युध्यतां तु ततस्तेषां वानराणां महात्मनाम् । रक्षसां संबभूवाथ बलकोपः सुदारुणः ॥
yudhyatāṃ tu tatasteṣāṃ vānarāṇāṃ mahātmanām | rakṣasāṃ saṃbabhūvātha balakopaḥ sudāruṇaḥ ||
English Translation
As the high-soulcd monkeys and Raksasas taught on, their wrath vastly increase at sight of each other's forces.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
युध्यतां
युध् [2. P.]
तु
तु [ind]
ततस्तेषां
ततस् [ind]
ततस्तेषां
तद् [pron]
वानराणां
वानर [m]
महात्मनाम्
महात्मन् [adj]
रक्षसां
रक्षस् [n]
संबभूवाथ
सम्भू [1. Ā.]
संबभूवाथ
अथ [ind]
बलकोपः
बल [mn]
बलकोपः
कोप [m]
सुदारुणः
सु [ind]
सुदारुणः
दारुण [adj]
ते हयैः काञ्चनापीडैर्ध्वजैश्चाग्निशिखोपमैः । रथैश्चादित्यसंकाशैः कवचैश्च मनोरमैः ॥
te hayaiḥ kāñcanāpīḍairdhvajaiścāgniśikhopamaiḥ | rathaiścādityasaṃkāśaiḥ kavacaiśca manoramaiḥ ||
English Translation
And furnished with steeds in golden trappings, and elephants resembling flames of fire; and cars appearing like (so many) suns; and shining armour, the valiant Räkşasas issued, making the ten cardinal points resound. The Rākşasas of terrific exploits were burning for victory on behalf of Rāvana.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
हयैः
हय [m]
काञ्चनापीडैर्
काञ्चन [n]
काञ्चनापीडैर्
आपीड [m]
ध्वजैश्चाग्निशिखोपमैः
ध्वज [mn]
ध्वजैश्चाग्निशिखोपमैः
च [ind]
ध्वजैश्चाग्निशिखोपमैः
अग्नि [m]
ध्वजैश्चाग्निशिखोपमैः
शिखा [f]
ध्वजैश्चाग्निशिखोपमैः
उपम [adj]
रथैश्चादित्यसंकाशैः
रथ [m]
रथैश्चादित्यसंकाशैः
च [ind]
रथैश्चादित्यसंकाशैः
आदित्य [m]
रथैश्चादित्यसंकाशैः
संकाश [m]
कवचैश्च
कवच [mn]
कवचैश्च
च [ind]
मनोरमैः
मनोरम [adj]
निर्ययू राक्षसव्याघ्रा नादयन्तो दिशो दश । राक्षसा भीमकर्माणो रावणस्य जयैषिणः ॥
niryayū rākṣasavyāghrā nādayanto diśo daśa | rākṣasā bhīmakarmāṇo rāvaṇasya jayaiṣiṇaḥ ||
English Translation
And furnished with steeds in golden trappings, and elephants resembling flames of fire; and cars appearing like (so many) suns; and shining armour, the valiant Räkşasas issued, making the ten cardinal points resound. The Rākşasas of terrific exploits were burning for victory on behalf of Rāvana.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
निर्ययू
निर्या [2. P.]
राक्षसव्याघ्रा
राक्षस [m]
राक्षसव्याघ्रा
व्याघ्र [m]
नादयन्तो
नादय् [10. Ā.]
दिशो
दिश् [f]
दश
दशन् [adj]
राक्षसा
राक्षस [m]
भीमकर्माणो
भीम [adj]
भीमकर्माणो
कर्मन् [n]
रावणस्य
रावण [m]
जयैषिणः
जय [m]
जयैषिणः
एषिन् [adj]
वानराणामपि चमूर्महती जयमिच्चताम् । अभ्यधावत तां सेनां रक्षसां कामरूपिणाम् ॥
vānarāṇāmapi camūrmahatī jayamiccatām | abhyadhāvata tāṃ senāṃ rakṣasāṃ kāmarūpiṇām ||
English Translation
The mighty monkey-army also, eager for victory, darted against the host of the Rākşasa of dreadful deeds.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वानराणाम्
वानर [m]
अपि
अपि [ind]
चमूर्
चमू [f]
महती
महत् [adj]
जयम्
जय [m]
इच्छताम्
इष् [1. P.]
