Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 6 (Yuddhakāṇḍa) • Sarga 46

Yuddhakāṇḍa Sarga 46

युद्धकाण्डम् • सर्गः 46

Yuddhakāṇḍa Sarga 46 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 51 verses.

Total: 51 Verses • Citations: VR 6.46.1–51 • 175 Lexicon Terms • Page 1 of 2 (Verses 30 shown)
VR 6.46.1 अनुष्टुप्
ततः प्रहस्तं निर्यान्तं भीमं भीमपराक्रमम् । गर्जन्तं सुमहाकायं राक्षसैरभिसंवृतम् ॥
tataḥ prahastaṃ niryāntaṃ bhīmaṃ bhīmaparākramam | garjantaṃ sumahākāyaṃ rākṣasairabhisaṃvṛtam ||
English Translation
That mighty army of strong monkeys, wrought up with wrath, and roaring at Prahasta, saw him dreadful and of terrific prowess and huge-bodied, surrounded on all sides by the Raksasas, and setting up roars, marching.
VR 6.46.2 अनुष्टुप्
ददर्श महती सेना वानराणां बलीयसाम् । अतिसंजातरोषाणां प्रहस्तमभिगर्जताम् ॥
dadarśa mahatī senā vānarāṇāṃ balīyasām | atisaṃjātaroṣāṇāṃ prahastamabhigarjatām ||
English Translation
The huge army of powerful Vanaras saw Prahastha of terrific prowess, fierce, surrounded by Rakshasas coming towards them roaring.
VR 6.46.3 अनुष्टुप्
खड्गशक्त्यष्टिबाणाश्च शूलानि मुसलानि च । गदाश्च परिघाः प्रासा विविधाश्च परश्वधाः ॥
khaḍgaśaktyaṣṭibāṇāśca śūlāni musalāni ca | gadāśca parighāḥ prāsā vividhāśca paraśvadhāḥ ||
English Translation
The Rakshasas rushing towards Vanaras seeking victory, seizing swords, javelins, double edged swords, pikes, mallets, maces, iron bars, spears and bows of different kinds shone brightly.
VR 6.46.4 अनुष्टुप्
धनूंषि च विचित्राणि राक्षसानां जयैषिणाम् । प्रगृहीतान्यशोभन्त वानरानभिधावताम् ॥
dhanūṃṣi ca vicitrāṇi rākṣasānāṃ jayaiṣiṇām | pragṛhītānyaśobhanta vānarānabhidhāvatām ||
English Translation
The Raksasas, eagerly desirous of victory, pursued the monkeys, wielding swords and darts and Rştis, and javelins and shafts and maces and clubs and bludgeons and práşas and various axes and curious bows.
VR 6.46.5 अनुष्टुप्
जगृहुः पादपांश्चापि पुष्पितान्वानरर्षभाः । शिलाश्च विपुला दीर्घा योद्धुकामाः प्लवंगमाः ॥
jagṛhuḥ pādapāṃścāpi puṣpitānvānararṣabhāḥ | śilāśca vipulā dīrghā yoddhukāmāḥ plavaṃgamāḥ ||
English Translation
The monkeys on their part, eager for encounter, took up flowing trees and hills and huge and broad crags.
VR 6.46.6 अनुष्टुप्
तेषामन्योन्यमासाद्य संग्रामः सुमहानभूत् । बहूनामश्मवृष्टिं च शरवृष्टिं च वर्षताम् ॥
teṣāmanyonyamāsādya saṃgrāmaḥ sumahānabhūt | bahūnāmaśmavṛṣṭiṃ ca śaravṛṣṭiṃ ca varṣatām ||
English Translation
And each party approaching the other, great was the encounter that took place. And innumerable (monkeys and Rākṣasas) kept showering rocks and arrows.
