युध्यतामेव तेषां तु तदा वानररक्षसाम् । रविरस्तं गतो रात्रिः प्रवृत्ता प्राणहारिणी ॥
yudhyatāmeva teṣāṃ tu tadā vānararakṣasām | ravirastaṃ gato rātriḥ pravṛttā prāṇahāriṇī ||
English Translation
As the monkeys and the Rākşasas thus faught on, the sun set, ant the fatal Night came.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
युध्यताम्
युध् [2. P.]
एव
एव [ind]
तेषां
तद् [pron]
तु
तु [ind]
तदा
तदा [ind]
वानररक्षसाम्
वानर [m]
वानररक्षसाम्
रक्षस् [n]
रविर्
रवि [m]
अस्तं
अस्त [m]
गतो
गम् [6. Ā.]
रात्रिः
रात्रि [f]
प्रवृत्ता
प्रवृत् [1. Ā.]
प्राणहारिणी
प्राण [m]
प्राणहारिणी
हारिन् [adj]
अन्योन्यं बद्धवैराणां घोराणां जयमिच्छताम् । संप्रवृत्तं निशायुद्धं तदा वारणरक्षसाम् ॥
anyonyaṃ baddhavairāṇāṃ ghorāṇāṃ jayamicchatām | saṃpravṛttaṃ niśāyuddhaṃ tadā vāraṇarakṣasām ||
English Translation
Then commenced a night-engagement between the dreadful Rākşasas and the monkeys of fixed hostility, each party burning for victory.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अन्योन्यं
अन्योन्य [adj]
बद्धवैराणां
बन्ध् [4. P.]
बद्धवैराणां
वैर [mn]
घोराणां
घोर [adj]
जयम्
जय [m]
इच्छताम्
इष् [1. P.]
सम्प्रवृत्तं
सम्प्रवृत् [1. Ā.]
निशायुद्धं
निशा [f]
निशायुद्धं
युद्ध [n]
तदा
तदा [ind]
वारणरक्षसाम्
वारण [m]
वारणरक्षसाम्
रक्षस् [n]
राक्षसोऽसीति हरयो हरिश्चासीति राक्षसाः । अन्योन्यं समरे जघ्नुस्तस्मिंस्तमसि दारुणे ॥
rākṣaso'sīti harayo hariścāsīti rākṣasāḥ | anyonyaṃ samare jaghnustasmiṃstamasi dāruṇe ||
English Translation
In that profound darkness, the monkeys and the Rākşasas began to slay each other, exclaiming, You are a Raksasa,' and 'you are a monkey.'
Morphemic Decomposition & Padaccheda
राक्षसो
राक्षस [m]
ऽसीति
अस् [2. P.]
ऽसीति
इति [ind]
हरयो
हरि [m]
हरिश्चासीति
हरि [m]
हरिश्चासीति
च [ind]
हरिश्चासीति
अस् [2. P.]
हरिश्चासीति
इति [ind]
राक्षसाः
राक्षस [m]
अन्योन्यं
अन्योन्य [adj]
समरे
समर [mn]
जघ्नुस्तस्मिंस्तमसि
हन् [6. P.]
जघ्नुस्तस्मिंस्तमसि
तद् [pron]
जघ्नुस्तस्मिंस्तमसि
तमस् [n]
दारुणे
दारुण [adj]
जहि दारय चैतीति कथं विद्रवसीति च । एवं सुतुमुलः शब्दस्तस्मिंस्तमसि शुश्रुवे ॥
jahi dāraya caitīti kathaṃ vidravasīti ca | evaṃ sutumulaḥ śabdastasmiṃstamasi śuśruve ||
English Translation
And in that army there was heard a mighty uproar of 'slain,' 'rive!" 'come!' 'why fliest?'
Morphemic Decomposition & Padaccheda
जहि
हा [1. P.]
दारय
दारय् [10. Ā.]
चैहीति
च [ind]
चैहीति
ए [2. P.]
चैहीति
इति [ind]
कथं
कथम् [ind]
विद्रवसीति
विद्रु [1. Ā.]
विद्रवसीति
इति [ind]
च
च [ind]
एवं
एवम् [ind]
सुतुमुलः
सु [ind]
सुतुमुलः
तुमुल [adj]
शब्दस्तस्मिंस्तमसि
शब्द [m]
शब्दस्तस्मिंस्तमसि
तद् [pron]
शब्दस्तस्मिंस्तमसि
तमस् [n]
शुश्रुवे
श्रु [4. P.]