अभ्यधावत
अभिधाव् [1. Ā.]
तां
तद् [pron]
सेनां
सेना [f]
रक्षसां
रक्षस् [n]
कामरूपिणाम्
कामरूपिन् [adj]
एतस्मिन्नन्तरे तेषामन्योन्यमभिधावताम् । रक्षसां वानराणां च द्वन्द्वयुद्धमवर्तत ॥
etasminnantare teṣāmanyonyamabhidhāvatām | rakṣasāṃ vānarāṇāṃ ca dvandvayuddhamavartata ||
English Translation
In the meanwhile, as either party assailed the other, there took place single combats between the Raksasas and the monkeys.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एतस्मिन्न्
एतद् [pron]
अन्तरे
अन्तर [n]
तेषाम्
तद् [pron]
अन्योन्यम्
अन्योन्य [adj]
अभिधावताम्
अभिधाव् [1. Ā.]
रक्षसां
रक्षस् [n]
वानराणां
वानर [m]
च
च [ind]
द्वन्द्वयुद्धम्
द्वंद्व [mn]
द्वन्द्वयुद्धम्
युद्ध [n]
अवर्तत
वृत् [3. P.]
अङ्गदेनेन्द्रजित्सार्धं वालिपुत्रेण राक्षसः । अयुध्यत महातेजास्त्र्यम्बकेण यथान्धकः ॥
aṅgadenendrajitsārdhaṃ vāliputreṇa rākṣasaḥ | ayudhyata mahātejāstryambakeṇa yathāndhakaḥ ||
English Translation
And as Andhaka had combated with the Three-eyed (deity), That Raksasas, the exceedingly energetic Indrajit, faught with Angada, Son to Vāli.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अङ्गदेनेन्द्रजित्
अङ्गद [m]
अङ्गदेनेन्द्रजित्
इन्द्रजित् [m]
सार्धं
सार्धम् [ind]
वालिपुत्रेण
वालिन् [m]
वालिपुत्रेण
पुत्र [m]
राक्षसः
राक्षस [m]
अयुध्यत
युध् [2. P.]
महातेजास्त्र्यम्बकेण
महत् [adj]
महातेजास्त्र्यम्बकेण
तेजस् [n]
महातेजास्त्र्यम्बकेण
त्र्यम्बक [m]
यथान्धकः
यथा [ind]
यथान्धकः
अन्धक [m]
प्रजङ्घेन च संपातिर्नित्यं दुर्मर्षणो रणे । जम्बूमालिनमारब्धो हनूमानपि वानरः ॥
prajaṅghena ca saṃpātirnityaṃ durmarṣaṇo raṇe | jambūmālinamārabdho hanūmānapi vānaraḥ ||
English Translation
Sampāti, hard to to bear, engaged with Prajangha; and the monkey, Hanumān, entered into conflict with Jambumālī.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रजङ्घेन
प्रजङ्घ [m]
च
च [ind]
संपातिर्
सम्पाति [m]
नित्यं
नित्यम् [ind]
दुर्मर्षणो
दुर्मर्षण [adj]
रणे
रण [m]
जम्बूमालिनम्
जम्बूमालिन् [m]
आरब्धो
आरभ् [1. P.]
हनूमान्
हनुमन्त् [m]
अपि
अपि [ind]
वानरः
वानर [m]
संगतः सुमहाक्रोधो राक्षसो रावणानुजः । समरे तीक्ष्णवेगेन मित्रघ्नेन विभीषणः ॥
saṃgataḥ sumahākrodho rākṣaso rāvaṇānujaḥ | samare tīkṣṇavegena mitraghnena vibhīṣaṇaḥ ||
English Translation
And Ravana's younger brother, Vibhisana, fired with wrath, encountered Śatrughna, endowed with exceeding impetuosity.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
संगतः
संगम् [6. Ā.]
