स तु तत्र दशग्रीवः सह सैन्येन वीर्यवान् । अस्तं प्राप्ते दिनकरे निवासं समरोचयत् ॥
sa tu tatra daśagrīvaḥ saha sainyena vīryavān | astaṃ prāpte dinakare nivāsaṃ samarocayat ||
English Translation
After sunset the highly power Rāvaņa encamped his army there. And the clear moon, brilliant as the mountain, having risen, that huge army, armed with diverse weapons, became asleep.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
तु
तु [ind]
तत्र
तत्र [ind]
दशग्रीवः
दशग्रीव [m]
सह
सह [ind]
सैन्येन
सैन्य [n]
वीर्यवान्
वीर्यवत् [adj]
अस्तं
अस्त [m]
प्राप्ते
प्राप् [1. P.]
दिनकरे
दिनकर [m]
निवासं
निवास [m]
समरोचयत्
संरोचय् [10. P.]
उदिते विमले चन्द्रे तुल्यपर्वतवर्चसि । स ददर्श गुणांस्तत्र चन्द्रपादोपशोभितान् ॥
udite vimale candre tulyaparvatavarcasi | sa dadarśa guṇāṃstatra candrapādopaśobhitān ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उदिते
उदि [4. Ā.]
विमले
विमल [adj]
चन्द्रे
चन्द्र [m]
तुल्यपर्वतवर्चसि
तुल्य [adj]
तुल्यपर्वतवर्चसि
पर्वत [mn]
तुल्यपर्वतवर्चसि
वर्चस् [n]
स
तद् [pron]
ददर्श
दृश् [6. P.]
गुणांस्तत्र
गुण [mn]
गुणांस्तत्र
तत्र [ind]
चन्द्रपादोपशोभितान्
चन्द्र [m]
चन्द्रपादोपशोभितान्
पाद [m]
चन्द्रपादोपशोभितान्
उपशोभय् [10. P.]
कर्णिकारवनैर्दिव्यैः कदम्बगहनैस्तथा । पद्मिनीभिश्च फुल्लाभिर्मन्दाकिन्या जलैरपि ॥
karṇikāravanairdivyaiḥ kadambagahanaistathā | padminībhiśca phullābhirmandākinyā jalairapi ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कर्णिकारवनैर्
कर्णिकार [m]
कर्णिकारवनैर्
वन [n]
दिव्यैः
दिव्य [adj]
कदम्बगहनैस्तथा
कदम्ब [mn]
कदम्बगहनैस्तथा
गहन [adj]
कदम्बगहनैस्तथा
तथा [ind]
पद्मिनीभिश्च
पद्मिनी [f]
पद्मिनीभिश्च
च [ind]
फुल्लाभिर्
फुल्ल [adj]
मन्दाकिन्या
मन्दाकिनी [f]
जलैर्
जल [n]
अपि
अपि [ind]
घण्टानामिव संनादः शुश्रुवे मधुरस्वनः । अप्सरोगणसंघनां गायतां धनदालये ॥
ghaṇṭānāmiva saṃnādaḥ śuśruve madhurasvanaḥ | apsarogaṇasaṃghanāṃ gāyatāṃ dhanadālaye ||
English Translation
There was audible in the house of the lord of riches, the sweet music of the assembled Apsarās like to the sound of the bell.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
घण्टानाम्
घण्टा [f]
इव
इव [ind]
संनादः
संनाद [m]
शुश्रुवे
श्रु [4. P.]
मधुरस्वनः
मधुर [adj]
मधुरस्वनः
स्वन [m]
अप्सरोगणसंघानां
अप्सरस् [f]
अप्सरोगणसंघानां
गण [m]
अप्सरोगणसंघानां
संघ [m]
गायतां
गा [2. P.]
धनदालये
धनद [m]
धनदालये
आलय [mn]
पुष्पवर्षाणि मुञ्चन्तो नगाः पवनताडिताः । शैलं तं वासयन्तीव मधुमाधवगन्धिनः ॥
puṣpavarṣāṇi muñcanto nagāḥ pavanatāḍitāḥ | śailaṃ taṃ vāsayantīva madhumādhavagandhinaḥ ||
English Translation
Being shaken by the wind the nectar-smelling trees made the hill fragrant with the shower of flowers.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पुष्पवर्षाणि
पुष्प [n]
पुष्पवर्षाणि
वर्ष [mn]
मुञ्चन्तो
मुच् [6. Ā.]