कालाः काञ्चनसंनाहास्तस्मिंस्तमसि राक्षसाः । संप्रादृश्यन्त शैलेन्द्रा दीप्तौषधिवना इव ॥
kālāḥ kāñcanasaṃnāhāstasmiṃstamasi rākṣasāḥ | saṃprādṛśyanta śailendrā dīptauṣadhivanā iva ||
English Translation
And, dark-hued, the Raksasas, equipped in golden mail, in that deep darkness appeared like elevated hills clad with woods of flaming incdicinal herbs.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कालाः
काल [adj]
काञ्चनसंनाहास्तस्मिंस्तमसि
काञ्चन [n]
काञ्चनसंनाहास्तस्मिंस्तमसि
संनाह [m]
काञ्चनसंनाहास्तस्मिंस्तमसि
तद् [pron]
काञ्चनसंनाहास्तस्मिंस्तमसि
तमस् [n]
राक्षसाः
राक्षस [m]
सम्प्रादृश्यन्त
सम्प्रदृश् [4. Ā.]
शैलेन्द्रा
शैल [mn]
शैलेन्द्रा
इन्द्र [m]
दीप्तौषधिवना
दीप् [4. P.]
दीप्तौषधिवना
ओषधि [mf]
दीप्तौषधिवना
वन [n]
इव
इव [ind]
तस्मिंस्तमसि दुष्पारे राक्षसाः क्रोधमूर्छिताः । परिपेतुर्महावेगा भक्षयन्तः प्लवंगमान् ॥
tasmiṃstamasi duṣpāre rākṣasāḥ krodhamūrchitāḥ | paripeturmahāvegā bhakṣayantaḥ plavaṃgamān ||
English Translation
And in that limitless gloom, the Rākṣasas, transported with wrath, advanced with impetuous speed, devouring monkeys.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्मिंस्तमसि
तद् [pron]
तस्मिंस्तमसि
तमस् [n]
दुष्पारे
दुष्पार [adj]
राक्षसाः
राक्षस [m]
क्रोधमूर्छिताः
क्रोध [m]
क्रोधमूर्छिताः
मूर्छय् [10. P.]
परिपेतुर्
परिपत् [1. P.]
महावेगा
महत् [adj]
महावेगा
वेग [m]
भक्षयन्तः
भक्षय् [10. Ā.]
प्लवंगमान्
प्लवंगम [m]
ते हयान्काञ्चनापीडन्ध्वजांश्चाग्निशिखोपमान् । आप्लुत्य दशनैस्तीक्ष्णैर्भीमकोपा व्यदारयन् ॥
te hayānkāñcanāpīḍandhvajāṃścāgniśikhopamān | āplutya daśanaistīkṣṇairbhīmakopā vyadārayan ||
English Translation
And, fired with terrible wrath, they, bounding up, with their sharp tecih tore up steeds caparisoned in gold, and standards resembling venomous serpents. *i.e. the monkeys, as appears from the context.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
हयान्
हय [m]
काञ्चनापीडान्
काञ्चन [n]
काञ्चनापीडान्
आपीड [m]
ध्वजांश्चाग्निशिखोपमान्
ध्वज [mn]
ध्वजांश्चाग्निशिखोपमान्
च [ind]
ध्वजांश्चाग्निशिखोपमान्
अग्नि [m]
ध्वजांश्चाग्निशिखोपमान्
शिखा [f]
ध्वजांश्चाग्निशिखोपमान्
उपम [adj]
आप्लुत्य
आप्लु [1. P.]
दशनैस्तीक्ष्णैर्
दशन [m]
दशनैस्तीक्ष्णैर्
तीक्ष्ण [adj]
भीमकोपा
भीम [adj]
भीमकोपा
कोप [m]
व्यदारयन्
विदारय् [10. Ā.]