सुमहाक्रोधो
सु [ind]
सुमहाक्रोधो
महत् [adj]
सुमहाक्रोधो
क्रोध [m]
राक्षसो
राक्षस [m]
रावणानुजः
रावण [m]
रावणानुजः
अनुज [m]
समरे
समर [mn]
तीक्ष्णवेगेन
तीक्ष्णवेग [m]
मित्रघ्नेन
मित्रघ्न [m]
विभीषणः
विभीषण [m]
तपनेन गजः सार्धं राक्षसेन महाबलः । निकुम्भेन महातेजा नीलोऽपि समयुध्यत ॥
tapanena gajaḥ sārdhaṃ rākṣasena mahābalaḥ | nikumbhena mahātejā nīlo'pi samayudhyata ||
English Translation
The highly powerful Nīla engaged with undertook Praghasa, and the graceful Lakşmaņa was engaged with Virüpākşa.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तपनेन
तपन [m]
गजः
गज [m]
सार्धं
सार्धम् [ind]
राक्षसेन
राक्षस [m]
महाबलः
महत् [adj]
महाबलः
बल [mn]
निकुम्भेन
निकुम्भ [m]
महातेजा
महत् [adj]
महातेजा
तेजस् [n]
नीलो
नील [m]
ऽपि
अपि [ind]
समयुध्यत
संयुध् [4. Ā.]
वानरेन्द्रस्तु सुग्रीवः प्रघसेन समागतः । संगतः समरे श्रीमान्विरूपाक्षेण लक्ष्मणः ॥
vānarendrastu sugrīvaḥ praghasena samāgataḥ | saṃgataḥ samare śrīmānvirūpākṣeṇa lakṣmaṇaḥ ||
English Translation
The highly powerful Nīla engaged with undertook Praghasa, and the graceful Lakşmaņa was engaged with Virüpākşa.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वानरेन्द्रस्तु
वानर [m]
वानरेन्द्रस्तु
इन्द्र [m]
वानरेन्द्रस्तु
तु [ind]
सुग्रीवः
सुग्रीव [m]
प्रघसेन
प्रघस [m]
समागतः
समागम् [6. P.]
संगतः
संगम् [6. Ā.]
समरे
समर [mn]
श्रीमान्
श्रीमत् [adj]
विरूपाक्षेण
विरूपाक्ष [m]
लक्ष्मणः
लक्ष्मण [m]
अग्निकेतुश्च दुर्धर्षो रश्मिकेतुश्च राक्षसः । सुप्तघ्नो यज्ञकोपश्च रामेण सह संगताः ॥
agniketuśca durdharṣo raśmiketuśca rākṣasaḥ | suptaghno yajñakopaśca rāmeṇa saha saṃgatāḥ ||
English Translation
The exceedingly irrepressible Agniketu and the Raksasa Rasmiketu-and Mitraghna and Yajñakopa, were engaged with Rāma.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सुप्तघ्नो
सुप्तघ्न [m]
यज्ञकोपश्च
यज्ञकोप [m]
यज्ञकोपश्च
च [ind]
रामेण
राम [m]
सह
सह [ind]
संगताः
संगम् [6. Ā.]