नगाः
नग [m]
पवनताडिताः
पवन [m]
पवनताडिताः
ताडय् [10. Ā.]
शैलं
शैल [mn]
तं
तद् [pron]
वासयन्तीव
वासय् [Denom. Ā.]
वासयन्तीव
इव [ind]
मधुमाधवगन्धिनः
मधु [m]
मधुमाधवगन्धिनः
माधव [m]
मधुमाधवगन्धिनः
गन्धिन् [adj]
मधुपुष्परजःपृक्तं गन्धमादाय पुष्कलम् । प्रववौ वर्धयन्कामं रावणस्य सुखोऽनिलः ॥
madhupuṣparajaḥpṛktaṃ gandhamādāya puṣkalam | pravavau vardhayankāmaṃ rāvaṇasya sukho'nilaḥ ||
English Translation
And carrying the fragrance rendered salutary with honey and filaments of flowers, the excellent wind blew enhancing Ravana's desire.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मधुपुष्परजःपृक्तं
मधुपुष्प [mn]
मधुपुष्परजःपृक्तं
रजस् [n]
मधुपुष्परजःपृक्तं
पृच् [3. Ā.]
गन्धम्
गन्ध [mn]
आदाय
आदा [4. Ā.]
पुष्कलम्
पुष्कल [adj]
प्रववौ
प्रवा [4. P.]
वर्धयन्
वर्धय् [10. Ā.]
कामं
काम [m]
रावणस्य
रावण [m]
सुखो
सुख [adj]
ऽनिलः
अनिल [m]
गेयात्पुष्पसमृद्ध्या च शैत्याद्वायोर्गुणैर्गिरेः । प्रवृत्तायां रजन्यां च चन्द्रस्योदयनेन च ॥
geyātpuṣpasamṛddhyā ca śaityādvāyorguṇairgireḥ | pravṛttāyāṃ rajanyāṃ ca candrasyodayanena ca ||
English Translation
Being possessed by desire through songs, richness of flowers, coldness of air, beauty of the hills, and the rising of the moon is night, the highly powerful Rāvana espied again and again the moon with heavy sighs.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
गेयात्
गेय [n]
पुष्पसमृद्ध्या
पुष्प [n]
पुष्पसमृद्ध्या
समृद्धि [f]
च
च [ind]
शैत्याद्
शैत्य [n]
वायोर्
वायु [m]
गुणैर्
गुण [mn]
गिरेः
गिरि [m]
प्रवृत्तायां
प्रवृत् [1. Ā.]
रजन्यां
रजनी [f]
च
च [ind]
चन्द्रस्योदयनेन
चन्द्र [m]
चन्द्रस्योदयनेन
उदयन [n]
च
च [ind]
रावणः सुमहावीर्यः कामबाणवशं गतः । विनिश्वस्य विनिश्वस्य शशिनं समवैक्षत ॥
rāvaṇaḥ sumahāvīryaḥ kāmabāṇavaśaṃ gataḥ | viniśvasya viniśvasya śaśinaṃ samavaikṣata ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
रावणः
रावण [m]
सुमहावीर्यः
सु [ind]
सुमहावीर्यः
महत् [adj]
सुमहावीर्यः
वीर्य [n]
कामबाणवशं
काम [m]
कामबाणवशं
बाण [m]
कामबाणवशं
वश [m]
गतः
गम् [6. Ā.]
विनिश्वस्य
विनिश्वस् [2. P.]
विनिश्वस्य
विनिश्वस् [2. P.]
शशिनं
शशिन् [m]
समवैक्षत
समवेक्ष् [1. P.]
