ततः सीतामुपागम्य राक्षस्यो विकृताननाः । परुषं परुषा नार्य ऊचुस्ता वाक्यमप्रियम् ॥
tataḥ sītāmupāgamya rākṣasyo vikṛtānanāḥ | paruṣaṃ paruṣā nārya ūcustā vākyamapriyam ||
English Translation
Thereupon all those Rākşasīs, having terrible faces again and again pursued Sitä with reproaches rough and rude.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
सीताम्
सीता [f]
उपागम्य
उपागम् [1. P.]
राक्षस्यो
राक्षसी [f]
विकृताननाः
विकृ [5. P.]
विकृताननाः
आनन [n]
परुषं
परुष [adj]
परुषा
परुष [adj]
नार्य
नारी [f]
ऊचुस्ता
वच् [2. P.]
ऊचुस्ता
तद् [pron]
वाक्यम्
वाक्य [n]
अप्रियम्
अप्रिय [adj]
किं त्वमन्तःपुरे सीते सर्वभूतमनोहरे । महार्हशयनोपेते न वासमनुमन्यसे ॥
kiṃ tvamantaḥpure sīte sarvabhūtamanohare | mahārhaśayanopete na vāsamanumanyase ||
English Translation
Why do you not desire, O Sītā, to live in his inner apartment, liked by all and abounding in costly bed-steads.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
किं
क [pron]
त्वम्
त्वद् [pron]
अन्तःपुरे
अन्तःपुर [n]
सीते
सीता [f]
सर्वभूतमनोहरे
सर्व [pron]
सर्वभूतमनोहरे
भूत [mn]
सर्वभूतमनोहरे
मनोहर [adj]
महार्हशयनोपेते
महार्ह [adj]
महार्हशयनोपेते
शयन [n]
महार्हशयनोपेते
उपे [2. Ā.]
न
न [ind]
वासम्
वास [m]
अनुमन्यसे
अनुमन् [8. Ā.]
मानुषी मानुषस्यैव भार्यात्वं बहु मन्यसे । प्रत्याहर मनो रामान्न त्वं जातु भविष्यसि ॥
mānuṣī mānuṣasyaiva bhāryātvaṃ bahu manyase | pratyāhara mano rāmānna tvaṃ jātu bhaviṣyasi ||
English Translation
O woman, you regardest highly to be the wife of a man. Do you turn back from Rāma-your desire shall never be satisfied.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मानुषी
मानुषी [f]
मानुषस्यैव
मानुष [m]
मानुषस्यैव
एव [ind]
भार्यात्वं
भार्या [f]
भार्यात्वं
त्व [n]
बहु
बहु [adj]
मन्यसे
मन् [8. P.]
प्रत्याहर
प्रत्याहृ [2. P.]
मनो
मनस् [n]
रामान्न
राम [m]
रामान्न
न [ind]
त्वं
त्वद् [pron]
जातु
जातु [ind]
भविष्यसि
भू [1. Ā.]
मानुषी मानुषं तं तु राममिच्छसि शोभने । राज्याद्भ्रष्टमसिद्धार्थं विक्लवं तमनिन्दिते ॥
mānuṣī mānuṣaṃ taṃ tu rāmamicchasi śobhane | rājyādbhraṣṭamasiddhārthaṃ viklavaṃ tamanindite ||
English Translation
You are a woman, O you of comely presence, and therefore dose your fancy cling to Rāma, O you of a blameless countenance, who is a man, deprived of his kingdom, overwhelmed with disasters and has his desires frustrated.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मानुषी
मानुषी [f]
मानुषं
मानुष [m]
तं
तद् [pron]
तु
तु [ind]
रामम्
राम [m]
इच्छसि
इष् [1. P.]
शोभने
शोभन [adj]
राज्याद्
राज्य [n]
भ्रष्टम्
भ्रंश् [1. P.]
