सबले सागरं तीर्णे रामे दशरथात्मजे । अमात्यौ रावणः श्रीमानब्रवीच्छुकसारणौ ॥
sabale sāgaraṃ tīrṇe rāme daśarathātmaje | amātyau rāvaṇaḥ śrīmānabravīcchukasāraṇau ||
English Translation
On Dasaratha's son, Rama, having crossed the Ocean with his forces, the graceful Răvaņa addressed his two counsellors, Suka and Sarana, saying.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सबले
सबल [adj]
सागरं
सागर [m]
तीर्णे
तृ [3. P.]
रामे
राम [m]
दशरथात्मजे
दशरथ [m]
दशरथात्मजे
आत्मज [m]
अमात्यौ
अमात्य [m]
रावणः
रावण [m]
श्रीमान्
श्रीमत् [adj]
अब्रवीच्छुकसारणौ
ब्रू [2. Ā.]
अब्रवीच्छुकसारणौ
शुक [m]
अब्रवीच्छुकसारणौ
सारण [m]
समग्रं सागरं तीर्णं दुस्तरं वानरं बलम् । अभूतपूर्वं रामेण सागरे सेतुबन्धनम् ॥
samagraṃ sāgaraṃ tīrṇaṃ dustaraṃ vānaraṃ balam | abhūtapūrvaṃ rāmeṇa sāgare setubandhanam ||
English Translation
The crossing the entire ocean incapable of being crossed, by the monkey-forces, and the building over the sea of the bridge by Rāma, all this had never happened before.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
समग्रं
समग्र [adj]
सागरं
सागर [m]
तीर्णं
तृ [3. P.]
दुस्तरं
दुस्तर [adj]
वानरं
वानर [adj]
बलम्
बल [mn]
अभूतपूर्वं
अभूत [adj]
अभूतपूर्वं
पूर्व [pron]
रामेण
राम [m]
सागरे
सागर [m]
सेतुबन्धनम्
सेतु [m]
सेतुबन्धनम्
बन्धन [n]
सागरे सेतुबन्धं तु न श्रद्दध्यां कथंचन । अवश्यं चापि संख्येयं तन्मया वानरं बलम् ॥
sāgare setubandhaṃ tu na śraddadhyāṃ kathaṃcana | avaśyaṃ cāpi saṃkhyeyaṃ tanmayā vānaraṃ balam ||
English Translation
The construction of a bridge over the ocean cannot at all command credence. But (however it be), I must enumerate the monkey-hosts.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सागरे
सागर [m]
सेतुबन्धं
सेतु [m]
सेतुबन्धं
बन्ध [m]
तु
तु [ind]
न
न [ind]
श्रद्दध्यां
श्रद्धा [1. P.]
कथंचन
कथंचन [ind]
अवश्यं
अवश्यम् [ind]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
संख्येयं
संख्या [2. P.]
तन्मया
तद् [pron]
तन्मया
मद् [pron]
वानरं
वानर [adj]
बलम्
बल [mn]
भवन्तौ वानरं सैन्यं प्रविश्यानुपलक्षितौ । परिमाणं च वीर्यं च ये च मुख्याः प्लवंगमाः ॥
bhavantau vānaraṃ sainyaṃ praviśyānupalakṣitau | parimāṇaṃ ca vīryaṃ ca ye ca mukhyāḥ plavaṃgamāḥ ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भवन्तौ
भवत् [adj]
वानरं
वानर [adj]
सैन्यं
सैन्य [n]
प्रविश्यानुपलक्षितौ
प्रविश् [4. P.]
प्रविश्यानुपलक्षितौ
अनुपलक्षित [adj]
परिमाणं
परिमाण [n]
च
च [ind]
वीर्यं
वीर्य [n]
च
च [ind]
ये
यद् [pron]
च
च [ind]
मुख्याः
मुख्य [adj]
प्लवंगमाः
प्लवंगम [m]
मन्त्रिणो ये च रामस्य सुग्रीवस्य च संमताः । ये पूर्वमभिवर्तन्ते ये च शूराः प्लवंगमाः ॥
mantriṇo ye ca rāmasya sugrīvasya ca saṃmatāḥ | ye pūrvamabhivartante ye ca śūrāḥ plavaṃgamāḥ ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मन्त्रिणो
मन्त्रिन् [m]
ये
यद् [pron]
च
च [ind]
रामस्य
राम [m]
सुग्रीवस्य
सुग्रीव [m]
च
च [ind]
संमताः
सम्मन् [8. Ā.]