VR 6.46.7 अनुष्टुप्
बहवो राक्षसा युद्धे बहून्वानरयूथपान् । वानरा राक्षसांश्चापि निजघ्नुर्बहवो बहून् ॥
bahavo rākṣasā yuddhe bahūnvānarayūthapān | vānarā rākṣasāṃścāpi nijaghnurbahavo bahūn ||
English Translation
And many Rākşasas in conflict slew many a powerful monkey, and the monkeys on their part slaughtered many a Rākşasa.
VR 6.46.8 अनुष्टुप्
शूलैः प्रमथिताः केचित्केचित्तु परमायुधैः । परिघैराहताः केचित्केचिच्छिन्नाः परश्वधैः ॥
śūlaiḥ pramathitāḥ kecitkecittu paramāyudhaiḥ | parighairāhatāḥ kecitkecicchinnāḥ paraśvadhaiḥ ||
English Translation
Some were pierced with darts and with (other) powerful weapons; and some were wounded with bludgeons; and some were hewn with axes.
VR 6.46.9 अनुष्टुप्
निरुच्छ्वासाः पुनः केचित्पतिता धरणीतले । विभिन्नहृदयाः केचिदिषुसंतानसंदिताः ॥
nirucchvāsāḥ punaḥ kecitpatitā dharaṇītale | vibhinnahṛdayāḥ kecidiṣusaṃtānasaṃditāḥ ||
English Translation
Some rendered senseless, dropped down to the earth, and some hit with weapons, had their breasts riven.
VR 6.46.10 अनुष्टुप्
केचिद्द्विधाकृताः खड्गैः स्फुरन्तः पतिता भुवि । वानरा राक्षसैः शूलैः पार्श्वतश्च विदारिताः ॥
keciddvidhākṛtāḥ khaḍgaiḥ sphurantaḥ patitā bhuvi | vānarā rākṣasaiḥ śūlaiḥ pārśvataśca vidāritāḥ ||
English Translation
Some, severed in twain with swords, dropped to the earth lifeless, and monkeys were hewn in their sides by heroic Rākşasas.
VR 6.46.11 अनुष्टुप्
वानरैश्चापि संक्रुद्धै राक्षसौघाः समन्ततः । पादपैर्गिरिशृङ्गैश्च संपिष्टा वसुधातले ॥
vānaraiścāpi saṃkruddhai rākṣasaughāḥ samantataḥ | pādapairgiriśṛṅgaiśca saṃpiṣṭā vasudhātale ||
English Translation
Numbers of Rākşasas all around were beaten to the ground by infuriated monkeys with trees and mountain-peaks.
VR 6.46.12 अनुष्टुप्
वज्रस्पर्शतलैर्हस्तैर्मुष्टिभिश्च हता भृशम् । वेमुः शोणितमास्येभ्यो विशीर्णदशनेक्षणः ॥
vajrasparśatalairhastairmuṣṭibhiśca hatā bhṛśam | vemuḥ śoṇitamāsyebhyo viśīrṇadaśanekṣaṇaḥ ||
English Translation
Some smitten sore with slaps having the touch of the thunder-bolt, began to vomit blood from their mouths, with faces and eyes turned pale.
VR 6.46.13 अनुष्टुप्
आर्तस्वरं च स्वनतां सिंहनादं च नर्दताम् । बभूव तुमुलः शब्दो हरीणां रक्षसां युधि ॥
ārtasvaraṃ ca svanatāṃ siṃhanādaṃ ca nardatām | babhūva tumulaḥ śabdo harīṇāṃ rakṣasāṃ yudhi ||
English Translation
And great was the uproar that arose in consequence of Rākṣasas and monkeys emitting distressful cries and sending forth leonine roars.
VR 6.46.14 अनुष्टुप्
वानरा राक्षसाः क्रुद्धा वीरमार्गमनुव्रताः । विवृत्तनयनाः क्रूराश्चक्रुः कर्माण्यभीतवत् ॥
vānarā rākṣasāḥ kruddhā vīramārgamanuvratāḥ | vivṛttanayanāḥ krūrāścakruḥ karmāṇyabhītavat ||
English Translation
Monkeys and Rākṣasas wrought up with wrath, engaged in treading the path of heroes, looking terrific with their faces moving about, performed deeds of intrepid courage.