वज्रमुष्टिस्तु मैन्देन द्विविदेनाशनिप्रभः । राक्षसाभ्यां सुघोराभ्यां कपिमुख्यौ समागतौ ॥
vajramuṣṭistu maindena dvividenāśaniprabhaḥ | rākṣasābhyāṃ sughorābhyāṃ kapimukhyau samāgatau ||
English Translation
Vajramushti with Mainda and Asaniprabhu with Dwivida, the chief of monkeys, fought with the two Rakshasas.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वज्रमुष्टिस्तु
वज्रमुष्टि [m]
वज्रमुष्टिस्तु
तु [ind]
मैन्देन
मैन्द [m]
द्विविदेनाशनिप्रभः
द्विविद [m]
द्विविदेनाशनिप्रभः
अशनिप्रभ [m]
राक्षसाभ्यां
राक्षस [m]
सुघोराभ्यां
सु [ind]
सुघोराभ्यां
घोर [adj]
कपिमुख्यौ
कपि [m]
कपिमुख्यौ
मुख्य [adj]
समागतौ
समागम् [6. P.]
वीरः प्रतपनो घोरो राक्षसो रणदुर्धरः । समरे तीक्ष्णवेगेन नलेन समयुध्यत ॥
vīraḥ pratapano ghoro rākṣaso raṇadurdharaḥ | samare tīkṣṇavegena nalena samayudhyata ||
English Translation
Heroic and dreadful Pratapana, who is indomitable in the battle, fought with Nala endowed with high speed.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वीरः
वीर [m]
प्रतपनो
प्रतपन [m]
घोरो
घोर [adj]
राक्षसो
राक्षस [m]
रणदुर्धरः
रण [m]
रणदुर्धरः
दुर्धर [adj]
समरे
समर [mn]
तीक्ष्णवेगेन
तीक्ष्ण [adj]
तीक्ष्णवेगेन
वेग [m]
नलेन
नल [m]
समयुध्यत
संयुध् [4. Ā.]
धर्मस्य पुत्रो बलवान्सुषेण इति विश्रुतः । स विद्युन्मालिना सार्धमयुध्यत महाकपिः ॥
dharmasya putro balavānsuṣeṇa iti viśrutaḥ | sa vidyunmālinā sārdhamayudhyata mahākapiḥ ||
English Translation
Mighty Sushena, the righteous son fought with well known Vidyunmali. And fierce monkeys and Rakshasas fought in dual war with each other.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
धर्मस्य
धर्म [mn]
पुत्रो
पुत्र [m]
बलवान्
बलवत् [adj]
सुषेण
सुषेण [m]
इति
इति [ind]
विश्रुतः
विश्रु [5. Ā.]
स
तद् [pron]
विद्युन्मालिना
विद्युन्मालिन् [m]
सार्धम्
सार्धम् [ind]
अयुध्यत
युध् [2. P.]
महाकपिः
महत् [adj]
महाकपिः
कपि [m]
वानराश्चापरे भीमा राक्षसैरपरैः सह । द्वन्द्वं समीयुर्बहुधा युद्धाय बहुभिः सह ॥
vānarāścāpare bhīmā rākṣasairaparaiḥ saha | dvandvaṃ samīyurbahudhā yuddhāya bahubhiḥ saha ||
English Translation
And other fearful monkeys encountered other Rākşasas; and many were the encounters the took place.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वानराश्चापरे
वानर [m]
वानराश्चापरे
च [ind]
वानराश्चापरे
अपर [pron]
भीमा
भीम [adj]
राक्षसैर्
राक्षस [m]
अपरैः
अपर [pron]
सह
सह [ind]
द्वन्द्वं
द्वंद्व [mn]
समीयुर्
समि [2. Ā.]
बहुधा
बहुधा [ind]
युद्धाय
युद्ध [n]
बहुभिः
बहु [adj]
सह
सह [ind]
तत्रासीत्सुमहद्युद्धं तुमुलं लोमहर्षणम् । रक्षसां वानराणां च वीराणां जयमिच्छताम् ॥
tatrāsītsumahadyuddhaṃ tumulaṃ lomaharṣaṇam | rakṣasāṃ vānarāṇāṃ ca vīrāṇāṃ jayamicchatām ||
English Translation
And great and fierce was the engagement that took place between the heroic Rakşasas and monkeys burning for victory, capable of making people's hair stand on end.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तत्रासीत्
तत्र [ind]
तत्रासीत्
अस् [2. P.]
