Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 5 (Sundarakāṇḍa) • Sarga 10

Sundarakāṇḍa Sarga 10

सुन्दरकाण्डम् • सर्गः 10

Sundarakāṇḍa Sarga 10 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 25 verses.

Total: 25 Verses • Citations: VR 5.10.1–25 • 175 Lexicon Terms
VR 5.10.1 वंशस्थम्
स तस्य मध्ये भवनस्य वानरो; लतागृहांश्चित्रगृहान्निशागृहान् । जगाम सीतां प्रति दर्शनोत्सुको; न चैव तां पश्यति चारुदर्शनाम् ॥
sa tasya madhye bhavanasya vānaro; latāgṛhāṃścitragṛhānniśāgṛhān | jagāma sītāṃ prati darśanotsuko; na caiva tāṃ paśyati cārudarśanām ||
English Translation
Remaining in that mansion, (Hanuman) desirous of getting a sight of Sītā graced with a fair presence, went into bowers, and picture galleries, and night-houses;* but her he did not find. *Intended for stay at night.
VR 5.10.2 वंशस्थम्
स चिन्तयामास ततो महाकपिः; प्रियामपश्यन्रघुनन्दनस्य ताम् । ध्रुवं नु सीता म्रियते यथा न मे; विचिन्वतो दर्शनमेति मैथिली ॥
sa cintayāmāsa tato mahākapiḥ; priyāmapaśyanraghunandanasya tām | dhruvaṃ nu sītā mriyate yathā na me; vicinvato darśanameti maithilī ||
English Translation
And not finding the beloved (spouse) of Raghu's son that mighty monkey reflected, “Surely Sītā is not alive, for although I have searched (through and through), yet Mithila's daughter I have failed to find."
VR 5.10.3 वंशस्थम्
सा राक्षसानां प्रवरेण बाला; स्वशीलसंरक्षण तत्परा सती । अनेन नूनं प्रतिदुष्टकर्मणा; हता भवेदार्यपथे परे स्थिता ॥
sā rākṣasānāṃ pravareṇa bālā; svaśīlasaṃrakṣaṇa tatparā satī | anena nūnaṃ pratiduṣṭakarmaṇā; hatā bhavedāryapathe pare sthitā ||
English Translation
That girl solicitous for the preservation of her chastity, and staying in the prime path of virtuous woman, that chaste one has, for certain, been slain by this chief of the Rākṣasas, (ever) finding delight in iniquity.
VR 5.10.4 वंशस्थम्
विरूपरूपा विकृता विवर्चसो; महानना दीर्घविरूपदर्शनाः । समीक्ष्य सा राक्षसराजयोषितो; भयाद्विनष्टा जनकेश्वरात्मजा ॥
virūparūpā vikṛtā vivarcaso; mahānanā dīrghavirūpadarśanāḥ | samīkṣya sā rākṣasarājayoṣito; bhayādvinaṣṭā janakeśvarātmajā ||
English Translation
Seeing the wives of the Rākṣasa inonarch, of frightful forms, monstrous; of lurid hue; having huge faces; with large horrid eyes, the daughter of Janaka has given up the ghost from fright.
VR 5.10.5 वंशस्थम्
सीतामदृष्ट्वा ह्यनवाप्य पौरुषं; विहृत्य कालं सह वानरैश्चिरम् । न मेऽस्ति सुग्रीवसमीपगा गतिः; सुतीक्ष्णदण्डो बलवांश्च वानरः ॥
sītāmadṛṣṭvā hyanavāpya pauruṣaṃ; vihṛtya kālaṃ saha vānaraiściram | na me'sti sugrīvasamīpagā gatiḥ; sutīkṣṇadaṇḍo balavāṃśca vānaraḥ ||
English Translation
Failing to see Sītā, and (thereby) annulling my prowess, and having long spent the appointed space in company with the monkeys, way have I none to present myself before Sugrīva, that monkey being puissant and given to meting out sharp chastisement.
VR 5.10.6 अनुष्टुप्
दृष्टमन्तःपुरं सर्वं दृष्ट्वा रावणयोषितः । न सीता दृश्यते साध्वी वृथा जातो मम श्रमः ॥
dṛṣṭamantaḥpuraṃ sarvaṃ dṛṣṭvā rāvaṇayoṣitaḥ | na sītā dṛśyate sādhvī vṛthā jāto mama śramaḥ ||
English Translation
Having searched the inner apartment through, and seen the wives of the Rākṣasa, I do not see the chaste Sită. Therefore vain is the trouble that I take.
VR 5.10.7 अनुष्टुप्
किं नु मां वानराः सर्वे गतं वक्ष्यन्ति संगताः । गत्वा तत्र त्वया वीर किं कृतं तद्वदस्व नः ॥
kiṃ nu māṃ vānarāḥ sarve gataṃ vakṣyanti saṃgatāḥ | gatvā tatra tvayā vīra kiṃ kṛtaṃ tadvadasva naḥ ||
English Translation
What, alas! shall the monkeys assembled tell me when I shall go (to them)? 'O hero, tell us what you have done, repairing there.'