एतस्मिन्नन्तरे तत्र दिव्यपुष्पविभूषिता । सर्वाप्सरोवरा रम्भा पूर्णचन्द्रनिभानना ॥
etasminnantare tatra divyapuṣpavibhūṣitā | sarvāpsarovarā rambhā pūrṇacandranibhānanā ||
English Translation
At this time passed by that way the foremost of Apsarās, Rambhā, adorned with excellent ornaments and having a countenance like the full moon.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एतस्मिन्न्
एतद् [pron]
अन्तरे
अन्तर [n]
तत्र
तत्र [ind]
दिव्यपुष्पविभूषिता
दिव्य [adj]
दिव्यपुष्पविभूषिता
पुष्प [n]
दिव्यपुष्पविभूषिता
विभूषय् [10. P.]
सर्वाप्सरोवरा
सर्व [pron]
सर्वाप्सरोवरा
अप्सरस् [f]
सर्वाप्सरोवरा
वर [adj]
रम्भा
रम्भा [f]
पूर्णचन्द्रनिभानना
पूर्ण [adj]
पूर्णचन्द्रनिभानना
चन्द्र [m]
पूर्णचन्द्रनिभानना
निभ [adj]
पूर्णचन्द्रनिभानना
आनन [n]
कृतैर्विशेषकैरार्द्रैः षडर्तुकुसुमोत्सवैः । नीलं सतोयमेघाभं वस्त्रं समवगुण्ठिता ॥
kṛtairviśeṣakairārdraiḥ ṣaḍartukusumotsavaiḥ | nīlaṃ satoyameghābhaṃ vastraṃ samavaguṇṭhitā ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कृतैर्
कृ [2. Ā.]
विशेषकैर्
विशेषक [mn]
आर्द्रैः
आर्द्र [adj]
षडृतुकुसुमोत्सवैः
षष् [adj]
षडृतुकुसुमोत्सवैः
ऋतु [m]
षडृतुकुसुमोत्सवैः
कुसुम [n]
षडृतुकुसुमोत्सवैः
उत्सव [m]
नीलं
नील [adj]
सतोयमेघाभं
स [ind]
सतोयमेघाभं
तोय [n]
सतोयमेघाभं
मेघ [m]
सतोयमेघाभं
आभ [adj]
वस्त्रं
वस्त्र [mn]
समवगुण्ठिता
समवगुण्ठय् [10. P.]
यस्य वक्त्रं शशिनिभं भ्रुवौ चापनिभे शुभे । ऊरू करिकराकारौ करौ पल्लवकोमलौ । सैन्यमध्येन गच्छन्ती रावणेनोपलक्षिता ॥
yasya vaktraṃ śaśinibhaṃ bhruvau cāpanibhe śubhe | ūrū karikarākārau karau pallavakomalau | sainyamadhyena gacchantī rāvaṇenopalakṣitā ||
English Translation
Rambhā appeared like the second tree, in grace and beauty, natural and artificial. She wore green clothes resembling the clouds; her face was like the moon, eye brows like the excellent bows, thighs like the trunks of elephants and palms soft as leaves. She was seen by Rāvana as proceeding in the midst of soldiers.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यस्या
यद् [pron]
वक्त्रं
वक्त्र [n]
शशिनिभं
शशिन् [m]
शशिनिभं
निभ [adj]
भ्रुवौ
भ्रू [f]
चापनिभे
चाप [mn]
चापनिभे
निभ [adj]
शुभे
शुभ [adj]
ऊरू
ऊरु [mf]
करिकराकारौ
करिन् [m]
करिकराकारौ
कर [m]
करिकराकारौ
आकार [m]
करौ
कर [m]
पल्लवकोमलौ
पल्लव [mn]
पल्लवकोमलौ
कोमल [adj]
सैन्यमध्येन
सैन्य [n]
सैन्यमध्येन
मध्य [n]
गच्छन्ती
गम् [6. Ā.]
रावणेनोपलक्षिता
रावण [m]
रावणेनोपलक्षिता
उपलक्षय् [10. Ā.]
तां समुत्थाय रक्षेन्द्रः कामबाणबलार्दितः । करे गृहीत्वा गच्छन्तीं स्मयमानोऽभ्यभाषत ॥
tāṃ samutthāya rakṣendraḥ kāmabāṇabalārditaḥ | kare gṛhītvā gacchantīṃ smayamāno'bhyabhāṣata ||
English Translation
Having got up and been influenced by lust he took her, shameful as she was, by the hand and smiling said.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तां
तद् [pron]
समुत्थाय
समुत्था [1. Ā.]