असिद्धार्थं
अ [ind]
असिद्धार्थं
सिद्धार्थ [adj]
विक्लवं
विक्लव [adj]
तम्
तद् [pron]
अनिन्दिते
अनिन्दित [adj]
राक्षसीनां वचः श्रुत्वा सीता पद्मनिभेक्षणा । नेत्राभ्यामश्रुपूर्णाभ्यामिदं वचनमब्रवीत् ॥
rākṣasīnāṃ vacaḥ śrutvā sītā padmanibhekṣaṇā | netrābhyāmaśrupūrṇābhyāmidaṃ vacanamabravīt ||
English Translation
Hearing the words of those Rākşasīs, the lotus-eyed Sītā, with her eyes full of tears said.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
राक्षसीनां
राक्षसी [f]
वचः
वचस् [n]
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
सीता
सीता [f]
पद्मनिभेक्षणा
पद्म [mn]
पद्मनिभेक्षणा
निभ [adj]
पद्मनिभेक्षणा
ईक्षण [n]
नेत्राभ्याम्
नेत्र [mn]
अश्रुपूर्णाभ्याम्
अश्रु [mn]
अश्रुपूर्णाभ्याम्
पृ [9. Ā.]
इदं
इदम् [pron]
वचनम्
वचन [n]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
यदिदं लोकविद्विष्टमुदाहरथ संगताः । नैतन्मनसि वाक्यं मे किल्बिषं प्रतितिष्ठति ॥
yadidaṃ lokavidviṣṭamudāharatha saṃgatāḥ | naitanmanasi vākyaṃ me kilbiṣaṃ pratitiṣṭhati ||
English Translation
What you have all said and which is against human usage and vicious, dose not find place in my mind.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यद्
यद् [pron]
इदं
इदम् [pron]
लोकविद्विष्टम्
लोक [m]
लोकविद्विष्टम्
विद्विष् [6. Ā.]
उदाहरथ
उदाहृ [2. P.]
संगताः
संगम् [6. Ā.]
नैतन्मनसि
न [ind]
नैतन्मनसि
एतद् [pron]
नैतन्मनसि
मनस् [n]
वाक्यं
वाक्य [n]
मे
मद् [pron]
किल्बिषं
किल्बिष [mn]
प्रतितिष्ठति
प्रतिष्ठा [1. Ā.]
न मानुषी राक्षसस्य भार्या भवितुमर्हति । कामं खादत मां सर्वा न करिष्यामि वो वचः । दीनो वा राज्यहीनो वा यो मे भर्ता स मे गुरुः ॥
na mānuṣī rākṣasasya bhāryā bhavitumarhati | kāmaṃ khādata māṃ sarvā na kariṣyāmi vo vacaḥ | dīno vā rājyahīno vā yo me bhartā sa me guruḥ ||
English Translation
A woman can never be the wife of a Räksasa. Eat ine up if you will, I shall never follow your words.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
न
न [ind]
मानुषी
मानुषी [f]
मानुषी
मानुषी [f]
राक्षसस्य
राक्षस [m]
राक्षसस्य
राक्षस [m]
भार्या
भार्या [f]
भार्या
भार्या [f]
भवितुम्
भू [1. Ā.]
भवितुम्
भू [1. Ā.]
अर्हति
अर्ह् [1. Ā.]
अर्हति
अर्ह् [1. Ā.]
कामं
कामम् [ind]
खादत
खाद् [1. Ā.]
मां
मद् [pron]
सर्वा
सर्व [pron]
न
न [ind]
करिष्यामि
कृ [2. Ā.]
वो
त्वद् [pron]
वचः
वचस् [n]
दीनो
दीन [adj]
वा
वा [ind]
राज्यहीनो
राज्य [n]
राज्यहीनो
हा [1. P.]
वा
वा [ind]
यो
यद् [pron]
मे
मद् [pron]
भर्ता
भर्तृ [m]
स
तद् [pron]
मे
मद् [pron]
गुरुः
गुरु [m]
सीताया वचनं श्रुत्वा राक्षस्यः क्रोधमूर्छिताः । भर्त्सयन्ति स्म परुषैर्वाक्यै रावणचोदिताः ॥
sītāyā vacanaṃ śrutvā rākṣasyaḥ krodhamūrchitāḥ | bhartsayanti sma paruṣairvākyai rāvaṇacoditāḥ ||
English Translation
Hearing the words of Sītā, all those Rākşasīs despatched by Rāvana, almost beside themselves with ire, again covered her with reproaches rough and rude.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सीताया
सीता [f]
वचनं
वचन [n]
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
राक्षस्यः
राक्षसी [f]
क्रोधमूर्छिताः
क्रोध [m]
क्रोधमूर्छिताः
मूर्छय् [10. P.]
