प्रसक्ताश्रुमुखीत्येवं ब्रुवन्ती जनकात्मजा । अधोमुखमुखी बाला विलप्तुमुपचक्रमे ॥
prasaktāśrumukhītyevaṃ bruvantī janakātmajā | adhomukhamukhī bālā vilaptumupacakrame ||
English Translation
The young daughter of king Janaka thus speaking, began to cry, her face bent down.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रसक्ताश्रुमुखीत्येवं
प्रसञ्ज् [1. Ā.]
प्रसक्ताश्रुमुखीत्येवं
अश्रु [mn]
प्रसक्ताश्रुमुखीत्येवं
मुख [adj]
प्रसक्ताश्रुमुखीत्येवं
इति [ind]
प्रसक्ताश्रुमुखीत्येवं
एवम् [ind]
ब्रुवन्ती
ब्रू [2. Ā.]
जनकात्मजा
जनकात्मजा [f]
अधोमुखमुखी
अधोमुख [adj]
अधोमुखमुखी
मुख [adj]
बाला
बाला [f]
विलप्तुम्
विलप् [4. P.]
उपचक्रमे
उपक्रम् [1. Ā.]
उन्मत्तेव प्रमत्तेव भ्रान्तचित्तेव शोचती । उपावृत्ता किशोरीव विवेष्टन्ती महीतले ॥
unmatteva pramatteva bhrāntacitteva śocatī | upāvṛttā kiśorīva viveṣṭantī mahītale ||
English Translation
Saying this, the daughter of the king Janaka, bathed her countenance with tears and hanging down her head began to lament. And she began to roll on the earth like to a colt as if she was mad, possessed by a devil and had lost her sense.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उन्मत्तेव
उन्मद् [4. Ā.]
उन्मत्तेव
इव [ind]
प्रमत्तेव
प्रमद् [4. Ā.]
प्रमत्तेव
इव [ind]
भ्रान्तचित्तेव
भ्रम् [4. Ā.]
भ्रान्तचित्तेव
चित्त [n]
भ्रान्तचित्तेव
इव [ind]
शोचती
शुच् [6. P.]
उपावृत्ता
उपावृत् [1. Ā.]
किशोरीव
किशोरी [f]
किशोरीव
इव [ind]
विवेष्टन्ती
विवेष्ट् [1. P.]
महीतले
मही [f]
महीतले
तल [mn]
राघवस्याप्रमत्तस्य रक्षसा कामरूपिणा । रावणेन प्रमथ्याहमानीता क्रोशती बलात् ॥
rāghavasyāpramattasya rakṣasā kāmarūpiṇā | rāvaṇena pramathyāhamānītā krośatī balāt ||
English Translation
I, the spouse of Rāma, who was drawn away at a distance by the Rākşasa (Mārīca) assuming shapes at will, was seized and borne away by Rāvana.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
राघवस्याप्रमत्तस्य
राघव [m]
राघवस्याप्रमत्तस्य
अप्रमत्त [adj]
रक्षसा
रक्षस् [n]
कामरूपिणा
कामरूपिन् [adj]
रावणेन
रावण [m]
प्रमथ्याहम्
प्रमथ् [1. Ā.]
प्रमथ्याहम्
मद् [pron]
आनीता
आनी [1. Ā.]
क्रोशती
क्रुश् [4. P.]
बलात्
बल [mn]
राक्षसी वशमापन्ना भर्त्यमाना सुदारुणम् । चिन्तयन्ती सुदुःखार्ता नाहं जीवितुमुत्सहे ॥
rākṣasī vaśamāpannā bhartyamānā sudāruṇam | cintayantī suduḥkhārtā nāhaṃ jīvitumutsahe ||
English Translation
A captive of the Rākşasis, subject to their terrible threats and taunts, sunk in grief and anxiety, I desire not to keep my life.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
राक्षसीवशम्
राक्षसी [f]
राक्षसीवशम्
वश [m]
आपन्ना
आपद् [4. P.]
भर्त्स्यमाना
भर्त्स् [1. Ā.]
सुदारुणम्
सु [ind]
सुदारुणम्
दारुण [adj]
चिन्तयन्ती
चिन्तय् [10. Ā.]
सुदुःखार्ता
सु [ind]
सुदुःखार्ता
दुःख [n]
सुदुःखार्ता
आर्त [adj]
नाहं
न [ind]
नाहं
मद् [pron]
जीवितुम्
जीव् [1. Ā.]
उत्सहे
उत्सह् [1. P.]
न हि मे जीवितेनार्थो नैवार्थैर्न च भूषणैः । वसन्त्या राक्षसी मध्ये विना रामं महारथम् ॥
na hi me jīvitenārtho naivārthairna ca bhūṣaṇaiḥ | vasantyā rākṣasī madhye vinā rāmaṃ mahāratham ||
English Translation
Of what avail are wealth, ornament and life to me, who am living in the midst of the Răkşasas and separated from Ráma, of the mighty car?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
हि
हि [ind]
मे
मद् [pron]
जीवितेनार्थो
जीवित [n]
जीवितेनार्थो
अर्थ [mn]
नैवार्थैर्
न [ind]
नैवार्थैर्
एव [ind]
नैवार्थैर्
अर्थ [mn]
न
न [ind]
च
च [ind]
भूषणैः
भूषण [n]
वसन्त्या
वस् [2. P.]
