Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 6 (Yuddhakāṇḍa) • Sarga 16

Yuddhakāṇḍa Sarga 16

युद्धकाण्डम् • सर्गः 16

Yuddhakāṇḍa Sarga 16 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 29 verses.

Total: 29 Verses • Citations: VR 6.16.1–29 • 175 Lexicon Terms
VR 6.16.1 अनुष्टुप्
सबले सागरं तीर्णे रामे दशरथात्मजे । अमात्यौ रावणः श्रीमानब्रवीच्छुकसारणौ ॥
sabale sāgaraṃ tīrṇe rāme daśarathātmaje | amātyau rāvaṇaḥ śrīmānabravīcchukasāraṇau ||
English Translation
On Dasaratha's son, Rama, having crossed the Ocean with his forces, the graceful Răvaņa addressed his two counsellors, Suka and Sarana, saying.
VR 6.16.2 अनुष्टुप्
समग्रं सागरं तीर्णं दुस्तरं वानरं बलम् । अभूतपूर्वं रामेण सागरे सेतुबन्धनम् ॥
samagraṃ sāgaraṃ tīrṇaṃ dustaraṃ vānaraṃ balam | abhūtapūrvaṃ rāmeṇa sāgare setubandhanam ||
English Translation
The crossing the entire ocean incapable of being crossed, by the monkey-forces, and the building over the sea of the bridge by Rāma, all this had never happened before.
VR 6.16.3 अनुष्टुप्
सागरे सेतुबन्धं तु न श्रद्दध्यां कथंचन । अवश्यं चापि संख्येयं तन्मया वानरं बलम् ॥
sāgare setubandhaṃ tu na śraddadhyāṃ kathaṃcana | avaśyaṃ cāpi saṃkhyeyaṃ tanmayā vānaraṃ balam ||
English Translation
The construction of a bridge over the ocean cannot at all command credence. But (however it be), I must enumerate the monkey-hosts.
VR 6.16.4 अनुष्टुप्
भवन्तौ वानरं सैन्यं प्रविश्यानुपलक्षितौ । परिमाणं च वीर्यं च ये च मुख्याः प्लवंगमाः ॥
bhavantau vānaraṃ sainyaṃ praviśyānupalakṣitau | parimāṇaṃ ca vīryaṃ ca ye ca mukhyāḥ plavaṃgamāḥ ||
VR 6.16.5 अनुष्टुप्
मन्त्रिणो ये च रामस्य सुग्रीवस्य च संमताः । ये पूर्वमभिवर्तन्ते ये च शूराः प्लवंगमाः ॥
mantriṇo ye ca rāmasya sugrīvasya ca saṃmatāḥ | ye pūrvamabhivartante ye ca śūrāḥ plavaṃgamāḥ ||
VR 6.16.6 अनुष्टुप्
स च सेतुर्यथा बद्धः सागरे सलिलार्णवे । निवेशश्च यथा तेषां वानराणां महात्मनाम् ॥
sa ca seturyathā baddhaḥ sāgare salilārṇave | niveśaśca yathā teṣāṃ vānarāṇāṃ mahātmanām ||
VR 6.16.7 अनुष्टुप्
रामस्य व्यवसायं च वीर्यं प्रहरणानि च । लक्ष्मणस्य च वीरस्य तत्त्वतो ज्ञातुमर्हथ ॥
rāmasya vyavasāyaṃ ca vīryaṃ praharaṇāni ca | lakṣmaṇasya ca vīrasya tattvato jñātumarhatha ||
VR 6.16.8 अनुष्टुप्
कश्च सेनापतिस्तेषां वानराणां महौजसाम् । एतज्ज्ञात्वा यथातत्त्वं शीघ्रमगन्तुमर्हथः ॥
kaśca senāpatisteṣāṃ vānarāṇāṃ mahaujasām | etajjñātvā yathātattvaṃ śīghramagantumarhathaḥ ||
English Translation
Among those energetic Vanaras, who is the chief of the army? Knowing all these matters, it is fit for you to return quickly.
VR 6.16.9 अनुष्टुप्
इति प्रतिसमादिष्टौ राक्षसौ शुकसारणौ । हरिरूपधरौ वीरौ प्रविष्टौ वानरं बलम् ॥
iti pratisamādiṣṭau rākṣasau śukasāraṇau | harirūpadharau vīrau praviṣṭau vānaraṃ balam ||
English Translation
Being thus commissioned, these heroes, the Raksasas, Suka and Sarana, assuming monkeyshapes, entered into the hosts of monkeys.
VR 6.16.10 अनुष्टुप्
ततस्तद्वानरं सैन्यमचिन्त्यं लोमहर्षणम् । संख्यातुं नाध्यगच्छेतां तदा तौ शुकसारणौ ॥
tatastadvānaraṃ sainyamacintyaṃ lomaharṣaṇam | saṃkhyātuṃ nādhyagacchetāṃ tadā tau śukasāraṇau ||
English Translation
But Suka and Sāraṇa could not number that army of monkeys, incomprehensible and capable of making people's hair stand on end.