सुमहद्
सु [ind]
सुमहद्
महत् [adj]
युद्धं
युद्ध [n]
तुमुलं
तुमुल [adj]
लोमहर्षणम्
लोमन् [n]
लोमहर्षणम्
हर्षण [adj]
रक्षसां
रक्षस् [n]
वानराणां
वानर [m]
च
च [ind]
वीराणां
वीर [m]
जयम्
जय [m]
इच्छताम्
इष् [1. P.]
हरिराक्षसदेहेभ्यः प्रसृताः केशशाड्वलाः । शरीरसंघाटवहाः प्रसुस्रुः शोणितापगाः ॥
harirākṣasadehebhyaḥ prasṛtāḥ keśaśāḍvalāḥ | śarīrasaṃghāṭavahāḥ prasusruḥ śoṇitāpagāḥ ||
English Translation
And from the persons of the Räkşasas and the monkeys there flowed a river of gore, having hair for grass (growing on its banks) and the bodies of the warriors for pieces of planks floating (a down the current).
Morphemic Decomposition & Padaccheda
हरिराक्षसदेहेभ्यः
हरि [m]
हरिराक्षसदेहेभ्यः
राक्षस [m]
हरिराक्षसदेहेभ्यः
देह [mn]
प्रसृताः
प्रसृ [3. Ā.]
केशशाड्वलाः
केश [m]
केशशाड्वलाः
शाद्वल [mn]
शरीरसंघाटवहाः
शरीर [n]
शरीरसंघाटवहाः
संघाट [m]
शरीरसंघाटवहाः
वह [adj]
प्रसुस्रुः
प्रस्रु [1. Ā.]
शोणितापगाः
शोणित [n]
शोणितापगाः
आपगा [f]
आजघानेन्द्रजित्क्रुद्धो वज्रेणेव शतक्रतुः । अङ्गदं गदया वीरं शत्रुसैन्यविदारणम् ॥
ājaghānendrajitkruddho vajreṇeva śatakratuḥ | aṅgadaṃ gadayā vīraṃ śatrusainyavidāraṇam ||
English Translation
Indrajit, growing enraged, with his mace dealt a blow at that tearer of hostile ranks, angada, like him of an hundred sacrifices striking with his · thunderbolt.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आजघानेन्द्रजित्
आहन् [2. Ā.]
आजघानेन्द्रजित्
इन्द्रजित् [m]
क्रुद्धो
क्रुध् [4. Ā.]
वज्रेणेव
वज्र [mn]
वज्रेणेव
इव [ind]
शतक्रतुः
शतक्रतु [m]
अङ्गदं
अङ्गद [m]
गदया
गदा [f]
वीरं
वीर [m]
शत्रुसैन्यविदारणम्
शत्रु [m]
शत्रुसैन्यविदारणम्
सैन्य [n]
शत्रुसैन्यविदारणम्
विदारण [adj]
तस्य काञ्चनचित्राङ्गं रथं साश्वं ससारथिम् । जघान समरे श्रीमानङ्गदो वेगवान्कपिः ॥
tasya kāñcanacitrāṅgaṃ rathaṃ sāśvaṃ sasārathim | jaghāna samare śrīmānaṅgado vegavānkapiḥ ||
English Translation
Thereat, that graceful monkey, Angada, gifted with vehemence, with his mace crushed his car decked in gold, together with the steeds and the charioteer.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्य
तद् [pron]
काञ्चनचित्राङ्गं
काञ्चन [adj]
काञ्चनचित्राङ्गं
चित्र [adj]
काञ्चनचित्राङ्गं
अङ्ग [n]
रथं
रथ [m]
साश्वं
स [ind]
साश्वं
अश्व [m]
ससारथिम्
स [ind]
ससारथिम्
सारथि [m]
जघान
हन् [6. P.]