कुञ्जरान्कुञ्जरारोहान्पताकाध्वजिनो रथान् । चकर्षुश्च ददंशुश्च दशनैः क्रोधमूर्छिताः ॥
kuñjarānkuñjarārohānpatākādhvajino rathān | cakarṣuśca dadaṃśuśca daśanaiḥ krodhamūrchitāḥ ||
English Translation
The lusty monkeys in battle agitated the Rāks asa host, and, waxing furious, with their teeth pulled and bit elephants and the riders there of, and cars furnished with flags and standards.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कुञ्जरान्
कुञ्जर [m]
कुञ्जरारोहान्
कुञ्जर [m]
कुञ्जरारोहान्
आरोह [mn]
पताकाध्वजिनो
पताका [f]
पताकाध्वजिनो
ध्वजिन् [adj]
रथान्
रथ [m]
चकर्षुश्च
कृष् [6. Ā.]
चकर्षुश्च
च [ind]
ददंशुश्च
दंश् [1. Ā.]
ददंशुश्च
च [ind]
दशनैः
दशन [m]
क्रोधमूर्छिताः
क्रोध [m]
क्रोधमूर्छिताः
मूर्छय् [10. P.]
लक्ष्मणश्चापि रामश्च शरैराशीविषोमपैः । दृश्यादृश्यानि रक्षांसि प्रवराणि निजघ्नतुः ॥
lakṣmaṇaścāpi rāmaśca śarairāśīviṣomapaiḥ | dṛśyādṛśyāni rakṣāṃsi pravarāṇi nijaghnatuḥ ||
English Translation
Rāma and Lakṣmaṇa with shafts resembling venomous serpents, slaughtered the foremost among the Rakşasas-both those that were seen and those that were not.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
लक्ष्मणश्चापि
लक्ष्मण [m]
लक्ष्मणश्चापि
च [ind]
लक्ष्मणश्चापि
अपि [ind]
रामश्च
राम [m]
रामश्च
च [ind]
शरैर्
शर [m]
आशीविषोपमैः
आशीविष [m]
आशीविषोपमैः
उपम [adj]
दृश्यादृश्यानि
दृश् [6. P.]
दृश्यादृश्यानि
अदृश्य [adj]
रक्षांसि
रक्षस् [n]
प्रवराणि
प्रवर [adj]
निजघ्नतुः
निहन् [2. Ā.]
तुरंगखुरविध्वस्तं रथनेमिसमुद्धतम् । रुरोध कर्णनेत्राणिण्युध्यतां धरणीरजः ॥
turaṃgakhuravidhvastaṃ rathanemisamuddhatam | rurodha karṇanetrāṇiṇyudhyatāṃ dharaṇīrajaḥ ||
English Translation
The dust of the earth arising from warring combatants, and from the hoofs of horses and the wheels of cars, choked up eye and ear.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तुरंगखुरविध्वस्तं
तुरंग [m]
तुरंगखुरविध्वस्तं
खुर [mn]
तुरंगखुरविध्वस्तं
विध्वंस् [1. Ā.]
रथनेमिसमुद्धतम्
रथ [m]
रथनेमिसमुद्धतम्
नेमि [mf]
रथनेमिसमुद्धतम्
समुद्धन् [4. Ā.]
रुरोध
रुध् [6. P.]
कर्णनेत्राणि
कर्ण [m]
कर्णनेत्राणि
नेत्र [mn]
युध्यतां
युध् [2. P.]
धरणीरजः
धरणी [f]
धरणीरजः
रजस् [n]
वर्तमाने तथा घोरे संग्रामे लोमहर्षणे । रुधिरोदा महावेगा नद्यस्तत्र प्रसुस्रुवुः ॥
vartamāne tathā ghore saṃgrāme lomaharṣaṇe | rudhirodā mahāvegā nadyastatra prasusruvuḥ ||
English Translation
And as the mighty envounter, capable of making people's hair stand on end, went on, there flowed a fearful river of gore.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वर्तमाने
वृत् [3. P.]
तथा
तथा [ind]
घोरे
घोर [adj]
संग्रामे
संग्राम [mn]
लोमहर्षणे
लोमन् [n]
लोमहर्षणे
हर्षण [adj]
रुधिरोदा
रुधिर [n]
रुधिरोदा
उद [n]
महावेगा
महत् [adj]
महावेगा
वेग [m]
नद्यस्तत्र
नदी [f]
नद्यस्तत्र
तत्र [ind]
प्रसुस्रुवुः
प्रस्रु [1. Ā.]
