Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 4 (Kiṣkindhākāṇḍa) • Sarga 24

Kiṣkindhākāṇḍa Sarga 24

किष्किन्धाकाण्डम् • सर्गः 24

Kiṣkindhākāṇḍa Sarga 24 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 44 verses.

Total: 44 Verses • Citations: VR 4.24.1–44 • 175 Lexicon Terms • Page 2 of 2 (Verses 14 shown)
VR 4.24.31 अनुष्टुप्
अवरोप्य ततः स्कन्धाच्छिबिकां वहनोचिताः । तस्थुरेकान्तमाश्रित्य सर्वे शोकसमन्विताः ॥
avaropya tataḥ skandhācchibikāṃ vahanocitāḥ | tasthurekāntamāśritya sarve śokasamanvitāḥ ||
English Translation
Putting down the palanquin from their shoulders on the lonely spot, the bearers stood in tearswaiting.
VR 4.24.32 अनुष्टुप्
ततस्तारा पतिं दृष्ट्वा शिबिकातलशायिनम् । आरोप्याङ्के शिरस्तस्य विललाप सुदुःखिता ॥
tatastārā patiṃ dṛṣṭvā śibikātalaśāyinam | āropyāṅke śirastasya vilalāpa suduḥkhitā ||
English Translation
And Tārā, beholding her husband's body on the conveyance, placed his head on her lap and bewailed, overwhelmed with griet.
VR 4.24.33 उपजातिः
जनं च पश्यसीमं त्वं कस्माच्छोकाभिपीडितम् । प्रहृष्टमिव ते वक्त्रं गतासोरपि मानद । अस्तार्कसमवर्णं च लक्ष्यते जीवतो यथा ॥
janaṃ ca paśyasīmaṃ tvaṃ kasmācchokābhipīḍitam | prahṛṣṭamiva te vaktraṃ gatāsorapi mānada | astārkasamavarṇaṃ ca lakṣyate jīvato yathā ||
English Translation
O conferrer of honours, your countenance looks as if beaming with joy; although you are dead, and you appearest as if alive, having the hue of the setting Sun.
VR 4.24.34 अनुष्टुप्
एष त्वां रामरूपेण कालः कर्षति वानर । येन स्म विधवाः सर्वाः कृता एकेषुणा रणे ॥
eṣa tvāṃ rāmarūpeṇa kālaḥ karṣati vānara | yena sma vidhavāḥ sarvāḥ kṛtā ekeṣuṇā raṇe ||
English Translation
O monkey, Death himself, under the semblance of Rāma, is attracting you, who with one shaft in the battle, has rendered us all widows.
VR 4.24.35 अनुष्टुप्
इमास्तास्तव राजेन्द्रवानर्यो वल्लभाः सदा । पादैर्विकृष्टमध्वानमागताः किं न बुध्यसे ॥
imāstāstava rājendravānaryo vallabhāḥ sadā | pādairvikṛṣṭamadhvānamāgatāḥ kiṃ na budhyase ||
English Translation
O best of kings, these she-monkeys cannot go by jumping. Did you not perceive that they have travelled so far on foot?
VR 4.24.36 अनुष्टुप्
तवेष्टा ननु नामैता भार्याश्चन्द्रनिभाननाः । इदानीं नेक्षसे कस्मात्सुग्रीवं प्लवगेश्वरम् ॥
taveṣṭā nanu nāmaitā bhāryāścandranibhānanāḥ | idānīṃ nekṣase kasmātsugrīvaṃ plavageśvaram ||
English Translation
Those your wives, having moon-like countenances, have always your welfare in view. Why did you not, O best of monkeys, cast your looks towards them and Sugrīva?
VR 4.24.37 अनुष्टुप्
एते हि सचिवा राजंस्तारप्रभृतयस्तव । पुरवासिजनश्चायं परिवार्यासतेऽनघ ॥