भर्त्सयन्ति
भर्त्सय् [10. Ā.]
स्म
स्म [ind]
परुषैर्
परुष [adj]
वाक्यै
वाक्य [n]
रावणचोदिताः
रावण [m]
रावणचोदिताः
चोदय् [10. Ā.]
अवलीनः स निर्वाक्यो हनुमाञ्शिंशपाद्रुमे । सीतां संतर्जयन्तीस्ता राक्षसीरशृणोत्कपिः ॥
avalīnaḥ sa nirvākyo hanumāñśiṃśapādrume | sītāṃ saṃtarjayantīstā rākṣasīraśṛṇotkapiḥ ||
English Translation
Hanumān remained all along speechless and hidden on the ſinsapā tree. And that monkey heard all those demons remonstrate with Sītā in this way.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अवलीनः
अवली [4. P.]
स
तद् [pron]
निर्वाक्यो
निर्वाक्य [adj]
हनुमाञ्
हनुमन्त् [m]
शिंशपाद्रुमे
शिंशपा [mf]
शिंशपाद्रुमे
द्रुम [m]
सीतां
सीता [f]
संतर्जयन्तीस्ता
संतर्जय् [10. P.]
संतर्जयन्तीस्ता
तद् [pron]
राक्षसीर्
राक्षसी [f]
अशृणोत्
श्रु [4. P.]
कपिः
कपि [m]
तामभिक्रम्य संरब्धा वेपमानां समन्ततः । भृशं संलिलिहुर्दीप्तान्प्रलम्बदशनच्छदान् ॥
tāmabhikramya saṃrabdhā vepamānāṃ samantataḥ | bhṛśaṃ saṃlilihurdīptānpralambadaśanacchadān ||
English Translation
Those, influenced with ire, approached the trembling Sītā and encircling her, licked again and again their long a burning lips.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ताम्
तद् [pron]
अभिक्रम्य
अभिक्रम् [1. Ā.]
संरब्धा
संरब्ध [adj]
वेपमानां
विप् [1. P.]
समन्ततः
समन्ततः [ind]
भृशं
भृशम् [ind]
संलिलिहुर्
संलिह् [2. P.]
दीप्तान्
दीप् [4. P.]
प्रलम्बदशनच्छदान्
प्रलम्ब [adj]
प्रलम्बदशनच्छदान्
दशनच्छद [m]
ऊचुश्च परमक्रुद्धाः प्रगृह्याशु परश्वधान् । नेयमर्हति भर्तारं रावणं राक्षसाधिपम् ॥
ūcuśca paramakruddhāḥ pragṛhyāśu paraśvadhān | neyamarhati bhartāraṃ rāvaṇaṃ rākṣasādhipam ||
English Translation
Taking up instantly spears, they exceedingly wroth, menaced her, saying— "she is not worthy of having Rāvana, the lord of the Rākşasas, as her lord."
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ऊचुश्च
वच् [2. P.]
ऊचुश्च
च [ind]
परमक्रुद्धाः
परम [adj]
परमक्रुद्धाः
क्रुध् [4. Ā.]
प्रगृह्याशु
प्रग्रह् [9. Ā.]
प्रगृह्याशु
आशु [adj]
परश्वधान्
परश्वध [m]
नेयम्
न [ind]
नेयम्
इदम् [pron]
अर्हति
अर्ह् [1. Ā.]
भर्तारं
भर्तृ [m]
रावणं
रावण [m]
राक्षसाधिपम्
राक्षस [m]
राक्षसाधिपम्
अधिप [m]
सा भर्त्स्यमाना भीमाभी राक्षसीभिर्वरानना । सा बाष्पमपमार्जन्ती शिंशपां तामुपागमत् ॥
sā bhartsyamānā bhīmābhī rākṣasībhirvarānanā | sā bāṣpamapamārjantī śiṃśapāṃ tāmupāgamat ||
English Translation
Being thus remonstrated with by those terrible Raksasis, that excellent damsel, shedding tears, neared the ſinsapa tree.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सा
तद् [pron]
भर्त्स्यमाना
भर्त्स् [1. Ā.]