ततो भेरीमृदङ्गानां पणवानां च निस्वनः । शङ्खवेणुस्वनोन्मिश्रः संबभूवाद्भुतोपमः ॥
tato bherīmṛdaṅgānāṃ paṇavānāṃ ca nisvanaḥ | śaṅkhaveṇusvanonmiśraḥ saṃbabhūvādbhutopamaḥ ||
English Translation
The sounds of kettle-drums and Mşdangas and Panavas, mingled with those of conchs and carwheels, were wonderful (to hear).
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
भेरीमृदङ्गानां
भेरी [f]
भेरीमृदङ्गानां
मृदङ्ग [m]
पणवानां
पणव [m]
च
च [ind]
निस्वनः
निस्वन [m]
शङ्खवेणुस्वनोन्मिश्रः
शङ्ख [m]
शङ्खवेणुस्वनोन्मिश्रः
वेणु [m]
शङ्खवेणुस्वनोन्मिश्रः
स्वन [m]
शङ्खवेणुस्वनोन्मिश्रः
उन्मिश्र [adj]
संबभूवाद्भुतोपमः
सम्भू [1. Ā.]
संबभूवाद्भुतोपमः
अद्भुत [adj]
संबभूवाद्भुतोपमः
उपम [adj]
हतानां स्तनमानानां राक्षसानां च निस्वनः । शस्त्राणां वानराणां च संबभूवातिदारुणः ॥
hatānāṃ stanamānānāṃ rākṣasānāṃ ca nisvanaḥ | śastrāṇāṃ vānarāṇāṃ ca saṃbabhūvātidāruṇaḥ ||
English Translation
The sounds of steeds neighing, and Rāks asas (roaring) and monkeys, rejoicing, were something tremendous.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
हतानां
हन् [6. P.]
स्तनमानानां
स्तन् [2. P.]
राक्षसानां
राक्षस [m]
च
च [ind]
निस्वनः
निस्वन [m]
शस्त्राणां
शस्त्र [n]
वानराणां
वानर [m]
च
च [ind]
संबभूवातिदारुणः
सम्भू [1. Ā.]
संबभूवातिदारुणः
अति [ind]
संबभूवातिदारुणः
दारुण [adj]
शस्त्रपुष्पोपहारा च तत्रासीद्युद्धमेदिनी । दुर्ज्ञेया दुर्निवेशा च शोणितास्रवकर्दमा ॥
śastrapuṣpopahārā ca tatrāsīdyuddhamedinī | durjñeyā durniveśā ca śoṇitāsravakardamā ||
English Translation
And, with able monkeys slain; and darts and javelins and axes; and slaughtered Raksasa wearing forms at pleasure, lying mountain likethe field of battle, seeming to have offerings of arms representing flowers, became difficult to recognise, and inaccessible; and the earth was drenched with streams of blood.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शस्त्रपुष्पोपहारा
शस्त्र [n]
शस्त्रपुष्पोपहारा
पुष्प [n]
शस्त्रपुष्पोपहारा
उपहार [mn]
च
च [ind]
तत्रासीद्
तत्र [ind]
तत्रासीद्
अस् [2. P.]
युद्धमेदिनी
युद्ध [n]
युद्धमेदिनी
मेदिनी [f]
दुर्ज्ञेया
दुर्ज्ञेय [adj]
दुर्निवेशा
दुर्निवेश [adj]
च
च [ind]
शोणितास्रवकर्दमा
शोणित [n]
शोणितास्रवकर्दमा
आस्रव [m]
शोणितास्रवकर्दमा
कर्दम [adj]
सा बभूव निशा घोरा हरिराक्षसहारिणी । कालरात्रीव भूतानां सर्वेषां दुरतिक्रमा ॥
sā babhūva niśā ghorā harirākṣasahāriṇī | kālarātrīva bhūtānāṃ sarveṣāṃ duratikramā ||
English Translation
That Night, destructive to monkeys and Rākş asas, was dreadful, and difficult of being outsped by all, like to the Fatal Night of beings.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सा
तद् [pron]
बभूव
भू [1. Ā.]
