaṃ viṃśadyojanamāyatam ||
English Translation
Seeing his body stretched to ten yojanas like a cloud, Surasa also widened her mouth to twenty yojanas.
VR 5.1.146 अनुष्टुप्
हनुमांस्तु ततः क्रुद्धस्त्रिंशद्योजनमायतः । चकार सुरसा वक्त्रं चत्वारिंशत्तथोच्छ्रितम् ॥
hanumāṃstu tataḥ kruddhastriṃśadyojanamāyataḥ | cakāra surasā vaktraṃ catvāriṃśattathocchritam ||
English Translation
Provoked, Hanuman further stretched his body to thirty yojanas and Surasa on her own enlarged her mouth to forty yojanas. Then the great hero Hanuman stretched his body to fifty yojanas.
VR 5.1.147 अनुष्टुप्
बभूव हनुमान्वीरः पञ्चाशद्योजनोच्छ्रितः । चकार सुरसा वक्त्रं षष्टियोजनमायतम् ॥
babhūva hanumānvīraḥ pañcāśadyojanocchritaḥ | cakāra surasā vaktraṃ ṣaṣṭiyojanamāyatam ||
VR 5.1.148 अनुष्टुप्
तथैव हनुमान्वीरः सप्ततिं योजनोच्छ्रितः । चकार सुरसा वक्त्रमशीतिं योजनायतम् ॥
tathaiva hanumānvīraḥ saptatiṃ yojanocchritaḥ | cakāra surasā vaktramaśītiṃ yojanāyatam ||
VR 5.1.149 अनुष्टुप्
हनूमानचल प्रख्यो नवतिं योजनोच्छ्रितः । चकार सुरसा वक्त्रं शतयोजनमायतम् ॥
hanūmānacala prakhyo navatiṃ yojanocchritaḥ | cakāra surasā vaktraṃ śatayojanamāyatam ||
VR 5.1.150 अनुष्टुप्
तद्दृष्ट्वा व्यादितं त्वास्यं वायुपुत्रः स बुद्धिमान् । दीर्घजिह्वं सुरसया सुघोरं नरकोपमम् ॥
taddṛṣṭvā vyāditaṃ tvāsyaṃ vāyuputraḥ sa buddhimān | dīrghajihvaṃ surasayā sughoraṃ narakopamam ||
English Translation
Intelligent Hanuman observing Surasa's enlarged mouth open and dreadful like hell with a long tongue, suddenly shrunk his body to the size of a thumb.
← Previous (Ch. 324) Full Table of Contents Next (Ch. 326) →