भीमाभी
भीम [adj]
राक्षसीभिर्
राक्षसी [f]
वरानना
वरानना [f]
सा
तद् [pron]
बाष्पम्
बाष्प [mn]
अपमार्जन्ती
अपमृज् [6. Ā.]
शिंशपां
शिंशपा [mf]
ताम्
तद् [pron]
उपागमत्
उपगम् [6. P.]
ततस्तां शिंशपां सीता राक्षसीभिः समावृता । अभिगम्य विशालाक्षी तस्थौ शोकपरिप्लुता ॥
tatastāṃ śiṃśapāṃ sītā rākṣasībhiḥ samāvṛtā | abhigamya viśālākṣī tasthau śokapariplutā ||
English Translation
The large eyed Sītā, encircled by the Rākşasīs, remained there sunk in grief. And all those hideous demons, showered reproaches, from all sides, on her, greatly reduced, of a poorly countenance, and wearing a soiled cloth.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्तां
ततस् [ind]
ततस्तां
तद् [pron]
शिंशपां
शिंशपा [mf]
सीता
सीता [f]
राक्षसीभिः
राक्षसी [f]
समावृता
समावृ [5. P.]
अभिगम्य
अभिगम् [1. Ā.]
विशालाक्षी
विशाल [adj]
विशालाक्षी
अक्ष [adj]
तस्थौ
स्था [1. Ā.]
शोकपरिप्लुता
शोक [m]
शोकपरिप्लुता
परिप्लु [1. Ā.]
तां कृशां दीनवदनां मलिनाम्बरधारिणीम् । भर्त्सयां चक्रिरे भीमा राक्षस्यस्ताः समन्ततः ॥
tāṃ kṛśāṃ dīnavadanāṃ malināmbaradhāriṇīm | bhartsayāṃ cakrire bhīmā rākṣasyastāḥ samantataḥ ||
English Translation
The large eyed Sītā, encircled by the Rākşasīs, remained there sunk in grief. And all those hideous demons, showered reproaches, from all sides, on her, greatly reduced, of a poorly countenance, and wearing a soiled cloth.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तां
तद् [pron]
कृशां
कृश [adj]
दीनवदनां
दीन [adj]
दीनवदनां
वदन [n]
मलिनाम्बरधारिणीम्
मलिन [adj]
मलिनाम्बरधारिणीम्
अम्बर [n]
मलिनाम्बरधारिणीम्
धारिन् [adj]
भर्त्सयांचक्रिरे
भर्त्सय् [10. Ā.]
भीमा
भीम [adj]
राक्षस्यस्ताः
राक्षसी [f]
राक्षस्यस्ताः
तद् [pron]
ततस्तां विनता नाम राक्षसी भीमदर्शना । अब्रवीत्कुपिताकारा कराला निर्णतोदरी ॥
tatastāṃ vinatā nāma rākṣasī bhīmadarśanā | abravītkupitākārā karālā nirṇatodarī ||
English Translation
Thereupon a grim-visaged demon, angry, having hideous teeth and a huge belly extending downwards, by name Vinatā, spoke, saying:
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्तां
ततस् [ind]
ततस्तां
तद् [pron]
विनता
विनता [f]
नाम
नाम [ind]
राक्षसी
राक्षसी [f]
भीमदर्शना
भीम [adj]
भीमदर्शना
दर्शन [n]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
कुपिताकारा
कुप् [4. Ā.]
कुपिताकारा
आकार [m]
कराला
कराल [adj]
निर्णतोदरी
निर्णम् [1. Ā.]