रक्षेन्द्रः
रक्ष [m]
रक्षेन्द्रः
इन्द्र [m]
कामबाणबलार्दितः
काम [m]
कामबाणबलार्दितः
बाण [m]
कामबाणबलार्दितः
बल [mn]
कामबाणबलार्दितः
अर्दय् [10. Ā.]
करे
कर [m]
गृहीत्वा
ग्रह् [6. Ā.]
गच्छन्तीं
गम् [6. Ā.]
स्मयमानो
स्मि [1. P.]
ऽभ्यभाषत
अभिभाष् [1. P.]
क्व गच्छसि वरारोहे कां सिद्धिं भजसे स्वयम् । कस्याभ्युदयकालोऽयं यस्त्वां समुपभोक्ष्यते ॥
kva gacchasi varārohe kāṃ siddhiṃ bhajase svayam | kasyābhyudayakālo'yaṃ yastvāṃ samupabhokṣyate ||
English Translation
Where are you going, O beautiful damsel? Whom are you going of your own accord to satisfy? Whose prosperous time has appeared, with whom you shall enjoy?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
क्व
क्व [ind]
गच्छसि
गम् [6. Ā.]
वरारोहे
वरारोहा [f]
कां
क [pron]
सिद्धिं
सिद्धि [f]
भजसे
भज् [1. Ā.]
स्वयम्
स्वयम् [ind]
कस्याभ्युदयकालो
क [pron]
कस्याभ्युदयकालो
अभ्युदय [m]
कस्याभ्युदयकालो
काल [m]
ऽयं
इदम् [pron]
यस्त्वां
यद् [pron]
यस्त्वां
त्वद् [pron]
समुपभोक्ष्यते
समुपभुज् [7. Ā.]
तवाननरसस्याद्य पद्मोत्पलसुगन्धिनः । सुधामृतरसस्येव कोऽद्य तृप्तिं गमिष्यति ॥
tavānanarasasyādya padmotpalasugandhinaḥ | sudhāmṛtarasasyeva ko'dya tṛptiṃ gamiṣyati ||
English Translation
Who shall be satisfied with drinking the nectar of your mouth smelling like lotus?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तवाननरसस्याद्य
त्वद् [pron]
तवाननरसस्याद्य
आनन [n]
तवाननरसस्याद्य
रस [mn]
तवाननरसस्याद्य
अद्य [ind]
पद्मोत्पलसुगन्धिनः
पद्म [mn]
पद्मोत्पलसुगन्धिनः
उत्पल [mn]
पद्मोत्पलसुगन्धिनः
सुगन्धिन् [adj]
सुधामृतरसस्येव
सुधा [f]
सुधामृतरसस्येव
अमृत [n]
सुधामृतरसस्येव
रस [mn]
सुधामृतरसस्येव
इव [ind]
को
क [pron]
ऽद्य
अद्य [ind]
तृप्तिं
तृप्ति [f]
गमिष्यति
गम् [6. Ā.]
स्वर्णकुम्भनिभौ पीनौ शुभौ भीरु निरन्तरौ । कस्योरस्थलसंस्पर्शं दास्यतस्ते कुचाविमौ ॥
svarṇakumbhanibhau pīnau śubhau bhīru nirantarau | kasyorasthalasaṃsparśaṃ dāsyataste kucāvimau ||
English Translation
Whose breast, O fare damsel, your rising breast beautiful like two golden pots closely placed, shall touch?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स्वर्णकुम्भनिभौ
स्वर्ण [n]
स्वर्णकुम्भनिभौ
कुम्भ [m]
स्वर्णकुम्भनिभौ
निभ [adj]
पीनौ
पीन [adj]
शुभौ
शुभ [adj]
भीरु
भीरु [adj]
निरन्तरौ
निरन्तर [adj]
कस्योरस्थलसंस्पर्शं
क [pron]
कस्योरस्थलसंस्पर्शं
उरस्थल [n]
कस्योरस्थलसंस्पर्शं
संस्पर्श [m]
दास्यतस्ते
दा [1. Ā.]