निशा
निशा [f]
घोरा
घोर [adj]
हरिराक्षसहारिणी
हरि [m]
हरिराक्षसहारिणी
राक्षस [m]
हरिराक्षसहारिणी
हारिन् [adj]
कालरात्रीव
कालरात्रि [f]
कालरात्रीव
इव [ind]
भूतानां
भूत [mn]
सर्वेषां
सर्व [pron]
दुरतिक्रमा
दुरतिक्रम [adj]
ततस्ते राक्षसास्तत्र तस्मिंस्तमसि दारुणे । राममेवाभ्यधावन्त संहृष्टा शरवृष्टिभिः ॥
tataste rākṣasāstatra tasmiṃstamasi dāruṇe | rāmamevābhyadhāvanta saṃhṛṣṭā śaravṛṣṭibhiḥ ||
English Translation
And in that attacked Rama with a shower of shafts.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्ते
ततस् [ind]
ततस्ते
तद् [pron]
राक्षसास्तत्र
राक्षस [m]
राक्षसास्तत्र
तत्र [ind]
तस्मिंस्तमसि
तद् [pron]
तस्मिंस्तमसि
तमस् [n]
दारुणे
दारुण [adj]
रामम्
राम [m]
एवाभ्यधावन्त
एव [ind]
एवाभ्यधावन्त
अभिधाव् [1. Ā.]
संहृष्टाः
संहृष् [1. Ā.]
शरवृष्टिभिः
शर [m]
शरवृष्टिभिः
वृष्टि [f]
तेषामापततां शब्दः क्रुद्धानामभिगर्जताम् । उद्वर्त इव सप्तानां समुद्राणामभूत्स्वनः ॥
teṣāmāpatatāṃ śabdaḥ kruddhānāmabhigarjatām | udvarta iva saptānāṃ samudrāṇāmabhūtsvanaḥ ||
English Translation
The roars of those beings as they advanced, sending up shouts in anger, resembled the dashing of the Ocean at the time of the universal dissolution.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तेषाम्
तद् [pron]
आपततां
आपत् [1. Ā.]
शब्दः
शब्द [m]
क्रुद्धानाम्
क्रुध् [4. Ā.]
अभिगर्जताम्
अभिगर्ज् [1. Ā.]
उद्वर्त
उद्वर्त [m]
इव
इव [ind]
सप्तानां
सप्तन् [adj]
समुद्राणाम्
समुद्र [m]
अभूत्
भू [1. Ā.]
स्वनः
स्वन [m]
तेषां रामः शरैः षड्भिः षड्जघान निशाचरान् । निमेषान्तरमात्रेण शितैरग्निशिखोपमैः ॥
teṣāṃ rāmaḥ śaraiḥ ṣaḍbhiḥ ṣaḍjaghāna niśācarān | nimeṣāntaramātreṇa śitairagniśikhopamaiḥ ||
English Translation
In the twinkling of an eye, Räma by means of six shafts resembling tongues of flames, struck six of the night-rangers, viz., Yajñaśatru, irrepressible (in fight), and Mahaparsva, and Mahodara, and the huge bodied Vajradanstra, and those two-Suka and Sarana.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तेषां
तद् [pron]
रामः
राम [m]
शरैः
शर [m]
षड्भिः
षष् [adj]
षड्
षष् [adj]
जघान
हन् [6. P.]
निशाचरान्
निशाचर [m]
निमेषान्तरमात्रेण
निमेष [m]
निमेषान्तरमात्रेण
अन्तर [n]
निमेषान्तरमात्रेण
मात्र [n]
शितैर्
शा [4. P.]