निर्णतोदरी
उदर [adj]
सीते पर्याप्तमेतावद्भर्तृस्नेहो निदर्शितः । सर्वत्रातिकृतं भद्रे व्यसनायोपकल्पते ॥
sīte paryāptametāvadbhartṛsneho nidarśitaḥ | sarvatrātikṛtaṃ bhadre vyasanāyopakalpate ||
English Translation
O Sītā, you had shown enough of attachment towards your husband. But, O gentle dame, excess of any thing tends to evil.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सीते
सीता [f]
पर्याप्तम्
पर्याप् [5. Ā.]
एतावद्
एतावत् [adj]
भर्तृस्नेहो
भर्तृ [m]
भर्तृस्नेहो
स्नेह [mn]
निदर्शितः
निदर्शय् [10. Ā.]
सर्वत्रातिकृतं
सर्वत्र [ind]
सर्वत्रातिकृतं
अतिकृत [adj]
भद्रे
भद्र [adj]
व्यसनायोपकल्पते
व्यसन [n]
व्यसनायोपकल्पते
उपक्ᄆप् [1. Ā.]
परितुष्टास्मि भद्रं ते मानुषस्ते कृतो विधिः । ममापि तु वचः पथ्यं ब्रुवन्त्याः कुरु मैथिलि ॥
parituṣṭāsmi bhadraṃ te mānuṣaste kṛto vidhiḥ | mamāpi tu vacaḥ pathyaṃ bruvantyāḥ kuru maithili ||
English Translation
We are satisfied. And may good betide you! You had acted worthily like a woman. do you hear, O Maithili, what I say for your welfare.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
परितुष्टास्मि
परितुष् [4. P.]
परितुष्टास्मि
अस् [2. P.]
भद्रं
भद्र [n]
ते
त्वद् [pron]
मानुषस्ते
मानुष [adj]
मानुषस्ते
त्वद् [pron]
कृतो
कृ [2. Ā.]
विधिः
विधि [m]
ममापि
मद् [pron]
ममापि
अपि [ind]
तु
तु [ind]
वचः
वचस् [n]
पथ्यं
पथ्य [adj]
ब्रुवन्त्याः
ब्रू [2. Ā.]
कुरु
कृ [2. Ā.]
मैथिलि
मैथिली [f]
रावणं भज भर्तारं भर्तारं सर्वरक्षसाम् । विक्रान्तं रूपवन्तं च सुरेशमिव वासवम् ॥
rāvaṇaṃ bhaja bhartāraṃ bhartāraṃ sarvarakṣasām | vikrāntaṃ rūpavantaṃ ca sureśamiva vāsavam ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
रावणं
रावण [m]
भज
भज् [1. Ā.]
भर्तारं
भर्तृ [m]
भर्तारं
भर्तृ [m]
सर्वरक्षसाम्
सर्व [pron]
सर्वरक्षसाम्
रक्षस् [n]
विक्रान्तं
विक्रम् [1. Ā.]
रूपवन्तं
रूपवत् [adj]
च
च [ind]
सुरेशम्
सुरेश [m]
इव
इव [ind]
वासवम्
वासव [m]
दक्षिणं त्यागशीलं च सर्वस्य प्रियवादिनम् । मानुषं कृपणं रामं त्यक्त्वा रावणमाश्रय ॥
dakṣiṇaṃ tyāgaśīlaṃ ca sarvasya priyavādinam | mānuṣaṃ kṛpaṇaṃ rāmaṃ tyaktvā rāvaṇamāśraya ||
English Translation
Do you accept, Rāvana, the lord of the Rākşasa host, as your husband. He withstands powerfully his enemies like to Vāsava, the lord of the celestials, charitable, kind to all, and sweet-speeched. And forsaking Rāma, a poor wight, do you take Rāvana (as your husband)
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दक्षिणं
दक्षिण [adj]
त्यागशीलं
त्याग [m]
त्यागशीलं
शील [mn]
च
च [ind]
सर्वस्य
सर्व [pron]
प्रियवादिनम्
प्रिय [adj]
प्रियवादिनम्
वादिन् [adj]
मानुषं
मानुष [adj]
कृपणं
कृपण [adj]
रामं
राम [m]
त्यक्त्वा
त्यज् [1. Ā.]
रावणम्
रावण [m]
आश्रय
आश्रि [1. Ā.]