दास्यतस्ते
त्वद् [pron]
कुचाविमौ
कुच [m]
कुचाविमौ
इदम् [pron]
सुवर्णचक्रप्रतिमं स्वर्णदामचितं पृथु । अध्यारोक्ष्यति कस्तेऽद्य स्वर्गं जघनरूपिणम् ॥
suvarṇacakrapratimaṃ svarṇadāmacitaṃ pṛthu | adhyārokṣyati kaste'dya svargaṃ jaghanarūpiṇam ||
English Translation
Who will go to bestride today your large thigh resembling a disc of gold, encircled by a golden chain and which was like the form of a heaven.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सुवर्णचक्रप्रतिमं
सुवर्ण [n]
सुवर्णचक्रप्रतिमं
चक्र [n]
सुवर्णचक्रप्रतिमं
प्रतिमा [f]
स्वर्णदामचितं
स्वर्ण [n]
स्वर्णदामचितं
दामन् [mn]
स्वर्णदामचितं
चि [1. Ā.]
पृथु
पृथु [adj]
अध्यारोक्ष्यति
अध्यारुह् [6. Ā.]
कस्ते
क [pron]
कस्ते
त्वद् [pron]
ऽद्य
अद्य [ind]
स्वर्गं
स्वर्ग [m]
जघनरूपिणम्
जघन [mn]
जघनरूपिणम्
रूपिन् [adj]
मद्विशिष्टः पुमान्कोऽन्यः शक्रो विष्णुरथाश्विनौ । मामतीत्य हि यस्य त्वं यासि भीरु न शोभनम् ॥
madviśiṣṭaḥ pumānko'nyaḥ śakro viṣṇurathāśvinau | māmatītya hi yasya tvaṃ yāsi bhīru na śobhanam ||
English Translation
Who is there so beautiful as I-Indra, Visnu, or two Asvins that you are passing by me?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मद्विशिष्टः
मद् [pron]
मद्विशिष्टः
विशिष् [7. P.]
पुमान्
पुंस् [m]
को
क [pron]
ऽन्यः
अन्य [pron]
शक्रो
शक्र [m]
विष्णुर्
विष्णु [m]
अथाश्विनौ
अथ [ind]
अथाश्विनौ
अश्विन् [m]
माम्
मद् [pron]
अतीत्य
अती [1. P.]
हि
हि [ind]
यस्य
यद् [pron]
त्वं
त्वद् [pron]
यासि
या [2. Ā.]
भीरु
भीरु [adj]
न
न [ind]
शोभनम्
शोभन [adj]
विश्रम त्वं पृथुश्रोणि शिलातलमिदं शुभम् । त्रैलोक्ये यः प्रभुश्चैव तुल्यो मम न विद्यते ॥
viśrama tvaṃ pṛthuśroṇi śilātalamidaṃ śubham | trailokye yaḥ prabhuścaiva tulyo mama na vidyate ||
English Translation
Do you take rest upon this excellent rock, O you having charming waist. There is no other lord, save me, in the three worlds.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विश्रम
विश्रम [m]
त्वं
त्वद् [pron]
पृथुश्रोणि
पृथु [adj]
पृथुश्रोणि
श्रोणी [f]
शिलातलम्
शिला [f]
शिलातलम्
तल [mn]
इदं
इदम् [pron]
शुभम्
शुभ [adj]
त्रैलोक्ये
त्रैलोक्य [n]
यः
यद् [pron]
प्रभुश्चैव
प्रभु [m]
प्रभुश्चैव
च [ind]
प्रभुश्चैव
एव [ind]
तुल्यो
तुल्य [adj]
मम
मद् [pron]
न
न [ind]
विद्यते
विद् [2. Ā.]
तदेष प्राञ्जलिः प्रह्वो याचते त्वां दशाननः । यः प्रभुश्चापि भर्ता च त्रैलोक्यस्य भजस्व माम् ॥
tadeṣa prāñjaliḥ prahvo yācate tvāṃ daśānanaḥ | yaḥ prabhuścāpi bhartā ca trailokyasya bhajasva mām ||
English Translation
And Daśānana, the lord of the lords of the three worlds, thus begs you, with folded palms. Do you therefore seek me.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तद्
तद् [pron]
एष
एतद् [pron]
प्राञ्जलिः
प्राञ्जलि [adj]
प्रह्वो
प्रह्व [adj]
याचते
याच् [1. Ā.]