समरे
समर [mn]
श्रीमान्
श्रीमत् [adj]
अङ्गदो
अङ्गद [m]
वेगवान्
वेगवत् [adj]
कपिः
कपि [m]
संपातिस्तु त्रिभिर्बाणैः प्रजङ्घेन समाहतः । निजघानाश्वकर्णेन प्रजङ्घं रणमूर्धनि ॥
saṃpātistu tribhirbāṇaiḥ prajaṅghena samāhataḥ | nijaghānāśvakarṇena prajaṅghaṃ raṇamūrdhani ||
English Translation
Sampāti was pierced with three arrows by Prajangha; and the former (in his turn) slew Prajangha on the edge of battle with an Ašvakarņa.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
संपातिस्तु
सम्पाति [m]
संपातिस्तु
तु [ind]
त्रिभिर्
त्रि [nr]
बाणैः
बाण [m]
प्रजङ्घेन
प्रजङ्घ [m]
समाहतः
समाहन् [4. Ā.]
निजघानाश्वकर्णेन
निहन् [2. Ā.]
निजघानाश्वकर्णेन
अश्वकर्ण [m]
प्रजङ्घं
प्रजङ्घ [m]
रणमूर्धनि
रण [m]
रणमूर्धनि
मूर्धन् [m]
जम्बूमाली रथस्थस्तु रथशक्त्या महाबलः । बिभेद समरे क्रुद्धो हनूमन्तं स्तनान्तरे ॥
jambūmālī rathasthastu rathaśaktyā mahābalaḥ | bibheda samare kruddho hanūmantaṃ stanāntare ||
English Translation
And Jambumali, mounted on a car, possessed of prodigious strength, fired with wrath, with all the access of force derived from his car wounded Hanumān between his paps.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
जम्बूमाली
जम्बूमालिन् [m]
रथस्थस्तु
रथ [m]
रथस्थस्तु
स्थ [adj]
रथस्थस्तु
तु [ind]
रथशक्त्या
रथ [m]
रथशक्त्या
शक्ति [f]
महाबलः
महत् [adj]
महाबलः
बल [mn]
बिभेद
भिद् [6. P.]
समरे
समर [mn]
क्रुद्धो
क्रुध् [4. Ā.]
हनूमन्तं
हनुमन्त् [m]
स्तनान्तरे
स्तनान्तर [n]
तस्य तं रथमास्थाय हनूमान्मारुतात्मजः । प्रममाथ तलेनाशु सह तेनैव रक्षसा ॥
tasya taṃ rathamāsthāya hanūmānmārutātmajaḥ | pramamātha talenāśu saha tenaiva rakṣasā ||
English Translation
Thereat, getting at his car, Hanumān-son to the Wind-god with a slap speedily crushed his adversary's vehicle along with the Raksasa.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्य
तद् [pron]
तं
तद् [pron]
रथम्
रथ [m]
आस्थाय
आस्था [1. Ā.]
हनूमान्मारुतात्मजः
हनुमन्त् [m]
हनूमान्मारुतात्मजः
मारुतात्मज [m]
प्रममाथ
प्रमथ् [1. Ā.]
तलेनाशु
तल [mn]
तलेनाशु
आशु [adj]
सह
सह [ind]
तेनैव
तद् [pron]
तेनैव
एव [ind]
रक्षसा
रक्षस् [n]
भिन्नगात्रः शरैस्तीक्ष्णैः क्षिप्रहस्तेन रक्षसा । प्रजघानाद्रिशृङ्गेण तपनं मुष्टिना गजः ॥
bhinnagātraḥ śaraistīkṣṇaiḥ kṣiprahastena rakṣasā | prajaghānādriśṛṅgeṇa tapanaṃ muṣṭinā gajaḥ ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भिन्नगात्रः
भिद् [6. P.]
भिन्नगात्रः
गात्र [n]
शरैस्तीक्ष्णैः
शर [m]
शरैस्तीक्ष्णैः
तीक्ष्ण [adj]
क्षिप्रहस्तेन
क्षिप्र [adj]
क्षिप्रहस्तेन
हस्त [mn]
रक्षसा
रक्षस् [n]
प्रजघानाद्रिशृङ्गेण
प्रहन् [2. Ā.]