दिव्याङ्गरागा वैदेहि दिव्याभरणभूषिता । अद्य प्रभृति सर्वेषां लोकानामीश्वरी भव । अग्नेः स्वाहा यथा देवी शचीवेन्द्रस्य शोभने ॥
divyāṅgarāgā vaidehi divyābharaṇabhūṣitā | adya prabhṛti sarveṣāṃ lokānāmīśvarī bhava | agneḥ svāhā yathā devī śacīvendrasya śobhane ||
English Translation
Having your person sprinkled with celestial paste and adorned with excellent ornaments, do you from today O Vaidehī, O you of comely presence, become the queen of all the worlds, like to Sachee of the lord of the celestials and svāhā (An exclamation used in making an oblation to the Gods. A personification of the preceding as the wife of fire and Goddess presiding over burnt offerings.) of the fire. What shall you do with Rama, O Vaidehi, poor and of limited life?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दिव्याङ्गरागा
दिव्य [adj]
दिव्याङ्गरागा
अङ्ग [n]
दिव्याङ्गरागा
राग [m]
वैदेहि
वैदेही [f]
दिव्याभरणभूषिता
दिव्य [adj]
दिव्याभरणभूषिता
आभरण [n]
दिव्याभरणभूषिता
भूषय् [10. Ā.]
अद्य
अद्य [ind]
प्रभृति
प्रभृति [ind]
सर्वेषां
सर्व [pron]
लोकानाम्
लोक [m]
ईश्वरी
ईश्वरा [f]
भव
भू [1. Ā.]
अग्नेः
अग्नि [m]
स्वाहा
स्वाहा [f]
यथा
यथा [ind]
देवी
देवी [f]
शचीवेन्द्रस्य
शची [f]
शचीवेन्द्रस्य
इव [ind]
शचीवेन्द्रस्य
इन्द्र [m]
शोभने
शोभन [adj]
किं ते रामेण वैदेहि कृपणेन गतायुषा ॥
kiṃ te rāmeṇa vaidehi kṛpaṇena gatāyuṣā ||
English Translation
'O beautiful Sita Just like Swaha, queen to the Firegod and Sachi to Indra, accept Ravana. Why are you still thinking of Rama who is helpless and whose life span is coming to an end soon.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
किं
क [pron]
ते
त्वद् [pron]
रामेण
राम [m]
वैदेहि
वैदेही [f]
कृपणेन
कृपण [adj]
गतायुषा
गम् [6. Ā.]
गतायुषा
आयुस् [n]
एतदुक्तं च मे वाक्यं यदि त्वं न करिष्यसि । अस्मिन्मुहूर्ते सर्वास्त्वां भक्षयिष्यामहे वयम् ॥
etaduktaṃ ca me vākyaṃ yadi tvaṃ na kariṣyasi | asminmuhūrte sarvāstvāṃ bhakṣayiṣyāmahe vayam ||
English Translation
This is what I say and if do you not follow it we shall all instantly banquet on you.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एतद्
एतद् [pron]
उक्तं
वच् [2. P.]
च
च [ind]
मे
मद् [pron]
वाक्यं
वाक्य [n]
यदि
यदि [ind]
त्वं
त्वद् [pron]
न
न [ind]
करिष्यसि
कृ [2. Ā.]
अस्मिन्मुहूर्ते
इदम् [pron]
अस्मिन्मुहूर्ते
मुहूर्त [mn]
सर्वास्त्वां
सर्व [pron]
सर्वास्त्वां
त्वद् [pron]
भक्षयिष्यामहे
भक्षय् [10. Ā.]
वयम्
मद् [pron]
अन्या तु विकटा नाम लम्बमानपयोधरा । अब्रवीत्कुपिता सीतां मुष्टिमुद्यम्य गर्जती ॥
anyā tu vikaṭā nāma lambamānapayodharā | abravītkupitā sītāṃ muṣṭimudyamya garjatī ||
English Translation
Thereupon another Rākşasi named Vikață. having her breast hanging long, exercised with ire, and clinching her fist, addressed, roaring, Sita.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अन्या
अन्य [pron]
तु
तु [ind]
विकटा
विकटा [f]
नाम
नाम [ind]
लम्बमानपयोधरा
लम्ब् [1. P.]