त्वां
त्वद् [pron]
दशाननः
दशानन [m]
यः
यद् [pron]
प्रभुश्चापि
प्रभु [m]
प्रभुश्चापि
च [ind]
प्रभुश्चापि
अपि [ind]
भर्ता
भर्तृ [m]
च
च [ind]
त्रैलोक्यस्य
त्रैलोक्य [n]
भजस्व
भज् [1. Ā.]
माम्
मद् [pron]
एवमुक्ताब्रवीद्रम्भा वेपमाना कृताञ्जलिः । प्रसीद नार्हसे वक्तुमीदृशं त्वं हि मे गुरुः ॥
evamuktābravīdrambhā vepamānā kṛtāñjaliḥ | prasīda nārhase vaktumīdṛśaṃ tvaṃ hi me guruḥ ||
English Translation
Being thus addressed, Rambhā, trembling, with folded palms, said:-Be you propitiated; it does not behave you to speak thus, who are my superior.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवम्
एवम् [ind]
उक्ताब्रवीद्
वच् [2. P.]
उक्ताब्रवीद्
ब्रू [2. Ā.]
रम्भा
रम्भा [f]
वेपमाना
विप् [1. P.]
कृताञ्जलिः
कृताञ्जलि [adj]
प्रसीद
प्रसद् [1. Ā.]
नार्हसे
न [ind]
नार्हसे
अर्ह् [1. Ā.]
वक्तुम्
वच् [2. P.]
ईदृशं
ईदृश [adj]
त्वं
त्वद् [pron]
हि
हि [ind]
मे
मद् [pron]
गुरुः
गुरु [m]
अन्येभ्योऽपि त्वया रक्ष्या प्राप्नुयां धर्षणं यदि । धर्मतश्च स्नुषा तेऽहं तत्त्वमेतद्ब्रवीमि ते ॥
anyebhyo'pi tvayā rakṣyā prāpnuyāṃ dharṣaṇaṃ yadi | dharmataśca snuṣā te'haṃ tattvametadbravīmi te ||
English Translation
Rather should you protect me if any body else try to oppress me. Virtually I am your daughterin-law. I speak to you the truth.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अन्येभ्यो
अन्य [pron]
ऽपि
अपि [ind]
त्वया
त्वद् [pron]
रक्ष्या
रक्ष् [4. P.]
प्राप्नुयां
प्राप् [1. P.]
धर्षणं
धर्षण [fn]
यदि
यदि [ind]
धर्मतश्च
धर्म [mn]
धर्मतश्च
च [ind]
स्नुषा
स्नुषा [f]
ते
त्वद् [pron]
ऽहं
मद् [pron]
तत्त्वम्
तत्त्व [n]
एतद्
एतद् [pron]
ब्रवीमि
ब्रू [2. Ā.]
ते
त्वद् [pron]
अब्रवीत्तां दशग्रीवश्चरणाधोमुखीं स्थिताम् । सुतस्य यदि मे भार्या ततस्त्वं मे स्नुषा भवेः ॥
abravīttāṃ daśagrīvaścaraṇādhomukhīṃ sthitām | sutasya yadi me bhāryā tatastvaṃ me snuṣā bhaveḥ ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
तां
तद् [pron]
दशग्रीवश्चरणाधोमुखीं
दशग्रीव [m]
दशग्रीवश्चरणाधोमुखीं
चरण [mn]
दशग्रीवश्चरणाधोमुखीं
अधोमुख [adj]
स्थिताम्
स्था [1. Ā.]
सुतस्य
सुत [m]
यदि
यदि [ind]
मे
मद् [pron]
भार्या
भार्या [f]
ततस्त्वं
ततस् [ind]
ततस्त्वं
त्वद् [pron]
मे
मद् [pron]
स्नुषा
स्नुषा [f]
भवेः
भू [1. Ā.]