VR 6.16.11 अनुष्टुप्
तत्स्थितं पर्वताग्रेषु निर्दरेषु गुहासु च । समुद्रस्य च तीरेषु वनेषूपवनेषु च ॥
tatsthitaṃ parvatāgreṣu nirdareṣu guhāsu ca | samudrasya ca tīreṣu vaneṣūpavaneṣu ca ||
VR 6.16.12 अनुष्टुप्
तरमाणं च तीर्णं च तर्तुकामं च सर्वशः । निविष्टं निविशच्चैव भीमनादं महाबलम् ॥
taramāṇaṃ ca tīrṇaṃ ca tartukāmaṃ ca sarvaśaḥ | niviṣṭaṃ niviśaccaiva bhīmanādaṃ mahābalam ||
English Translation
The forces were on mountain-tops, by fountains and in caves. And those rangers of the night beheld those forces, some having already crossed, and some crossing, and some intent on doing so, and some having sat down and some sitting that mighty army sending terrific roars, that ocean of hosts incapable of being disturbed.
VR 6.16.13 उपजातिः
तौ ददर्श महातेजाः प्रच्छन्नौ च विभीषणः । आचचक्षेऽथ रामाय गृहीत्वा शुकसारणौ । लङ्कायाः समनुप्राप्तौ चारौ परपुरंजयौ ॥
tau dadarśa mahātejāḥ pracchannau ca vibhīṣaṇaḥ | ācacakṣe'tha rāmāya gṛhītvā śukasāraṇau | laṅkāyāḥ samanuprāptau cārau parapuraṃjayau ||
English Translation
As they remained thus disguised, they were discovered by Vibhisana. Thereat, taking them captive, he unfolded (the fact) to Rama, saying.
VR 6.16.14 अनुष्टुप्
तौ दृष्ट्वा व्यथितौ रामं निराशौ जीविते तदा । कृताञ्जलिपुटौ भीतौ वचनं चेदमूचतुः ॥
tau dṛṣṭvā vyathitau rāmaṃ nirāśau jīvite tadā | kṛtāñjalipuṭau bhītau vacanaṃ cedamūcatuḥ ||
English Translation
Seeing Ráma, they were greatly afflicted, and, despairing of their lives and exercised with fear, with joined hands, said.
VR 6.16.15 अनुष्टुप्
आवामिहागतौ सौम्य रावणप्रहितावुभौ । परिज्ञातुं बलं कृत्स्नं तवेदं रघुनन्दन ॥
āvāmihāgatau saumya rāvaṇaprahitāvubhau | parijñātuṃ balaṃ kṛtsnaṃ tavedaṃ raghunandana ||
English Translation
O placid one, commanded by Ravana, we have come here, O son of Raghu, for the purpose of gathering information concerning this army.
VR 6.16.16 अनुष्टुप्
तयोस्तद्वचनं श्रुत्वा रामो दशरथात्मजः । अब्रवीत्प्रहसन्वाक्यं सर्वभूतहिते रतः ॥
tayostadvacanaṃ śrutvā rāmo daśarathātmajaḥ | abravītprahasanvākyaṃ sarvabhūtahite rataḥ ||
English Translation
Hearing their speech, Rāma, son to Dasaratha, ever engaged in the welfare of all beings, laughing, remarked.
VR 6.16.17 अनुष्टुप्
यदि दृष्टं बलं कृत्स्नं वयं वा सुसमीक्षिताः । यथोक्तं वा कृतं कार्यं छन्दतः प्रतिगम्यताम् ॥
yadi dṛṣṭaṃ balaṃ kṛtsnaṃ vayaṃ vā susamīkṣitāḥ | yathoktaṃ vā kṛtaṃ kāryaṃ chandataḥ pratigamyatām ||
English Translation
If you have heedfully noted this entire array, or if you have done what you had been commanded to do, return in peace.
VR 6.16.18 अनुष्टुप्
प्रविश्य नगरीं लङ्कां भवद्भ्यां धनदानुजः । वक्तव्यो रक्षसां राजा यथोक्तं वचनं मम ॥
praviśya nagarīṃ laṅkāṃ bhavadbhyāṃ dhanadānujaḥ | vaktavyo rakṣasāṃ rājā yathoktaṃ vacanaṃ mama ||
English Translation
Entering the extensive Lankā, you should say to the king-younger brother to the Dispenser of riches-the words which I utter.
VR 6.16.19 अनुष्टुप्
यद्बलं च समाश्रित्य सीतां मे हृतवानसि । तद्दर्शय यथाकामं ससैन्यः सहबान्धवः ॥
yadbalaṃ ca samāśritya sītāṃ me hṛtavānasi | taddarśaya yathākāmaṃ sasainyaḥ sahabāndhavaḥ ||
English Translation
That force relying on which you have carried away my Sita, do you as you wish, along with your forces and friends, display the same.
VR 6.16.20 अनुष्टुप्
श्वःकाले नगरीं लङ्कां सप्राकारां सतोरणाम् । राक्षसं च बलं पश्य शरैर्विध्वंसितं मया ॥
śvaḥkāle nagarīṃ laṅkāṃ saprākārāṃ satoraṇām | rākṣasaṃ ca balaṃ paśya śarairvidhvaṃsitaṃ mayā ||
English Translation
On the morning of the morrow behold the city of Larikā with her wall and gates, as well as the hosts of Räkşasas, destroyed by me with my shafts.