प्रजघानाद्रिशृङ्गेण
अद्रि [m]
प्रजघानाद्रिशृङ्गेण
शृङ्ग [n]
तपनं
तपन [m]
मुष्टिना
मुष्टि [mf]
गजः
गज [m]
ग्रसन्तमिव सैन्यानि प्रघसं वानराधिपः । सुग्रीवः सप्तपर्णेन निर्बिभेद जघान च ॥
grasantamiva sainyāni praghasaṃ vānarādhipaḥ | sugrīvaḥ saptaparṇena nirbibheda jaghāna ca ||
English Translation
That lord of monkeys, Sugrīva, with a Saptaparma-swiftly slew Praghasa, who appeared to be devouring up the troops.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ग्रसन्तम्
ग्रस् [1. Ā.]
इव
इव [ind]
सैन्यानि
सैन्य [n]
प्रघसं
प्रघस [m]
वानराधिपः
वानर [m]
वानराधिपः
अधिप [m]
सुग्रीवः
सुग्रीव [m]
सप्तपर्णेन
सप्तन् [adj]
सप्तपर्णेन
पर्ण [mn]
निर्बिभेद
निर्भिद् [6. P.]
जघान
हन् [6. P.]
च
च [ind]
प्रपीड्य शरवर्षेण राक्षसं भीमदर्शनम् । निजघान विरूपाक्षं शरेणैकेन लक्ष्मणः ॥
prapīḍya śaravarṣeṇa rākṣasaṃ bhīmadarśanam | nijaghāna virūpākṣaṃ śareṇaikena lakṣmaṇaḥ ||
English Translation
Tormenting the Räkşasa Virupākṣa of dreadful form, Laksmana killed him with a single arrow.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रपीड्य
प्रपीडय् [10. P.]
शरवर्षेण
शर [m]
शरवर्षेण
वर्ष [mn]
राक्षसं
राक्षस [m]
भीमदर्शनम्
भीम [adj]
भीमदर्शनम्
दर्शन [n]
निजघान
निहन् [2. Ā.]
विरूपाक्षं
विरूपाक्ष [m]
शरेणैकेन
शर [m]
शरेणैकेन
एक [pron]
लक्ष्मणः
लक्ष्मण [m]
अग्निकेतुश्च दुर्धर्षो रश्मिकेतुश्च राक्षसः । सुप्तिघ्नो यज्ञकोपश्च रामं निर्बिभिदुः शरैः ॥
agniketuśca durdharṣo raśmiketuśca rākṣasaḥ | suptighno yajñakopaśca rāmaṃ nirbibhiduḥ śaraiḥ ||
English Translation
The exceedingly irrepressible Agniketu and the Raksasa Rasmiketu-and Mitraghna and Yajñakopa, were engaged with Rāma.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सुप्तघ्नो
सुप्तघ्न [m]
यज्ञकोपश्च
यज्ञकोप [m]
यज्ञकोपश्च
च [ind]
रामं
राम [m]
निर्बिभिदुः
निर्भिद् [6. P.]
शरैः
शर [m]
तेषां चतुर्णां रामस्तु शिरांसि समरे शरैः । क्रुद्धश्चतुर्भिश्चिच्छेद घोरैरग्निशिखोपमैः ॥
teṣāṃ caturṇāṃ rāmastu śirāṃsi samare śaraiḥ | kruddhaścaturbhiściccheda ghorairagniśikhopamaiḥ ||
English Translation
Thereat, Rāma, growing wroth, in battle severed the heads of those four by means of four shafts, dreadful, and resembling the tongues of a fame.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तेषां
तद् [pron]
चतुर्णां
चतुर् [nr]
रामस्तु
राम [m]
रामस्तु
तु [ind]
शिरांसि
शिरस् [n]
समरे
समर [mn]
शरैः
शर [m]
क्रुद्धश्चतुर्भिश्चिछेद
क्रुध् [4. Ā.]