बाढमित्येव सा रम्भा प्राह रावणमुत्तरम् । धर्मतस्ते सुतस्याहं भार्या राक्षसपुंगव ॥
bāḍhamityeva sā rambhā prāha rāvaṇamuttaram | dharmataste sutasyāhaṃ bhāryā rākṣasapuṃgava ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
बाढम्
बाढ [adj]
इत्येव
इति [ind]
इत्येव
एव [ind]
सा
तद् [pron]
रम्भा
रम्भा [f]
प्राह
प्राह् [1. P.]
रावणम्
रावण [m]
उत्तरम्
उत्तर [n]
धर्मतस्ते
धर्म [mn]
धर्मतस्ते
त्वद् [pron]
सुतस्याहं
सुत [m]
सुतस्याहं
मद् [pron]
भार्या
भार्या [f]
राक्षसपुंगव
राक्षस [m]
राक्षसपुंगव
पुंगव [m]
पुत्रः प्रियतरः प्राणैर्भ्रातुर्वैश्रवणस्य ते । ख्यातो यस्त्रिषु लोकेषु नलकूबर इत्यसौ ॥
putraḥ priyataraḥ prāṇairbhrāturvaiśravaṇasya te | khyāto yastriṣu lokeṣu nalakūbara ityasau ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पुत्रः
पुत्र [m]
प्रियतरः
प्रियतर [adj]
प्राणैर्
प्राण [m]
भ्रातुर्
भ्रातृ [m]
वैश्रवणस्य
वैश्रवण [m]
ते
त्वद् [pron]
ख्यातो
ख्या [4. P.]
यस्त्रिषु
यद् [pron]
यस्त्रिषु
त्रि [nr]
लोकेषु
लोक [m]
नलकूबर
नलकूबर [m]
इत्यसौ
इति [ind]
इत्यसौ
अदस् [pron]
धर्मतो यो भवेद्विप्रः क्षत्रियो वीर्यतो भवेत् । क्रोधाद्यश्च भवेदग्निः क्षान्त्या च वसुधासमः ॥
dharmato yo bhavedvipraḥ kṣatriyo vīryato bhavet | krodhādyaśca bhavedagniḥ kṣāntyā ca vasudhāsamaḥ ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
धर्मतो
धर्म [mn]
यो
यद् [pron]
भवेद्
भू [1. Ā.]
विप्रः
विप्र [m]
क्षत्रियो
क्षत्रिय [m]
वीर्यतो
वीर्य [n]
भवेत्
भू [1. Ā.]
क्रोधाद्
क्रोध [m]
यश्च
यद् [pron]
यश्च
च [ind]
भवेद्
भू [1. Ā.]
अग्निः
अग्नि [m]
क्षान्त्या
क्षान्ति [f]
च
च [ind]
वसुधासमः
वसुधा [f]
वसुधासमः
सम [pron]
तस्यास्मि कृतसंकेता लोकपालसुतस्य वै । तमुद्दिश्य च मे सर्वं विभूषणमिदं कृतम् ॥
tasyāsmi kṛtasaṃketā lokapālasutasya vai | tamuddiśya ca me sarvaṃ vibhūṣaṇamidaṃ kṛtam ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्यास्मि
तद् [pron]
तस्यास्मि
अस् [2. P.]
कृतसंकेता
कृ [2. Ā.]
कृतसंकेता
संकेत [m]
लोकपालसुतस्य
लोकपाल [m]
लोकपालसुतस्य
सुत [m]
वै
वै [ind]
तम्
तद् [pron]
उद्दिश्य
उद्दिश् [6. Ā.]
च
च [ind]
मे
मद् [pron]
सर्वं
सर्व [pron]
विभूषणम्
विभूषण [n]
इदं
इदम् [pron]
कृतम्
कृ [2. Ā.]
यस्य तस्य हि नान्यस्य भावो मां प्रति तिष्ठति । तेन सत्येन मां राजन्मोक्तुमर्हस्यरिंदम ॥
yasya tasya hi nānyasya bhāvo māṃ prati tiṣṭhati | tena satyena māṃ rājanmoktumarhasyariṃdama ||
English Translation
For him I have adorned my person with these ornaments. I am not attached to any body else but him. O king, O slayer of foes, by virtue of (this relation) is behove you to save me. And that virtuous-souled one is anxiously expecting me.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यस्य
यद् [pron]
तस्य
तद् [pron]
हि
हि [ind]
नान्यस्य
न [ind]
नान्यस्य
अन्य [pron]
भावो
भाव [m]
मां
मद् [pron]
प्रति
प्रति [ind]
तिष्ठति
स्था [1. Ā.]