अग्निशिखोपमैः
अग्नि [m]
अग्निशिखोपमैः
शिखा [f]
अग्निशिखोपमैः
उपम [adj]
यज्ञशत्रुश्च दुर्धर्षो महापार्श्वमहोदरौ । वज्रदंष्ट्रो महाकायस्तौ चोभौ शुकसारणौ ॥
yajñaśatruśca durdharṣo mahāpārśvamahodarau | vajradaṃṣṭro mahākāyastau cobhau śukasāraṇau ||
English Translation
In the twinkling of an eye, Räma by means of six shafts resembling tongues of flames, struck six of the night-rangers, viz., Yajñaśatru, irrepressible (in fight), and Mahaparsva, and Mahodara, and the huge bodied Vajradanstra, and those two-Suka and Sarana.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यज्ञशत्रुश्च
यज्ञशत्रु [m]
यज्ञशत्रुश्च
च [ind]
दुर्धर्षो
दुर्धर्ष [adj]
महापार्श्वमहोदरौ
महापार्श्व [m]
महापार्श्वमहोदरौ
महोदर [m]
वज्रदंष्ट्रो
वज्रदंष्ट्र [m]
महाकायस्तौ
महत् [adj]
महाकायस्तौ
काय [m]
महाकायस्तौ
तद् [pron]
चोभौ
च [ind]
चोभौ
उभ् [pron]
शुकसारणौ
शुक [m]
शुकसारणौ
सारण [m]
ते तु रामेण बाणौघः सर्वमर्मसु ताडिताः । युद्धादपसृतास्तत्र सावशेषायुषोऽभवन् ॥
te tu rāmeṇa bāṇaughaḥ sarvamarmasu tāḍitāḥ | yuddhādapasṛtāstatra sāvaśeṣāyuṣo'bhavan ||
English Translation
And, pierced in their vitals with Rama's shafts, they, having only their lives left to them, disappeared from the field.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
तु
तु [ind]
रामेण
राम [m]
बाणौघैः
बाण [m]
बाणौघैः
ओघ [m]
सर्वमर्मसु
सर्व [pron]
सर्वमर्मसु
मर्मन् [n]
ताडिताः
ताडय् [10. Ā.]
युद्धाद्
युद्ध [n]
अपसृतास्तत्र
अपसृ [1. P.]
अपसृतास्तत्र
तत्र [ind]
सावशेषायुषो
स [ind]
सावशेषायुषो
अवशेष [mn]
सावशेषायुषो
आयुस् [n]
ऽभवन्
भू [1. Ā.]
ततः काञ्चनचित्राङ्गैः शरैरग्निशिखोपमैः । दिशश्चकार विमलाः प्रदिशश्च महाबलः ॥
tataḥ kāñcanacitrāṅgaiḥ śarairagniśikhopamaiḥ | diśaścakāra vimalāḥ pradiśaśca mahābalaḥ ||
English Translation
Mighty Rama with his shafts that were like flames of fire, decorated with gold, brightened in all directions.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
काञ्चनचित्राङ्गैः
काञ्चन [adj]
काञ्चनचित्राङ्गैः
चित्र [adj]
काञ्चनचित्राङ्गैः
अङ्ग [n]
शरैर्
शर [m]
अग्निशिखोपमैः
अग्नि [m]
अग्निशिखोपमैः
शिखा [f]
अग्निशिखोपमैः
उपम [adj]
दिशश्चकार
दिश् [f]
दिशश्चकार
कृ [2. Ā.]
विमलाः
विमल [adj]
प्रदिशश्च
प्रदिश् [f]
प्रदिशश्च
च [ind]
महाबलः
महत् [adj]
महाबलः
बल [mn]
ये त्वन्ये राक्षसा वीरा रामस्याभिमुखे स्थिताः । तेऽपि नष्टाः समासाद्य पतंगा इव पावकम् ॥
ye tvanye rākṣasā vīrā rāmasyābhimukhe sthitāḥ | te'pi naṣṭāḥ samāsādya pataṃgā iva pāvakam ||
English Translation
Then in the twinkling of an eye, that Mahāratha rendered all sides clear (of all gloom) by means of arrows resembling tongues of fire; and those other heroic Raksasas that were in front of Rāma, were destroyed on approaching the place, like insects approaching a fire.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ये
यद् [pron]
त्वन्ये
तु [ind]
त्वन्ये
अन्य [pron]
राक्षसा
राक्षस [m]
वीरा
वीर [m]
रामस्याभिमुखे
राम [m]
रामस्याभिमुखे
अभिमुख [adj]
स्थिताः
स्था [1. Ā.]
ते
तद् [pron]
ऽपि
अपि [ind]
नष्टाः
नश् [1. P.]
समासाद्य
समासादय् [10. P.]
पतंगा
पतंग [m]
इव
इव [ind]
पावकम्
पावक [m]
सुवर्णपुङ्खैर्विशिखैः संपतद्भिः सहस्रशः । बभूव रजनी चित्रा खद्योतैरिव शारदी ॥
suvarṇapuṅkhairviśikhaiḥ saṃpatadbhiḥ sahasraśaḥ | babhūva rajanī citrā khadyotairiva śāradī ||
English Translation
And with shafts plated with gold lying in all directions the night resembled one in autumn decked with fire-flies.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सुवर्णपुङ्खैर्
सुवर्ण [n]
सुवर्णपुङ्खैर्
पुङ्ख [m]
विशिखैः
विशिख [m]
संपतद्भिः
सम्पत् [1. Ā.]