VR 6.46.15 अनुष्टुप्
नरान्तकः कुम्भहनुर्महानादः समुन्नतः । एते प्रहस्तसचिवाः सर्वे जघ्नुर्वनौकसः ॥
narāntakaḥ kumbhahanurmahānādaḥ samunnataḥ | ete prahastasacivāḥ sarve jaghnurvanaukasaḥ ||
English Translation
Narāntaka, Kumbhahunu, Mahānāda, and Samunnata Prahasta's counsellors all of themwent on, surrounding him.
VR 6.46.16 अनुष्टुप्
तेषामापततां शीघ्रं निघ्नतां चापि वानरान् । द्विविदो गिरिशृङ्गेण जघानैकं नरान्तकम् ॥
teṣāmāpatatāṃ śīghraṃ nighnatāṃ cāpi vānarān | dvivido giriśṛṅgeṇa jaghānaikaṃ narāntakam ||
English Translation
Of these doing swift execution among the monkeys, Dvivida, taking up a mountain-peak, slew one-namely Narāntaka.
VR 6.46.17 अनुष्टुप्
दुर्मुखः पुनरुत्पाट्य कपिः स विपुलद्रुमम् । राक्षसं क्षिप्रहस्तस्तु समुन्नतमपोथयत् ॥
durmukhaḥ punarutpāṭya kapiḥ sa vipuladrumam | rākṣasaṃ kṣiprahastastu samunnatamapothayat ||
English Translation
Then the monkey, Durmaukha, rising up afresh, armed with a mighty tree, killed the lighthanded Räksasa-Samunnata.
VR 6.46.18 अनुष्टुप्
जाम्बवांस्तु सुसंक्रुद्धः प्रगृह्य महतीं शिलाम् । पातयामास तेजस्वी महानादस्य वक्षसि ॥
jāmbavāṃstu susaṃkruddhaḥ pragṛhya mahatīṃ śilām | pātayāmāsa tejasvī mahānādasya vakṣasi ||
English Translation
Jāmbavān endowed with energy, waxing enraged, uplifting a giant crag brought the same down on Mahananda's breast.
VR 6.46.19 अनुष्टुप्
अथ कुम्भहनुस्तत्र तारेणासाद्य वीर्यवान् । वृक्षेणाभिहतो मूर्ध्नि प्राणांस्तत्याज राक्षसः ॥
atha kumbhahanustatra tāreṇāsādya vīryavān | vṛkṣeṇābhihato mūrdhni prāṇāṃstatyāja rākṣasaḥ ||
English Translation
There speedily assailed by Tārā, with a mighty tree, the powerful Kumbhahanu gave up the ghost in the conflict.
VR 6.46.20 अनुष्टुप्
अमृष्यमाणस्तत्कर्म प्रहस्तो रथमास्थितः । चकार कदनं घोरं धनुष्पाणिर्वनौकसाम् ॥
amṛṣyamāṇastatkarma prahasto rathamāsthitaḥ | cakāra kadanaṃ ghoraṃ dhanuṣpāṇirvanaukasām ||
English Translation
And not brooking that feat, Prahasta, mounted on a car, taking a bow in his hand, fell to spreading a dreadful havoc among the rangers of the woods.
VR 6.46.21 अनुष्टुप्
आवर्त इव संजज्ञे उभयोः सेनयोस्तदा । क्षुभितस्याप्रमेयस्य सागरस्येव निस्वनः ॥
āvarta iva saṃjajñe ubhayoḥ senayostadā | kṣubhitasyāprameyasya sāgarasyeva nisvanaḥ ||
English Translation
Then there the two hosts mingled into almost a vortex; and the sounds that arose from those infuriated once of immeasurable might, resembled the roar of the ocean.