ये
यद् [pron]
पूर्वम्
पूर्वम् [ind]
अभिवर्तन्ते
अभिवृत् [1. Ā.]
ये
यद् [pron]
च
च [ind]
शूराः
शूर [m]
प्लवंगमाः
प्लवंगम [m]
स च सेतुर्यथा बद्धः सागरे सलिलार्णवे । निवेशश्च यथा तेषां वानराणां महात्मनाम् ॥
sa ca seturyathā baddhaḥ sāgare salilārṇave | niveśaśca yathā teṣāṃ vānarāṇāṃ mahātmanām ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
च
च [ind]
सेतुर्
सेतु [m]
यथा
यथा [ind]
बद्धः
बन्ध् [4. P.]
सागरे
सागर [m]
सलिलार्णवे
सलिल [n]
सलिलार्णवे
अर्णव [mn]
निवेशश्च
निवेश [m]
निवेशश्च
च [ind]
यथा
यथा [ind]
तेषां
तद् [pron]
वानराणां
वानर [m]
महात्मनाम्
महात्मन् [adj]
रामस्य व्यवसायं च वीर्यं प्रहरणानि च । लक्ष्मणस्य च वीरस्य तत्त्वतो ज्ञातुमर्हथ ॥
rāmasya vyavasāyaṃ ca vīryaṃ praharaṇāni ca | lakṣmaṇasya ca vīrasya tattvato jñātumarhatha ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
रामस्य
राम [m]
व्यवसायं
व्यवसाय [m]
च
च [ind]
वीर्यं
वीर्य [n]
प्रहरणानि
प्रहरण [n]
च
च [ind]
लक्ष्मणस्य
लक्ष्मण [m]
च
च [ind]
वीरस्य
वीर [m]
तत्त्वतो
तत्त्व [n]
ज्ञातुम्
ज्ञा [4. Ā.]
अर्हथ
अर्ह् [1. Ā.]
कश्च सेनापतिस्तेषां वानराणां महौजसाम् । एतज्ज्ञात्वा यथातत्त्वं शीघ्रमगन्तुमर्हथः ॥
kaśca senāpatisteṣāṃ vānarāṇāṃ mahaujasām | etajjñātvā yathātattvaṃ śīghramagantumarhathaḥ ||
English Translation
Among those energetic Vanaras, who is the chief of the army? Knowing all these matters, it is fit for you to return quickly.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कश्च
क [pron]
कश्च
च [ind]
सेनापतिस्तेषां
सेनापति [m]
सेनापतिस्तेषां
तद् [pron]
वानराणां
वानर [m]
महौजसाम्
महत् [adj]
महौजसाम्
ओजस् [n]
एतज्ज्ञात्वा
एतद् [pron]
एतज्ज्ञात्वा
ज्ञा [4. Ā.]
यथातत्त्वं
यथातत्त्वम् [ind]
शीघ्रम्
शीघ्र [adj]
आगन्तुम्
आगम् [6. P.]
अर्हथः
अर्ह् [1. Ā.]
इति प्रतिसमादिष्टौ राक्षसौ शुकसारणौ । हरिरूपधरौ वीरौ प्रविष्टौ वानरं बलम् ॥
iti pratisamādiṣṭau rākṣasau śukasāraṇau | harirūpadharau vīrau praviṣṭau vānaraṃ balam ||
English Translation
Being thus commissioned, these heroes, the Raksasas, Suka and Sarana, assuming monkeyshapes, entered into the hosts of monkeys.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इति
इति [ind]
इति
इति [ind]
प्रतिसमादिष्टौ
प्रतिसमादिश् [6. P.]
प्रतिसमादिष्टौ
प्रतिसमादिश् [6. P.]
राक्षसौ
राक्षस [m]
राक्षसौ
राक्षस [m]
शुकसारणौ
शुक [m]
शुकसारणौ
सारण [m]
शुकसारणौ
शुक [m]
शुकसारणौ
सारण [m]
हरिरूपधरौ
हरि [m]
हरिरूपधरौ
रूप [n]
हरिरूपधरौ
धर [adj]
वीरौ
वीर [m]
प्रविष्टौ
प्रविश् [4. P.]