लम्बमानपयोधरा
पयोधर [m]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
कुपिता
कुप् [4. Ā.]
सीतां
सीता [f]
मुष्टिम्
मुष्टि [mf]
उद्यम्य
उद्यम् [6. P.]
गर्जती
गर्ज् [1. Ā.]
बहून्यप्रतिरूपाणि वचनानि सुदुर्मते । अनुक्रोशान्मृदुत्वाच्च सोढानि तव मैथिलि । न च नः कुरुषे वाक्यं हितं कालपुरस्कृतम् ॥
bahūnyapratirūpāṇi vacanāni sudurmate | anukrośānmṛdutvācca soḍhāni tava maithili | na ca naḥ kuruṣe vākyaṃ hitaṃ kālapuraskṛtam ||
English Translation
O foolish daughter of the king of Mithilā, we have put up with all your foolish words only out of compassion, and because you are a feeble being.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
बहून्यप्रतिरूपाणि
बहु [adj]
बहून्यप्रतिरूपाणि
अप्रतिरूप [adj]
वचनानि
वचन [n]
सुदुर्मते
सु [ind]
सुदुर्मते
दुर्मति [adj]
अनुक्रोशान्मृदुत्वाच्च
अनुक्रोश [m]
अनुक्रोशान्मृदुत्वाच्च
मृदु [adj]
अनुक्रोशान्मृदुत्वाच्च
त्व [n]
अनुक्रोशान्मृदुत्वाच्च
च [ind]
सोढानि
सह् [1. P.]
तव
त्वद् [pron]
मैथिलि
मैथिली [f]
न
न [ind]
च
च [ind]
नः
मद् [pron]
कुरुषे
कृ [2. Ā.]
वाक्यं
वाक्य [n]
हितं
हित [adj]
कालपुरस्कृतम्
काल [m]
कालपुरस्कृतम्
पुरस्कृ [8. Ā.]
आनीतासि समुद्रस्य पारमन्यैर्दुरासदम् । रावणान्तःपुरं घोरं प्रविष्टा चासि मैथिलि ॥
ānītāsi samudrasya pāramanyairdurāsadam | rāvaṇāntaḥpuraṃ ghoraṃ praviṣṭā cāsi maithili ||
English Translation
It will not lead to your well-being if you do not hear our words. You had been brought here, the other side of the ocean, difficult of being approached by others. You had come within the terrible abode of Rāvana O Maithili, and had been shut up in his room guarded by us all.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आनीतासि
आनी [1. Ā.]
आनीतासि
अस् [2. P.]
समुद्रस्य
समुद्र [m]
पारम्
पार [mn]
अन्यैर्
अन्य [pron]
दुरासदम्
दुरासद [adj]
रावणान्तःपुरं
रावण [m]
रावणान्तःपुरं
अन्तःपुर [n]
घोरं
घोर [adj]
प्रविष्टा
प्रविश् [4. P.]
चासि
च [ind]
चासि
अस् [2. P.]
मैथिलि
मैथिली [f]
रावणस्य गृहे रुधा अस्माभिस्तु सुरक्षिता । न त्वां शक्तः परित्रातुमपि साक्षात्पुरंदरः ॥
rāvaṇasya gṛhe rudhā asmābhistu surakṣitā | na tvāṃ śaktaḥ paritrātumapi sākṣātpuraṃdaraḥ ||
English Translation
'You are in Ravana's house, wellguarded by us. It is not possible even for Indra, destroyer of citadels, to come to your rescue (let alone Rama).
Morphemic Decomposition & Padaccheda
रावणस्य
रावण [m]
गृहे
गृह [mn]
रुद्धा
रुध् [6. P.]
अस्माभिस्तु
मद् [pron]
अस्माभिस्तु
तु [ind]
सुरक्षिता
सु [ind]
सुरक्षिता
रक्ष् [4. P.]
न
न [ind]
त्वां
त्वद् [pron]
शक्तः
शक् [4. P.]
परित्रातुम्
परित्रा [4. P.]