VR 5.10.8 अनुष्टुप्
अदृष्ट्वा किं प्रवक्ष्यामि तामहं जनकात्मजाम् । ध्रुवं प्रायमुपेष्यन्ति कालस्य व्यतिवर्तने ॥
adṛṣṭvā kiṃ pravakṣyāmi tāmahaṃ janakātmajām | dhruvaṃ prāyamupeṣyanti kālasya vyativartane ||
English Translation
And not having seen Janaka's daughter, what shall I answer? The term fixed (by Sugrīva) having been past, certainly meet it is that I should fast to death.
VR 5.10.9 अनुष्टुप्
किं वा वक्ष्यति वृद्धश्च जाम्बवानङ्गदश्च सः । गतं पारं समुद्रस्य वानराश्च समागताः ॥
kiṃ vā vakṣyati vṛddhaśca jāmbavānaṅgadaśca saḥ | gataṃ pāraṃ samudrasya vānarāśca samāgatāḥ ||
English Translation
And what shall the aged Jambhavan, and what shall Angada, say? And what, again, shall the assembled monkeys say to me when I shall have crossed over the main.
VR 5.10.10 अनुष्टुप्
अनिर्वेदः श्रियो मूलमनिर्वेदः परं सुखम् । भूयस्तावद्विचेष्यामि न यत्र विचयः कृतः ॥
anirvedaḥ śriyo mūlamanirvedaḥ paraṃ sukham | bhūyastāvadviceṣyāmi na yatra vicayaḥ kṛtaḥ ||
English Translation
But perseverance is the source of good fortune; and perseverance bring about supreme happiness. Search again I will, where I have not yet searched.
VR 5.10.11 अनुष्टुप्
अनिर्वेदो हि सततं सर्वार्थेषु प्रवर्तकः । करोति सफलं जन्तोः कर्म यच्च करोति सः ॥
anirvedo hi satataṃ sarvārtheṣu pravartakaḥ | karoti saphalaṃ jantoḥ karma yacca karoti saḥ ||
English Translation
Perseverance, for certain, ever bring people to all profitable objects. Whatever one dose with vigour, bear fruit.
VR 5.10.12 अनुष्टुप्
तस्मादनिर्वेद कृतं यत्नं चेष्टेऽहमुत्तमम् । अदृष्टांश्च विचेष्यामि देशान्रावणपालितान् ॥
tasmādanirveda kṛtaṃ yatnaṃ ceṣṭe'hamuttamam | adṛṣṭāṃśca viceṣyāmi deśānrāvaṇapālitān ||
English Translation
Therefore will I put forth fresh dear efforts vigorously. I will search such places held by Rāvana as I have not yet seen.
VR 5.10.13 अनुष्टुप्
आपानशालाविचितास्तथा पुष्पगृहाणि च । चित्रशालाश्च विचिता भूयः क्रीडागृहाणि च ॥
āpānaśālāvicitāstathā puṣpagṛhāṇi ca | citraśālāśca vicitā bhūyaḥ krīḍāgṛhāṇi ca ||
English Translation
'I have searched the banquet halls, bowers of creepers, picture galleries and gymnasiums. I have searched everywhere through the paths of gardens and mansions, harems and the Pushpaka chariot also.
VR 5.10.14 अनुष्टुप्
निष्कुटान्तररथ्याश्च विमानानि च सर्वशः । इति संचिन्त्य भूयोऽपि विचेतुमुपचक्रमे ॥
niṣkuṭāntararathyāśca vimānāni ca sarvaśaḥ | iti saṃcintya bhūyo'pi vicetumupacakrame ||
VR 5.10.15 अनुष्टुप्
भूमीगृहांश्चैत्यगृहान्गृहातिगृहकानपि । उत्पतन्निपतंश्चापि तिष्ठन्गच्छन्पुनः क्वचित् ॥
bhūmīgṛhāṃścaityagṛhāngṛhātigṛhakānapi | utpatannipataṃścāpi tiṣṭhangacchanpunaḥ kvacit ||
VR 5.10.16 उपजातिः
अपावृण्वंश्च द्वाराणि कपाटान्यवघट्टयन् । प्रविशन्निष्पतंश्चापि प्रपतन्नुत्पतन्नपि । सर्वमप्यवकाशं स विचचार महाकपिः ॥
apāvṛṇvaṃśca dvārāṇi kapāṭānyavaghaṭṭayan | praviśanniṣpataṃścāpi prapatannutpatannapi | sarvamapyavakāśaṃ sa vicacāra mahākapiḥ ||
English Translation
The great vanara searched all over again and again jumping up and down, stopping for a while and moving, opening and closing doors, by crossing, entering and exiting, jumping up and down. Thus he moved about and searched whereever there was scope to search
VR 5.10.17 अनुष्टुप्
चतुरङ्गुलमात्रोऽपि नावकाशः स विद्यते । रावणान्तःपुरे तस्मिन्यं कपिर्न जगाम सः ॥
caturaṅgulamātro'pi nāvakāśaḥ sa vidyate | rāvaṇāntaḥpure tasminyaṃ kapirna jagāma saḥ ||
English Translation
There was not even space measuring four fingers in that inner apartment of Rāvana, to which the monkey did not repair.