वानरं
वानर [adj]
बलम्
बल [mn]
ततस्तद्वानरं सैन्यमचिन्त्यं लोमहर्षणम् । संख्यातुं नाध्यगच्छेतां तदा तौ शुकसारणौ ॥
tatastadvānaraṃ sainyamacintyaṃ lomaharṣaṇam | saṃkhyātuṃ nādhyagacchetāṃ tadā tau śukasāraṇau ||
English Translation
But Suka and Sāraṇa could not number that army of monkeys, incomprehensible and capable of making people's hair stand on end.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्तद्
ततस् [ind]
ततस्तद्
तद् [pron]
वानरं
वानर [adj]
सैन्यम्
सैन्य [n]
अचिन्त्यं
अचिन्त्य [adj]
लोमहर्षणम्
लोमन् [n]
लोमहर्षणम्
हर्षण [adj]
संख्यातुं
संख्या [2. P.]
नाध्यगच्छेतां
न [ind]
नाध्यगच्छेतां
अधिगम् [1. Ā.]
तदा
तदा [ind]
तौ
तद् [pron]
शुकसारणौ
शुक [m]
शुकसारणौ
सारण [m]
तत्स्थितं पर्वताग्रेषु निर्दरेषु गुहासु च । समुद्रस्य च तीरेषु वनेषूपवनेषु च ॥
tatsthitaṃ parvatāgreṣu nirdareṣu guhāsu ca | samudrasya ca tīreṣu vaneṣūpavaneṣu ca ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तत्
तद् [pron]
स्थितं
स्था [1. Ā.]
पर्वताग्रेषु
पर्वत [mn]
पर्वताग्रेषु
अग्र [n]
निर्दरेषु
निर्दर [m]
गुहासु
गुहा [f]
च
च [ind]
समुद्रस्य
समुद्र [m]
च
च [ind]
तीरेषु
तीर [n]
वनेषूपवनेषु
वन [n]
वनेषूपवनेषु
उपवन [n]
च
च [ind]
तरमाणं च तीर्णं च तर्तुकामं च सर्वशः । निविष्टं निविशच्चैव भीमनादं महाबलम् ॥
taramāṇaṃ ca tīrṇaṃ ca tartukāmaṃ ca sarvaśaḥ | niviṣṭaṃ niviśaccaiva bhīmanādaṃ mahābalam ||
English Translation
The forces were on mountain-tops, by fountains and in caves. And those rangers of the night beheld those forces, some having already crossed, and some crossing, and some intent on doing so, and some having sat down and some sitting that mighty army sending terrific roars, that ocean of hosts incapable of being disturbed.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तरमाणं
तृ [3. P.]
च
च [ind]
तीर्णं
तृ [3. P.]
च
च [ind]
तर्तुकामं
तर्तु [m]
तर्तुकामं
काम [m]
च
च [ind]
सर्वशः
सर्वशस् [ind]
निविष्टं
निविश् [6. Ā.]
निविशच्चैव
निविश् [6. Ā.]
निविशच्चैव
च [ind]
निविशच्चैव
एव [ind]
भीमनादं
भीम [m]
भीमनादं
नाद [m]
महाबलम्
महत् [adj]
महाबलम्
बल [mn]
तौ ददर्श महातेजाः प्रच्छन्नौ च विभीषणः । आचचक्षेऽथ रामाय गृहीत्वा शुकसारणौ । लङ्कायाः समनुप्राप्तौ चारौ परपुरंजयौ ॥
tau dadarśa mahātejāḥ pracchannau ca vibhīṣaṇaḥ | ācacakṣe'tha rāmāya gṛhītvā śukasāraṇau | laṅkāyāḥ samanuprāptau cārau parapuraṃjayau ||
English Translation
As they remained thus disguised, they were discovered by Vibhisana. Thereat, taking them captive, he unfolded (the fact) to Rama, saying.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तौ
तद् [pron]
ददर्श
दृश् [6. P.]
महातेजाः
महत् [adj]
महातेजाः
तेजस् [n]
प्रच्छन्नौ
प्रच्छद् [1. P.]
च
च [ind]
विभीषणः
विभीषण [m]
आचचक्षे
आचक्ष् [1. P.]
ऽथ
अथ [ind]
रामाय
राम [m]
गृहीत्वा
ग्रह् [6. Ā.]
शुकसारणौ
शुक [m]
शुकसारणौ
सारण [m]
लङ्कायाः
लङ्का [f]
समनुप्राप्तौ
समनुप्राप् [5. Ā.]