अपि
अपि [ind]
साक्षात्
साक्षात् [ind]
पुरंदरः
पुरंदर [m]
कुरुष्व हितवादिन्या वचनं मम मैथिलि । अलमश्रुप्रपातेन त्यज शोकमनर्थकम् ॥
kuruṣva hitavādinyā vacanaṃ mama maithili | alamaśruprapātena tyaja śokamanarthakam ||
English Translation
'Mythili, act according to our advice. I am your wellwisher. Give up sorrow and stop shedding useless tears.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कुरुष्व
कृ [2. Ā.]
हितवादिन्या
हित [adj]
हितवादिन्या
वादिन् [adj]
वचनं
वचन [n]
मम
मद् [pron]
मैथिलि
मैथिली [f]
अलम्
अलम् [ind]
अश्रुप्रपातेन
अश्रु [mn]
अश्रुप्रपातेन
प्रपात [m]
त्यज
त्यज् [1. Ā.]
शोकम्
शोक [m]
अनर्थकम्
अनर्थक [adj]
भज प्रीतिं प्रहर्षं च त्यजैतां नित्यदैन्यताम् । सीते राक्षसराजेन सह क्रीड यथासुखम् ॥
bhaja prītiṃ praharṣaṃ ca tyajaitāṃ nityadainyatām | sīte rākṣasarājena saha krīḍa yathāsukham ||
English Translation
'O Sita offer your love to Ravana, adore him and be happy. Give up this continuous dejection. Enjoy all pleasures along with the king of demons.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भज
भज् [1. Ā.]
प्रीतिं
प्रीति [f]
प्रहर्षं
प्रहर्ष [m]
च
च [ind]
त्यजैतां
त्यज् [1. Ā.]
त्यजैतां
एतद् [pron]
नित्यदैन्यताम्
नित्य [adj]
नित्यदैन्यताम्
दैन्यता [f]
सीते
सीता [f]
राक्षसराजेन
राक्षस [m]
राक्षसराजेन
राज [m]
सह
सह [ind]
क्रीड
क्रीड् [1. Ā.]
यथासुखम्
यथासुखम् [ind]
जानासि हि यथा भीरु स्त्रीणां यौवनमध्रुवम् । यावन्न ते व्यतिक्रामेत्तावत्सुखमवाप्नुहि ॥
jānāsi hi yathā bhīru strīṇāṃ yauvanamadhruvam | yāvanna te vyatikrāmettāvatsukhamavāpnuhi ||
English Translation
'O timid Sita know that youth of women is fleeting and transient. Before it is over, enjoy all kinds of pleasures.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
जानासि
ज्ञा [4. Ā.]
हि
हि [ind]
यथा
यथा [ind]
भीरु
भीरु [adj]
स्त्रीणां
स्त्री [f]
यौवनम्
यौवन [n]
अध्रुवम्
अध्रुव [adj]
यावन्न
यावत् [ind]
यावन्न
न [ind]
ते
त्वद् [pron]
व्यतिक्रामेत्
व्यतिक्रम् [1. P.]
तावत्
तावत् [ind]
सुखम्
सुख [n]
अवाप्नुहि
अवाप् [5. Ā.]
उद्यानानि च रम्याणि पर्वतोपवनानि च । सह राक्षसराजेन चर त्वं मदिरेक्षणे ॥
udyānāni ca ramyāṇi parvatopavanāni ca | saha rākṣasarājena cara tvaṃ madirekṣaṇe ||
English Translation
'O lady of intoxicating eyes range in the company of the demon king, the delightful gardens and mountain ranges filled with gardens.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उद्यानानि
उद्यान [n]
च
च [ind]
रम्याणि
रम्य [adj]
पर्वतोपवनानि
पर्वत [mn]
पर्वतोपवनानि
उपवन [n]
च
च [ind]
सह
सह [ind]
राक्षसराजेन
राक्षस [m]
राक्षसराजेन
राज [m]
चर
चर् [1. Ā.]
त्वं
त्वद् [pron]
मदिरेक्षणे
मदिरा [f]
मदिरेक्षणे
ईक्षण [n]