VR 5.10.18 अनुष्टुप्
प्राकरान्तररथ्याश्च वेदिकश्चैत्यसंश्रयाः । श्वभ्राश्च पुष्करिण्यश्च सर्वं तेनावलोकितम् ॥
prākarāntararathyāśca vedikaścaityasaṃśrayāḥ | śvabhrāśca puṣkariṇyaśca sarvaṃ tenāvalokitam ||
English Translation
And he saw the abodes of the nobility, the daises, the trees by the crossings, the holes, and the tanks.
VR 5.10.19 अनुष्टुप्
राक्षस्यो विविधाकारा विरूपा विकृतास्तथा । दृष्टा हनूमता तत्र न तु सा जनकात्मजा ॥
rākṣasyo vividhākārā virūpā vikṛtāstathā | dṛṣṭā hanūmatā tatra na tu sā janakātmajā ||
English Translation
And Hanumān saw there Räksasas of various forms, frightful and deformed; but he saw not Janaka's daughter.
VR 5.10.20 अनुष्टुप्
रूपेणाप्रतिमा लोके वरा विद्याधर स्त्रियः । दृष्टा हनूमता तत्र न तु राघवनन्दिनी ॥
rūpeṇāpratimā loke varā vidyādhara striyaḥ | dṛṣṭā hanūmatā tatra na tu rāghavanandinī ||
English Translation
Hanuman there the the foremost and beautiful wives of Vidyadharas; but he saw not Rāghava's beloved Sītā.
VR 5.10.21 अनुष्टुप्
नागकन्या वरारोहाः पूर्णचन्द्रनिभाननाः । दृष्टा हनूमता तत्र न तु सीता सुमध्यमा ॥
nāgakanyā varārohāḥ pūrṇacandranibhānanāḥ | dṛṣṭā hanūmatā tatra na tu sītā sumadhyamā ||
English Translation
Hanumān saw there transcendentally beautiful women, daughter of Nāgas, having countenances resembling the moon; but he saw not Janaka's daughter. saw
VR 5.10.22 अनुष्टुप्
प्रमथ्य राक्षसेन्द्रेण नागकन्या बलाद्धृताः । दृष्टा हनूमता तत्र न सा जनकनन्दिनी ॥
pramathya rākṣasendreṇa nāgakanyā balāddhṛtāḥ | dṛṣṭā hanūmatā tatra na sā janakanandinī ||
English Translation
And Hanumān saw there daughter of Nāgas forcibly brought by the lord of the Rākşasas; but he saw not Janaka's daughter.
VR 5.10.23 अनुष्टुप्
सोऽपश्यंस्तां महाबाहुः पश्यंश्चान्या वरस्त्रियः । विषसाद महाबाहुर्हनूमान्मारुतात्मजः ॥
so'paśyaṃstāṃ mahābāhuḥ paśyaṃścānyā varastriyaḥ | viṣasāda mahābāhurhanūmānmārutātmajaḥ ||
English Translation
Having seen other beauteous females, and not seeing her, the mighty-armed son of the Windgod was oppressed with sandness.
VR 5.10.24 अनुष्टुप्
उद्योगं वानरेन्द्राणं प्लवनं सागरस्य च । व्यर्थं वीक्ष्यानिलसुतश्चिन्तां पुनरुपागमत् ॥
udyogaṃ vānarendrāṇaṃ plavanaṃ sāgarasya ca | vyarthaṃ vīkṣyānilasutaścintāṃ punarupāgamat ||
English Translation
Seeing that the endeavours of the monarch of monkeys, as well as the bounding over the main, had come to nought, the offspring of the Windgod was plunged in thought.
VR 5.10.25 अनुष्टुप्
अवतीर्य विमानाच्च हनूमान्मारुतात्मजः । चिन्तामुपजगामाथ शोकोपहतचेतनः ॥
avatīrya vimānācca hanūmānmārutātmajaḥ | cintāmupajagāmātha śokopahatacetanaḥ ||
English Translation
Descending from the aerial car, Hanumān, son to the Wind-god, his senses deprived by sorrow, was again wrought up with anxiety.
← Previous (Ch. 333) Full Table of Contents Next (Ch. 335) →