VR 6.46.22 अनुष्टुप्
महता हि शरौघेण प्रहस्तो युद्धकोविदः । अर्दयामास संक्रुद्धो वानरान्परमाहवे ॥
mahatā hi śaraugheṇa prahasto yuddhakovidaḥ | ardayāmāsa saṃkruddho vānarānparamāhave ||
English Translation
In terrific encounter the enraged Rākşasa irresistible in battle drove the monkeys to sore straits with showers of arrows.
VR 6.46.23 अनुष्टुप्
वानराणां शरीरैस्तु राक्षसानां च मेदिनी । बभूव निचिता घोरा पतितैरिव पर्वतैः ॥
vānarāṇāṃ śarīraistu rākṣasānāṃ ca medinī | babhūva nicitā ghorā patitairiva parvataiḥ ||
English Translation
The earth was covered quite with the terrible bodies of monkeys and Rākşasas; and it looked as if covered with mountains.
VR 6.46.24 अनुष्टुप्
सा महीरुधिरौघेण प्रच्छन्ना संप्रकाशते । संछन्ना माधवे मासि पलाशैरिव पुष्पितैः ॥
sā mahīrudhiraugheṇa pracchannā saṃprakāśate | saṃchannā mādhave māsi palāśairiva puṣpitaiḥ ||
English Translation
The earth drenched with streams of gore looked as if swarming with blossoming palāśas in the month of spring.
VR 6.46.25 अनुष्टुप्
हतवीरौघवप्रां तु भग्नायुधमहाद्रुमाम् । शोणितौघमहातोयां यमसागरगामिनीम् ॥
hatavīraughavaprāṃ tu bhagnāyudhamahādrumām | śoṇitaughamahātoyāṃ yamasāgaragāminīm ||
VR 6.46.26 अनुष्टुप्
यकृत्प्लीहमहापङ्कां विनिकीर्णान्त्रशैवलाम् । भिन्नकायशिरोमीनामङ्गावयवशाड्वलाम् ॥
yakṛtplīhamahāpaṅkāṃ vinikīrṇāntraśaivalām | bhinnakāyaśiromīnāmaṅgāvayavaśāḍvalām ||
VR 6.46.27 अनुष्टुप्
गृध्रहंसगणाकीर्णां कङ्कसारससेविताम् । मेधःफेनसमाकीर्णामार्तस्तनितनिस्वनाम् ॥
gṛdhrahaṃsagaṇākīrṇāṃ kaṅkasārasasevitām | medhaḥphenasamākīrṇāmārtastanitanisvanām ||
VR 6.46.28 अनुष्टुप्
तां कापुरुषदुस्तारां युद्धभूमिमयीं नदीम् । नदीमिव घनापाये हंससारससेविताम् ॥
tāṃ kāpuruṣadustārāṃ yuddhabhūmimayīṃ nadīm | nadīmiva ghanāpāye haṃsasārasasevitām ||
VR 6.46.29 अनुष्टुप्
राक्षसाः कपिमुख्याश्च तेरुस्तां दुस्तरां नदीम् । यथा पद्मरजोध्वस्तां नलिनीं गजयूथपाः ॥
rākṣasāḥ kapimukhyāśca terustāṃ dustarāṃ nadīm | yathā padmarajodhvastāṃ nalinīṃ gajayūthapāḥ ||
VR 6.46.30 अनुष्टुप्
ततः सृजन्तं बाणौघान्प्रहस्तं स्यन्दने स्थितम् । ददर्श तरसा नीलो विनिघ्नन्तं प्लवंगमान् ॥
tataḥ sṛjantaṃ bāṇaughānprahastaṃ syandane sthitam | dadarśa tarasā nīlo vinighnantaṃ plavaṃgamān ||
English Translation
Then all of a sudden Nila saw Prahasta stationed on his car, discharging vollies of shafts and harassing the monkeys therewith.
← Previous (Ch. 435) Full Table of Contents Next (Ch. 437) →