चारौ
चार [m]
परपुरंजयौ
परपुरंजय [adj]
तौ दृष्ट्वा व्यथितौ रामं निराशौ जीविते तदा । कृताञ्जलिपुटौ भीतौ वचनं चेदमूचतुः ॥
tau dṛṣṭvā vyathitau rāmaṃ nirāśau jīvite tadā | kṛtāñjalipuṭau bhītau vacanaṃ cedamūcatuḥ ||
English Translation
Seeing Ráma, they were greatly afflicted, and, despairing of their lives and exercised with fear, with joined hands, said.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तौ
तद् [pron]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
व्यथितौ
व्यथ् [1. P.]
रामं
राम [m]
निराशौ
निराश [adj]
जीविते
जीवित [n]
तदा
तदा [ind]
कृताञ्जलिपुटौ
कृताञ्जलि [adj]
कृताञ्जलिपुटौ
पुट [mn]
भीतौ
भी [1. Ā.]
वचनं
वचन [n]
चेदम्
च [ind]
चेदम्
इदम् [pron]
ऊचतुः
वच् [2. P.]
आवामिहागतौ सौम्य रावणप्रहितावुभौ । परिज्ञातुं बलं कृत्स्नं तवेदं रघुनन्दन ॥
āvāmihāgatau saumya rāvaṇaprahitāvubhau | parijñātuṃ balaṃ kṛtsnaṃ tavedaṃ raghunandana ||
English Translation
O placid one, commanded by Ravana, we have come here, O son of Raghu, for the purpose of gathering information concerning this army.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आवाम्
मद् [pron]
इहागतौ
इह [ind]
इहागतौ
आगम् [6. P.]
सौम्य
सौम्य [adj]
रावणप्रहितावुभौ
रावण [m]
रावणप्रहितावुभौ
प्रहि [5. P.]
रावणप्रहितावुभौ
उभ् [pron]
परिज्ञातुं
परिज्ञा [9. Ā.]
बलं
बल [mn]
कृत्स्नं
कृत्स्न [adj]
तवेदं
त्वद् [pron]
तवेदं
इदम् [pron]
रघुनन्दन
रघुनन्दन [m]
तयोस्तद्वचनं श्रुत्वा रामो दशरथात्मजः । अब्रवीत्प्रहसन्वाक्यं सर्वभूतहिते रतः ॥
tayostadvacanaṃ śrutvā rāmo daśarathātmajaḥ | abravītprahasanvākyaṃ sarvabhūtahite rataḥ ||
English Translation
Hearing their speech, Rāma, son to Dasaratha, ever engaged in the welfare of all beings, laughing, remarked.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तयोस्तद्
तद् [pron]
तयोस्तद्
तद् [pron]
वचनं
वचन [n]
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
रामो
राम [m]
दशरथात्मजः
दशरथ [m]
दशरथात्मजः
आत्मज [m]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
प्रहसन्
प्रहस् [1. Ā.]
वाक्यं
वाक्य [n]
सर्वभूतहिते
सर्व [pron]
सर्वभूतहिते
भूत [mn]
सर्वभूतहिते
हित [n]
रतः
रम् [4. Ā.]
यदि दृष्टं बलं कृत्स्नं वयं वा सुसमीक्षिताः । यथोक्तं वा कृतं कार्यं छन्दतः प्रतिगम्यताम् ॥
yadi dṛṣṭaṃ balaṃ kṛtsnaṃ vayaṃ vā susamīkṣitāḥ | yathoktaṃ vā kṛtaṃ kāryaṃ chandataḥ pratigamyatām ||
English Translation
If you have heedfully noted this entire array, or if you have done what you had been commanded to do, return in peace.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदि
यदि [ind]
दृष्टं
दृश् [6. P.]
बलं
बल [mn]
कृत्स्नं
कृत्स्न [adj]
वयं
मद् [pron]
वा
वा [ind]
सुसमीक्षिताः
सुसमीक्षित [adj]
यथोक्तं
यथोक्तम् [ind]
वा
वा [ind]
कृतं
कृ [2. Ā.]
कार्यं
कार्य [n]
छन्दतः
छन्द [m]
प्रतिगम्यताम्
प्रतिगम् [1. Ā.]