सहस्रशः
सहस्रशस् [ind]
बभूव
भू [1. Ā.]
रजनी
रजनी [f]
चित्रा
चित्र [adj]
खद्योतैर्
खद्योत [m]
इव
इव [ind]
शारदी
शारद [adj]
राक्षसानां च निनदैर्हरीणां चापि गर्जितैः । सा बभूव निशा घोरा भूयो घोरतरा तदा ॥
rākṣasānāṃ ca ninadairharīṇāṃ cāpi garjitaiḥ | sā babhūva niśā ghorā bhūyo ghoratarā tadā ||
English Translation
And in consequence of the uproar occasioned by the Rakşasas, and the sounds of drums, that night, already dreadful (in itself), became all the more so,
Morphemic Decomposition & Padaccheda
राक्षसानां
राक्षस [m]
च
च [ind]
निनदैर्
निनद [m]
हरीणां
हरि [m]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
गर्जितैः
गर्जित [n]
सा
तद् [pron]
बभूव
भू [1. Ā.]
निशा
निशा [f]
घोरा
घोर [adj]
भूयो
भूयस् [ind]
घोरतरा
घोरतर [adj]
तदा
तदा [ind]
तेन शब्देन महता प्रवृद्धेन समन्ततः । त्रिकूटः कन्दराकीर्णः प्रव्याहरदिवाचलः ॥
tena śabdena mahatā pravṛddhena samantataḥ | trikūṭaḥ kandarākīrṇaḥ pravyāharadivācalaḥ ||
English Translation
On that sound attaining dimensions on all sides, it seemed as if the mount Trikuta, containing numerous caverns, had been speaking.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तेन
तद् [pron]
शब्देन
शब्द [m]
महता
महत् [adj]
प्रवृद्धेन
प्रवृध् [1. Ā.]
समन्ततः
समन्ततः [ind]
त्रिकूटः
त्रिकूट [m]
कन्दराकीर्णः
कन्दर [mfn]
कन्दराकीर्णः
आकृ [6. P.]
प्रव्याहरद्
प्रव्याहृ [1. P.]
इवाचलः
इव [ind]
इवाचलः
अचल [m]
गोलाङ्गूला महाकायास्तमसा तुल्यवर्चसः । संपरिष्वज्य बाहुभ्यां भक्षयन्रजनीचरान् ॥
golāṅgūlā mahākāyāstamasā tulyavarcasaḥ | saṃpariṣvajya bāhubhyāṃ bhakṣayanrajanīcarān ||
English Translation
And huge-bodied Golangulas of equal lustre with darkness itself binding fast the nightrangers with their arms, began to swallow them up.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
गोलाङ्गूला
गोलाङ्गूल [m]
महाकायास्तमसा
महत् [adj]
महाकायास्तमसा
काय [m]
महाकायास्तमसा
तमस् [n]
तुल्यवर्चसः
तुल्य [adj]
तुल्यवर्चसः
वर्चस् [n]
सम्परिष्वज्य
सम्परिष्वज् [1. Ā.]
बाहुभ्यां
बाहु [mf]
भक्षयन्
भक्षय् [10. Ā.]
रजनीचरान्
रजनीचर [m]
अङ्गदस्तु रणे शत्रुं निहन्तुं समुपस्थितः । रावणेर्निजघानाशु सारथिं च हयानपि ॥
aṅgadastu raṇe śatruṃ nihantuṃ samupasthitaḥ | rāvaṇernijaghānāśu sārathiṃ ca hayānapi ||
English Translation
Angada who was determined to kill the enemies, in no time wounded Ravana's charioteer and also the horses.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अङ्गदस्तु
अङ्गद [m]
अङ्गदस्तु
तु [ind]
रणे
रण [m]
शत्रुं
शत्रु [m]
निहन्तुं
निहन् [2. Ā.]
समुपस्थितः
समुपस्था [1. Ā.]
रावणेर्
रावणि [m]
निजघानाशु
निहन् [2. Ā.]