VR 6.16.21 अनुष्टुप्
घोरं रोषमहं मोक्ष्ये बलं धारय रावण । श्वःकाले वज्रवान्वज्रं दानवेष्विव वासवः ॥
ghoraṃ roṣamahaṃ mokṣye balaṃ dhāraya rāvaṇa | śvaḥkāle vajravānvajraṃ dānaveṣviva vāsavaḥ ||
English Translation
As Väsava equipped with the thunder-bolt hurled the same amidst the Dänavas, will I, O Rāvana, on the morning of the morrow pour down my dreadful ire upon you along with your forces.
VR 6.16.22 अनुष्टुप्
इति प्रतिसमादिष्टौ राक्षसौ शुकसारणौ । आगम्य नगरीं लङ्कामब्रूतां राक्षसाधिपम् ॥
iti pratisamādiṣṭau rākṣasau śukasāraṇau | āgamya nagarīṃ laṅkāmabrūtāṃ rākṣasādhipam ||
English Translation
Thus directed (by Rama), those Raksasas, Śuka and Säraņa, having saluted the righteous Raghava with 'Victory!,' came (back) to Lanka and spoke to the lord of Rākşasas, saying.
VR 6.16.23 अनुष्टुप्
विभीषणगृहीतौ तु वधार्हौ राक्षसेश्वर । दृष्ट्वा धर्मात्मना मुक्तौ रामेणामिततेजसा ॥
vibhīṣaṇagṛhītau tu vadhārhau rākṣaseśvara | dṛṣṭvā dharmātmanā muktau rāmeṇāmitatejasā ||
English Translation
O lord of Rākşasas, having been taken by Vibhīşaņa for the purpose of being slain, we came to be seen by the righteous-souled Rāma of immeasurable energy, and (finally) were liberated (by him).
VR 6.16.24 अनुष्टुप्
एकस्थानगता यत्र चत्वारः पुरुषर्षभाः । लोकपालोपमाः शूराः कृतास्त्रा दृढविक्रमाः ॥
ekasthānagatā yatra catvāraḥ puruṣarṣabhāḥ | lokapālopamāḥ śūrāḥ kṛtāstrā dṛḍhavikramāḥ ||
VR 6.16.25 अनुष्टुप्
रामो दाशरथिः श्रीमाँल्लक्ष्मणश्च विभीषणः । सुग्रीवश्च महातेजा महेन्द्रसमविक्रमः ॥
rāmo dāśarathiḥ śrīmām̐llakṣmaṇaśca vibhīṣaṇaḥ | sugrīvaśca mahātejā mahendrasamavikramaḥ ||
VR 6.16.26 अनुष्टुप्
एते शक्ताः पुरीं लङ्कां सप्राकारां सतोरणाम् । उत्पाट्य संक्रामयितुं सर्वे तिष्ठन्तु वानराः ॥
ete śaktāḥ purīṃ laṅkāṃ saprākārāṃ satoraṇām | utpāṭya saṃkrāmayituṃ sarve tiṣṭhantu vānarāḥ ||
VR 6.16.27 अनुष्टुप्
यादृशं तस्य रामस्य रूपं प्रहरणानि च । वधिष्यति पुरीं लङ्कामेकस्तिष्ठन्तु ते त्रयः ॥
yādṛśaṃ tasya rāmasya rūpaṃ praharaṇāni ca | vadhiṣyati purīṃ laṅkāmekastiṣṭhantu te trayaḥ ||
English Translation
Such is Rāma's figure and arms that he shall alone demolish Lankā, leave the other three alone.
VR 6.16.28 अनुष्टुप्
रामलक्ष्मणगुप्ता सा सुग्रीवेण च वाहिनी । बभूव दुर्धर्षतरा सर्वैरपि सुरासुरैः ॥
rāmalakṣmaṇaguptā sā sugrīveṇa ca vāhinī | babhūva durdharṣatarā sarvairapi surāsuraiḥ ||
English Translation
That host protected by Rāma, Lakşmaņa and Sugrīva, shall become exceedingly hard to combat even by the Asuras and gods.
VR 6.16.29 वंशस्थम्
प्रहृष्टरूपा ध्वजिनी वनौकसां; महात्मनां संप्रति योद्धुमिच्छताम् । अलं विरोधेन शमो विधीयतां; प्रदीयतां दाशरथाय मैथिली ॥
prahṛṣṭarūpā dhvajinī vanaukasāṃ; mahātmanāṃ saṃprati yoddhumicchatām | alaṃ virodhena śamo vidhīyatāṃ; pradīyatāṃ dāśarathāya maithilī ||
English Translation
The army of the high-souled rangers of the woods, eager for encounter, contains warriors bursting with high spirits. No use of dispute. Be you intent on pacification. Do you render back Maithili to Dasaratha's son.
← Previous (Ch. 405) Full Table of Contents Next (Ch. 407) →