प्रविश्य नगरीं लङ्कां भवद्भ्यां धनदानुजः । वक्तव्यो रक्षसां राजा यथोक्तं वचनं मम ॥
praviśya nagarīṃ laṅkāṃ bhavadbhyāṃ dhanadānujaḥ | vaktavyo rakṣasāṃ rājā yathoktaṃ vacanaṃ mama ||
English Translation
Entering the extensive Lankā, you should say to the king-younger brother to the Dispenser of riches-the words which I utter.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रविश्य
प्रविश् [4. P.]
नगरीं
नगरी [f]
लङ्कां
लङ्का [f]
भवद्भ्यां
भवत् [adj]
धनदानुजः
धनद [m]
धनदानुजः
अनुज [m]
वक्तव्यो
वच् [2. P.]
रक्षसां
रक्षस् [n]
राजा
राजन् [m]
यथोक्तं
यथोक्तम् [ind]
वचनं
वचन [n]
मम
मद् [pron]
यद्बलं च समाश्रित्य सीतां मे हृतवानसि । तद्दर्शय यथाकामं ससैन्यः सहबान्धवः ॥
yadbalaṃ ca samāśritya sītāṃ me hṛtavānasi | taddarśaya yathākāmaṃ sasainyaḥ sahabāndhavaḥ ||
English Translation
That force relying on which you have carried away my Sita, do you as you wish, along with your forces and friends, display the same.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यद्
यद् [pron]
बलं
बल [mn]
च
च [ind]
समाश्रित्य
समाश्रि [1. Ā.]
सीतां
सीता [f]
मे
मद् [pron]
हृतवान्
हृ [2. P.]
असि
अस् [2. P.]
तद्
तद् [pron]
दर्शय
दर्शय् [10. Ā.]
यथाकामं
यथाकाम [adj]
ससैन्यः
स [ind]
ससैन्यः
सैन्य [n]
सहबान्धवः
सह [ind]
सहबान्धवः
बान्धव [m]
श्वःकाले नगरीं लङ्कां सप्राकारां सतोरणाम् । राक्षसं च बलं पश्य शरैर्विध्वंसितं मया ॥
śvaḥkāle nagarīṃ laṅkāṃ saprākārāṃ satoraṇām | rākṣasaṃ ca balaṃ paśya śarairvidhvaṃsitaṃ mayā ||
English Translation
On the morning of the morrow behold the city of Larikā with her wall and gates, as well as the hosts of Räkşasas, destroyed by me with my shafts.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
श्वः
श्वस् [ind]
काले
काल [m]
नगरीं
नगरी [f]
लङ्कां
लङ्का [f]
सप्राकारां
स [ind]
सप्राकारां
प्राकार [m]
सतोरणाम्
स [ind]
सतोरणाम्
तोरण [mn]
राक्षसं
राक्षस [adj]
च
च [ind]
बलं
बल [mn]
पश्य
पश् [4. Ā.]
शरैर्
शर [m]
विध्वंसितं
विध्वंसय् [10. P.]
मया
मद् [pron]
घोरं रोषमहं मोक्ष्ये बलं धारय रावण । श्वःकाले वज्रवान्वज्रं दानवेष्विव वासवः ॥
ghoraṃ roṣamahaṃ mokṣye balaṃ dhāraya rāvaṇa | śvaḥkāle vajravānvajraṃ dānaveṣviva vāsavaḥ ||
English Translation
As Väsava equipped with the thunder-bolt hurled the same amidst the Dänavas, will I, O Rāvana, on the morning of the morrow pour down my dreadful ire upon you along with your forces.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
घोरं
घोर [adj]
रोषम्
रोष [m]
अहं
मद् [pron]
मोक्ष्ये
मुच् [6. Ā.]
बलं
बल [mn]
धारय
धारय् [10. Ā.]
रावण
रावण [m]
श्वःकाले
श्वस् [ind]
श्वःकाले
काल [m]
वज्रवान्
वज्रवत् [adj]
वज्रं
वज्र [mn]
दानवेष्विव
दानव [m]
दानवेष्विव
इव [ind]
वासवः
वासव [m]
इति प्रतिसमादिष्टौ राक्षसौ शुकसारणौ । आगम्य नगरीं लङ्कामब्रूतां राक्षसाधिपम् ॥
iti pratisamādiṣṭau rākṣasau śukasāraṇau | āgamya nagarīṃ laṅkāmabrūtāṃ rākṣasādhipam ||
English Translation
Thus directed (by Rama), those Raksasas, Śuka and Säraņa, having saluted the righteous Raghava with 'Victory!,' came (back) to Lanka and spoke to the lord of Rākşasas, saying.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इति
इति [ind]
इति
इति [ind]
प्रतिसमादिष्टो
प्रतिसमादिश् [6. P.]