तेन
तद् [pron]
सत्येन
सत्य [n]
मां
मद् [pron]
राजन्मोक्तुम्
राजन् [m]
राजन्मोक्तुम्
मुच् [6. Ā.]
अर्हस्यरिंदम
अर्ह् [1. Ā.]
अर्हस्यरिंदम
अरिंदम [adj]
स हि तिष्ठति धर्मात्मा साम्प्रतं मत्समुत्सुकः । तन्न विघ्नं सुतस्येह कर्तुमर्हसि मुञ्च माम् ॥
sa hi tiṣṭhati dharmātmā sāmprataṃ matsamutsukaḥ | tanna vighnaṃ sutasyeha kartumarhasi muñca mām ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
हि
हि [ind]
तिष्ठति
स्था [1. Ā.]
धर्मात्मा
धर्म [mn]
धर्मात्मा
आत्मन् [m]
साम्प्रतं
सांप्रतम् [ind]
मत्समुत्सुकः
मद् [pron]
मत्समुत्सुकः
समुत्सुक [adj]
तन्न
तद् [pron]
तन्न
न [ind]
विघ्नं
विघ्न [mn]
सुतस्येह
सुत [m]
सुतस्येह
इह [ind]
कर्तुम्
कृ [2. Ā.]
अर्हसि
अर्ह् [1. Ā.]
मुञ्च
मुच् [6. Ā.]
माम्
मद् [pron]
सद्भिराचरितं मार्गं गच्छ राक्षसपुंगव । माननीयो मया हि त्वं लालनीया तथास्मि ते ॥
sadbhirācaritaṃ mārgaṃ gaccha rākṣasapuṃgava | mānanīyo mayā hi tvaṃ lālanīyā tathāsmi te ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सद्भिर्
सत् [adj]
आचरितं
आचर् [1. Ā.]
मार्गं
मार्ग [m]
गच्छ
गम् [6. Ā.]
राक्षसपुंगव
राक्षस [m]
राक्षसपुंगव
पुंगव [m]
माननीयो
मानय् [10. Ā.]
मया
मद् [pron]
हि
हि [ind]
त्वं
त्वद् [pron]
लालनीया
लालय् [10. P.]
तथास्मि
तथा [ind]
तथास्मि
अस् [2. P.]
ते
त्वद् [pron]
एवं ब्रुवाणां रम्भां तां धर्मार्थसहितं वचः । निर्भर्त्स्य राक्षसो मोहात्प्रतिगृह्य बलाद्बली । काममोहाभिसंरब्धो मैथुनायोपचक्रमे ॥
evaṃ bruvāṇāṃ rambhāṃ tāṃ dharmārthasahitaṃ vacaḥ | nirbhartsya rākṣaso mohātpratigṛhya balādbalī | kāmamohābhisaṃrabdho maithunāyopacakrame ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवं
एवम् [ind]
ब्रुवाणां
ब्रू [2. Ā.]
रम्भां
रम्भा [f]
तां
तद् [pron]
धर्मार्थसहितं
धर्म [mn]
धर्मार्थसहितं
अर्थ [mn]
धर्मार्थसहितं
सहित [adj]
वचः
वचस् [n]
निर्भर्त्स्य
निर्भर्त्सय् [10. P.]
राक्षसो
राक्षस [m]
मोहात्
मोह [m]
प्रतिगृह्य
प्रतिग्रह् [9. Ā.]
बलाद्
बल [mn]
बली
बलिन् [adj]
काममोहाभिसंरब्धो
काम [m]
काममोहाभिसंरब्धो
मोह [m]
काममोहाभिसंरब्धो
अभिसंरभ् [1. Ā.]
मैथुनायोपचक्रमे
मैथुन [n]
मैथुनायोपचक्रमे
उपक्रम् [1. Ā.]