ete hi sacivā rājaṃstāraprabhṛtayastava | puravāsijanaścāyaṃ parivāryāsate'nagha ||
English Translation
O king, these your counsellors, your wives headed by Tårā, and all these citizens are bewailing around you.
VR 4.24.38 अनुष्टुप्
विसर्जयैनान्प्रवलान्यथोचितमरिंदम । ततः क्रीडामहे सर्वा वनेषु मदिरोत्कटाः ॥
visarjayainānpravalānyathocitamariṃdama | tataḥ krīḍāmahe sarvā vaneṣu madirotkaṭāḥ ||
English Translation
O slayer of foes, do you despatch your counsellors to the city and we shall all enjoy in this forest, excited with amour.
VR 4.24.39 अनुष्टुप्
एवं विलपतीं तारां पतिशोकपरिप्लुताम् । उत्थापयन्ति स्म तदा वानर्यः शोककर्शिताः ॥
evaṃ vilapatīṃ tārāṃ patiśokapariplutām | utthāpayanti sma tadā vānaryaḥ śokakarśitāḥ ||
English Translation
The other she-monkeys, worked with sorrow, raised up Tārā bewailing thus being exercised with grief consequent upon the demise of her husband.
VR 4.24.40 अनुष्टुप्
सुग्रीवेण ततः सार्धमङ्गदः पितरं रुदन् । चितामारोपयामास शोकेनाभिहतेन्द्रियः ॥
sugrīveṇa tataḥ sārdhamaṅgadaḥ pitaraṃ rudan | citāmāropayāmāsa śokenābhihatendriyaḥ ||
English Translation
Thereupon Angada along with Sugrīva, overwhelmed with grief, weeping, placed his Sire's body on the funeral pile.
VR 4.24.41 अनुष्टुप्
ततोऽग्निं विधिवद्दत्त्वा सोऽपसव्यं चकार ह । पितरं दीर्घमध्वानं प्रस्थितं व्याकुलेन्द्रियः ॥
tato'gniṃ vidhivaddattvā so'pasavyaṃ cakāra ha | pitaraṃ dīrghamadhvānaṃ prasthitaṃ vyākulendriyaḥ ||
English Translation
And putting fire duly, he circumambulated his Sire, bound for a journey for good.
VR 4.24.42 अनुष्टुप्
संस्कृत्य वालिनं ते तु विधिपूर्वं प्लवंगमाः । आजग्मुरुदकं कर्तुं नदीं शीतजलां शुभाम् ॥
saṃskṛtya vālinaṃ te tu vidhipūrvaṃ plavaṃgamāḥ | ājagmurudakaṃ kartuṃ nadīṃ śītajalāṃ śubhām ||
English Translation
Having duly cremated Vāli's body, the foremost of monkeys arrived at a river of auspicious water with a view to perform the watery ceremony.
VR 4.24.43 अनुष्टुप्
ततस्ते सहितास्तत्र अङ्गदं स्थाप्य चाग्रतः । सुग्रीवतारासहिताः सिषिचुर्वालिने जलम् ॥
tataste sahitāstatra aṅgadaṃ sthāpya cāgrataḥ | sugrīvatārāsahitāḥ siṣicurvāline jalam ||
English Translation
And all these monkeys along with Sugrīva and Tārā, placing Angada before them, sprinkled water.
VR 4.24.44 अनुष्टुप्
सुग्रीवेणैव दीनेन दीनो भूत्वा महाबलः । समानशोकः काकुत्स्थः प्रेतकार्याण्यकारयत् ॥
sugrīveṇaiva dīnena dīno bhūtvā mahābalaḥ | samānaśokaḥ kākutsthaḥ pretakāryāṇyakārayat ||
English Translation
And the highly powerful Käkutstha, equally aggrieved like Sugriva, being as poorly, conducted duly the obsequious ceremonies of Vali.
← Previous (Ch. 281) Full Table of Contents Next (Ch. 283) →