प्रतिसमादिष्टो
प्रतिसमादिश् [6. P.]
हनूमान्मारुतात्मजः
हनुमन्त् [m]
हनूमान्मारुतात्मजः
मारुतात्मज [m]
हनूमान्मारुतात्मजः
हनुमन्त् [m]
हनूमान्मारुतात्मजः
मारुतात्मज [m]
आगम्य
आगम् [6. P.]
नगरीं
नगरी [f]
लङ्काम्
लङ्का [f]
अभिजग्मुश्च
अभिगम् [1. Ā.]
अभिजग्मुश्च
च [ind]
राघवम्
राघव [m]
विभीषणगृहीतौ तु वधार्हौ राक्षसेश्वर । दृष्ट्वा धर्मात्मना मुक्तौ रामेणामिततेजसा ॥
vibhīṣaṇagṛhītau tu vadhārhau rākṣaseśvara | dṛṣṭvā dharmātmanā muktau rāmeṇāmitatejasā ||
English Translation
O lord of Rākşasas, having been taken by Vibhīşaņa for the purpose of being slain, we came to be seen by the righteous-souled Rāma of immeasurable energy, and (finally) were liberated (by him).
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
धर्मात्मना
धर्म [mn]
धर्मात्मना
आत्मन् [m]
मुक्तौ
मुच् [6. Ā.]
रामेणामिततेजसा
राम [m]
रामेणामिततेजसा
अमित [adj]
रामेणामिततेजसा
तेजस् [n]
एकस्थानगता यत्र चत्वारः पुरुषर्षभाः । लोकपालोपमाः शूराः कृतास्त्रा दृढविक्रमाः ॥
ekasthānagatā yatra catvāraḥ puruṣarṣabhāḥ | lokapālopamāḥ śūrāḥ kṛtāstrā dṛḍhavikramāḥ ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एकस्थानगता
एक [pron]
एकस्थानगता
स्थान [n]
एकस्थानगता
गम् [6. Ā.]
यत्र
यत्र [ind]
चत्वारः
चतुर् [nr]
पुरुषर्षभाः
पुरुष [m]
पुरुषर्षभाः
ऋषभ [m]
लोकपालोपमाः
लोकपाल [m]
लोकपालोपमाः
उपम [adj]
शूराः
शूर [m]
कृतास्त्रा
कृतास्त्र [adj]
दृढविक्रमाः
दृढ [adj]
दृढविक्रमाः
विक्रम [m]
रामो दाशरथिः श्रीमाँल्लक्ष्मणश्च विभीषणः । सुग्रीवश्च महातेजा महेन्द्रसमविक्रमः ॥
rāmo dāśarathiḥ śrīmām̐llakṣmaṇaśca vibhīṣaṇaḥ | sugrīvaśca mahātejā mahendrasamavikramaḥ ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
रामो
राम [m]
दाशरथिः
दाशरथि [m]
श्रीमांल्
श्रीमत् [adj]
लक्ष्मणश्च
लक्ष्मण [m]
लक्ष्मणश्च
च [ind]
विभीषणः
विभीषण [m]
सुग्रीवश्च
सुग्रीव [m]
सुग्रीवश्च
च [ind]
महातेजा
महत् [adj]
महातेजा
तेजस् [n]
महेन्द्रसमविक्रमः
महत् [adj]
महेन्द्रसमविक्रमः
इन्द्र [m]
महेन्द्रसमविक्रमः
सम [pron]
महेन्द्रसमविक्रमः
विक्रम [m]
एते शक्ताः पुरीं लङ्कां सप्राकारां सतोरणाम् । उत्पाट्य संक्रामयितुं सर्वे तिष्ठन्तु वानराः ॥
ete śaktāḥ purīṃ laṅkāṃ saprākārāṃ satoraṇām | utpāṭya saṃkrāmayituṃ sarve tiṣṭhantu vānarāḥ ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एते
एतद् [pron]
शक्ताः
शक् [4. P.]