निजघानाशु
आशु [adj]
सारथिं
सारथि [m]
च
च [ind]
हयान्
हय [m]
अपि
अपि [ind]
इन्द्रजित्तु रथं त्यक्त्वा हताश्वो हतसारथिः । अङ्गदेन महामायस्तत्रैवान्तरधीयत ॥
indrajittu rathaṃ tyaktvā hatāśvo hatasārathiḥ | aṅgadena mahāmāyastatraivāntaradhīyata ||
English Translation
As the violent war was going on, the great cheat, Indrajith disappeared from there as Angada had already killed his horses and charioteer.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इन्द्रजित्
इन्द्रजित् [m]
तु
तु [ind]
रथं
रथ [m]
त्यक्त्वा
त्यज् [1. Ā.]
हताश्वो
हन् [6. P.]
हताश्वो
अश्व [m]
हतसारथिः
हन् [6. P.]
हतसारथिः
सारथि [m]
अङ्गदेन
अङ्गद [m]
महामायस्तत्रैवान्तरधीयत
महत् [adj]
महामायस्तत्रैवान्तरधीयत
माया [f]
महामायस्तत्रैवान्तरधीयत
तत्र [ind]
महामायस्तत्रैवान्तरधीयत
एव [ind]
महामायस्तत्रैवान्तरधीयत
अन्तर्धा [3. Ā.]
सोऽन्तर्धान गतः पापो रावणी रणकर्कशः । ब्रह्मदत्तवरो वीरो रावणिः क्रोधमूर्छितः । अदृश्यो निशितान्बाणान्मुमोचाशनिवर्चसः ॥
so'ntardhāna gataḥ pāpo rāvaṇī raṇakarkaśaḥ | brahmadattavaro vīro rāvaṇiḥ krodhamūrchitaḥ | adṛśyo niśitānbāṇānmumocāśanivarcasaḥ ||
English Translation
And, being handled hard in battle, and having vanished from the field, the heroic and wicked son to Răvana, who had received a boon from Brahmä, transported with passion, remaining invisible, began to discharge sharpened shafts of the splendour of the thunder-bolt.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सो
तद् [pron]
ऽन्तर्धानगतः
अन्तर्धान [n]
ऽन्तर्धानगतः
गम् [6. Ā.]
पापो
पाप [adj]
रावणिः
रावणि [m]
रणकर्कशः
रण [m]
रणकर्कशः
कर्कश [adj]
ब्रह्मदत्तवरो
ब्रह्मन् [m]
ब्रह्मदत्तवरो
दा [1. Ā.]
ब्रह्मदत्तवरो
वर [mn]
वीरो
वीर [m]
रावणिः
रावणि [m]
क्रोधमूर्छितः
क्रोध [m]
क्रोधमूर्छितः
मूर्छय् [10. P.]
अदृश्यो
अदृश्य [adj]
निशितान्
निशा [3. Ā.]
बाणान्मुमोचाशनिवर्चसः
बाण [m]
बाणान्मुमोचाशनिवर्चसः
मुच् [6. Ā.]
बाणान्मुमोचाशनिवर्चसः
अशनि [mf]
बाणान्मुमोचाशनिवर्चसः
वर्चस् [n]
स रामं लक्ष्मणं चैव घोरैर्नागमयैः शरैः । बिभेद समरे क्रुद्धः सर्वगात्रेषु राक्षसः ॥
sa rāmaṃ lakṣmaṇaṃ caiva ghorairnāgamayaiḥ śaraiḥ | bibheda samare kruddhaḥ sarvagātreṣu rākṣasaḥ ||
English Translation
And worked up into rage, he in the conflict pierced Raghu's sons, Rāma and Lakşmaņa all over their bodies, with terrific arrows consisting of serpents.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
रामं
राम [m]
लक्ष्मणं
लक्ष्मण [m]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
घोरैर्
घोर [adj]
नागमयैः
नाग [m]
नागमयैः
मय [adj]
शरैः
शर [m]
बिभेद
भिद् [6. P.]
समरे
समर [mn]
क्रुद्धः
क्रुध् [4. Ā.]
सर्वगात्रेषु
सर्व [pron]
सर्वगात्रेषु
गात्र [n]
राक्षसः
राक्षस [m]