क्रुद्धश्चतुर्भिश्चिछेद
चतुर् [nr]
क्रुद्धश्चतुर्भिश्चिछेद
छिद् [1. P.]
घोरैर्
घोर [adj]
अग्निशिखोपमैः
अग्नि [m]
अग्निशिखोपमैः
शिखा [f]
अग्निशिखोपमैः
उपम [adj]
वज्रमुष्टिस्तु मैन्देन मुष्टिना निहतो रणे । पपात सरथः साश्वः पुराट्ट इव भूतले ॥
vajramuṣṭistu maindena muṣṭinā nihato raṇe | papāta sarathaḥ sāśvaḥ purāṭṭa iva bhūtale ||
English Translation
Vajramuști was slain in conflict by Mainda with a clenched fist; and down came he to the ground along with his car and horses, like a turret toppling (headlong.)
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वज्रमुष्टिस्तु
वज्रमुष्टि [m]
वज्रमुष्टिस्तु
तु [ind]
मैन्देन
मैन्द [m]
मुष्टिना
मुष्टि [mf]
निहतो
निहन् [2. Ā.]
रणे
रण [m]
पपात
पत् [1. Ā.]
सरथः
स [ind]
सरथः
रथ [m]
साश्वः
स [ind]
साश्वः
अश्व [m]
पुराट्ट
पुर [n]
पुराट्ट
अट्ट [m]
इव
इव [ind]
भूतले
भू [f]
भूतले
तल [mn]
वज्राशनिसमस्पर्शो द्विविदोऽप्यशनिप्रभम् । जघान गिरिशृङ्गेण मिषतां सर्वरक्षसाम् ॥
vajrāśanisamasparśo dvivido'pyaśaniprabham | jaghāna giriśṛṅgeṇa miṣatāṃ sarvarakṣasām ||
English Translation
Dvivida, possessed of the touch of the Vajra and thunder bolt, in the presence of the entire Rākşasas host hurled a mountain-peak at him that was endowed with the splendour of the thunder bolt.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वज्राशनिसमस्पर्शो
वज्र [mn]
वज्राशनिसमस्पर्शो
अशनि [mf]
वज्राशनिसमस्पर्शो
सम [pron]
वज्राशनिसमस्पर्शो
स्पर्श [m]
द्विविदो
द्विविद [m]
ऽप्यशनिप्रभम्
अपि [ind]
ऽप्यशनिप्रभम्
अशनिप्रभ [m]
जघान
हन् [6. P.]
गिरिशृङ्गेण
गिरि [m]
गिरिशृङ्गेण
शृङ्ग [n]
मिषतां
मिष् [6. P.]
सर्वरक्षसाम्
सर्व [pron]
सर्वरक्षसाम्
रक्षस् [n]
द्विविदं वानरेन्द्रं तु द्रुमयोधिनमाहवे । शरैरशनिसंकाशैः स विव्याधाशनिप्रभः ॥
dvividaṃ vānarendraṃ tu drumayodhinamāhave | śarairaśanisaṃkāśaiḥ sa vivyādhāśaniprabhaḥ ||
English Translation
Asaniprabha in encounter pierced that foremost of monkeys bearer of trees in conflict, Dvivida, with shafts resembling thunder-bolts.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
द्विविदं
द्विविद [m]
वानरेन्द्रं
वानर [m]
वानरेन्द्रं
इन्द्र [m]
तु
तु [ind]
द्रुमयोधिनम्
द्रुम [m]
द्रुमयोधिनम्
योधिन् [adj]
आहवे
आहव [m]
शरैर्
शर [m]
अशनिसंकाशैः
अशनि [mf]
अशनिसंकाशैः
संकाश [m]
स
तद् [pron]
विव्याधाशनिप्रभः
व्यध् [4. Ā.]
विव्याधाशनिप्रभः
अशनिप्रभ [m]