पुरीं
पुरी [f]
लङ्कां
लङ्का [f]
सप्राकारां
स [ind]
सप्राकारां
प्राकार [m]
सतोरणाम्
स [ind]
सतोरणाम्
तोरण [mn]
उत्पाट्य
उत्पाटय् [10. P.]
संक्रामयितुं
संक्रामय् [10. Ā.]
सर्वे
सर्व [pron]
तिष्ठन्तु
स्था [1. Ā.]
वानराः
वानर [m]
यादृशं तस्य रामस्य रूपं प्रहरणानि च । वधिष्यति पुरीं लङ्कामेकस्तिष्ठन्तु ते त्रयः ॥
yādṛśaṃ tasya rāmasya rūpaṃ praharaṇāni ca | vadhiṣyati purīṃ laṅkāmekastiṣṭhantu te trayaḥ ||
English Translation
Such is Rāma's figure and arms that he shall alone demolish Lankā, leave the other three alone.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यादृशं
यादृश [adj]
तस्य
तद् [pron]
रामस्य
राम [m]
रूपं
रूप [n]
प्रहरणानि
प्रहरण [n]
च
च [ind]
वधिष्यति
वध् [4. P.]
पुरीं
पुरी [f]
लङ्काम्
लङ्का [f]
एकस्तिष्ठन्तु
एक [pron]
एकस्तिष्ठन्तु
स्था [1. Ā.]
ते
तद् [pron]
त्रयः
त्रि [nr]
रामलक्ष्मणगुप्ता सा सुग्रीवेण च वाहिनी । बभूव दुर्धर्षतरा सर्वैरपि सुरासुरैः ॥
rāmalakṣmaṇaguptā sā sugrīveṇa ca vāhinī | babhūva durdharṣatarā sarvairapi surāsuraiḥ ||
English Translation
That host protected by Rāma, Lakşmaņa and Sugrīva, shall become exceedingly hard to combat even by the Asuras and gods.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
रामलक्ष्मणगुप्ता
राम [m]
रामलक्ष्मणगुप्ता
लक्ष्मण [m]
रामलक्ष्मणगुप्ता
गुप् [1. Ā.]
रामलक्ष्मणगुप्ता
राम [m]
रामलक्ष्मणगुप्ता
लक्ष्मण [m]
रामलक्ष्मणगुप्ता
गुप् [1. Ā.]
सा
तद् [pron]
सा
तद् [pron]
सुग्रीवेण
सुग्रीव [m]
सुग्रीवेण
सुग्रीव [m]
च
च [ind]
च
च [ind]
वाहिनी
वाहिनी [f]
वाहिनी
वाहिनी [f]
बभूव
भू [1. Ā.]
बभूव
भू [1. Ā.]
दुर्धर्षतरा
दुर्धर्षतर [adj]
दुर्धर्षतरा
दुर्धर्षतर [adj]
सर्वैर्
सर्व [pron]
सर्वैर्
सर्व [pron]
अपि
अपि [ind]
अपि
अपि [ind]
सुरासुरैः
सुर [m]
सुरासुरैः
असुर [m]
सुरासुरैः
सुर [m]
सुरासुरैः
असुर [m]
प्रहृष्टरूपा ध्वजिनी वनौकसां; महात्मनां संप्रति योद्धुमिच्छताम् । अलं विरोधेन शमो विधीयतां; प्रदीयतां दाशरथाय मैथिली ॥
prahṛṣṭarūpā dhvajinī vanaukasāṃ; mahātmanāṃ saṃprati yoddhumicchatām | alaṃ virodhena śamo vidhīyatāṃ; pradīyatāṃ dāśarathāya maithilī ||
English Translation
The army of the high-souled rangers of the woods, eager for encounter, contains warriors bursting with high spirits. No use of dispute. Be you intent on pacification. Do you render back Maithili to Dasaratha's son.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रहृष्टरूपा
प्रहृष् [4. Ā.]
प्रहृष्टरूपा
रूप [n]
ध्वजिनी
ध्वजिनी [f]
वनौकसां
वनौकस् [m]
महात्मनां
महात्मन् [adj]
संप्रति
सम्प्रति [ind]
योद्धुम्
युध् [2. P.]
इच्छताम्
इष् [1. P.]
अलं
अलम् [ind]
विरोधेन
विरोध [m]
शमो
शम [m]
विधीयतां
विधा [3. Ā.]
प्रदीयतां
प्रदा [3. Ā.]
दाशरथाय
दाशरथ [m]
मैथिली
मैथिली [f]