राक्षसीमध्ये
राक्षसी [f]
राक्षसीमध्ये
मध्य [n]
विना
विना [ind]
रामं
राम [m]
महारथम्
महत् [adj]
महारथम्
रथ [m]
धिङ्मामनार्यामसतीं याहं तेन विना कृता । मुहूर्तमपि रक्षामि जीवितं पापजीविता ॥
dhiṅmāmanāryāmasatīṃ yāhaṃ tena vinā kṛtā | muhūrtamapi rakṣāmi jīvitaṃ pāpajīvitā ||
English Translation
Woe to me! who am unchaste and vile and my life is vicious, since breathe I still in the absence of my lord.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
माम्
मद् [pron]
अनार्याम्
अनार्य [adj]
असतीं
असती [f]
याहं
यद् [pron]
याहं
मद् [pron]
तेन
तद् [pron]
विना
विना [ind]
कृता
कृ [2. Ā.]
मुहूर्तम्
मुहूर्त [mn]
अपि
अपि [ind]
रक्षामि
रक्ष् [4. P.]
जीवितं
जीवित [n]
पापजीविता
पाप [adj]
पापजीविता
जीव् [1. Ā.]
का च मे जीविते श्रद्धा सुखे वा तं प्रियं विना । भर्तारं सागरान्ताया वसुधायाः प्रियं वदम् ॥
kā ca me jīvite śraddhā sukhe vā taṃ priyaṃ vinā | bhartāraṃ sāgarāntāyā vasudhāyāḥ priyaṃ vadam ||
English Translation
"How can I have interest in any kind of pleasure without my sweettongued husband, the lord of the whole earth extending up to the ocean.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
का
क [pron]
च
च [ind]
मे
मद् [pron]
जीविते
जीव् [1. Ā.]
श्रद्धा
श्रद्धा [f]
सुखे
सुख [n]
वा
वा [ind]
तं
तद् [pron]
प्रियं
प्रिय [adj]
विना
विना [ind]
भर्तारं
भर्तृ [m]
सागरान्ताया
सागर [m]
सागरान्ताया
अन्त [m]
वसुधायाः
वसुधा [f]
प्रियंवदम्
प्रियंवद [adj]
भिद्यतां भक्ष्यतां वापि शरीरं विसृजाम्यहम् । न चाप्यहं चिरं दुःखं सहेयं प्रियवर्जिता ॥
bhidyatāṃ bhakṣyatāṃ vāpi śarīraṃ visṛjāmyaham | na cāpyahaṃ ciraṃ duḥkhaṃ saheyaṃ priyavarjitā ||
English Translation
"I will give up my body. Break me into pieces or eat me up. I cannot bear the sorrow of separation from my dear Rama any longer.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भिद्यतां
भिद् [6. P.]
भक्ष्यतां
भक्ष् [4. P.]
वापि
वा [ind]
वापि
अपि [ind]
शरीरं
शरीर [n]
विसृजाम्यहम्
विसृज् [4. Ā.]
विसृजाम्यहम्
मद् [pron]
न
न [ind]
चाप्यहं
च [ind]
चाप्यहं
अपि [ind]
चाप्यहं
मद् [pron]
चिरं
चिर [adj]
दुःखं
दुःख [n]
सहेयं
सह् [1. P.]
प्रियवर्जिता
प्रिय [n]
प्रियवर्जिता
वर्जय् [10. Ā.]
चरणेनापि सव्येन न स्पृशेयं निशाचरम् । रावणं किं पुनरहं कामयेयं विगर्हितम् ॥
caraṇenāpi savyena na spṛśeyaṃ niśācaram | rāvaṇaṃ kiṃ punarahaṃ kāmayeyaṃ vigarhitam ||
English Translation
What of fixing my fancy on that night-ranger Rāvaņa, my meaner foot even shall not touch him?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
चरणेनापि
चरण [mn]
चरणेनापि
अपि [ind]
सव्येन
सव्य [adj]
न
न [ind]
स्पृशेयं
स्पृश् [6. Ā.]
निशाचरम्
निशाचर [m]
रावणं
रावण [m]
किं
किम् [ind]
पुनर्
पुनर् [ind]
अहं
मद् [pron]
कामयेयं
कामय् [10. P.]
विगर्हितम्
विगर्ह् [1. P.]
प्रत्याख्यातं न जानाति नात्मानं नात्मनः कुलम् । यो नृशंस स्वभावेन मां प्रार्थयितुमिच्छति ॥
pratyākhyātaṃ na jānāti nātmānaṃ nātmanaḥ kulam | yo nṛśaṃsa svabhāvena māṃ prārthayitumicchati ||
English Translation
That (demon) who is courting me in this terrible way, does not know himself, his own race and that I loathe him so much.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रत्याख्यातं
प्रत्याख्या [2. Ā.]
न
न [ind]
जानाति
ज्ञा [4. Ā.]
नात्मानं
न [ind]
नात्मानं
आत्मन् [m]
नात्मनः
न [ind]
नात्मनः
आत्मन् [m]
कुलम्
कुल [n]
यो
यद् [pron]
नृशंसस्वभावेन
नृशंस [adj]
नृशंसस्वभावेन
स्वभाव [m]
नृशंसस्वभावेन
न [ind]
मां
मद् [pron]
प्रार्थयितुम्
प्रार्थय् [Denom. Ā.]
इच्छति
इष् [1. P.]
छिन्ना भिन्ना विभक्ता वा दीप्ते वाग्नौ प्रदीपिता । रावणं नोपतिष्ठेयं किं प्रलापेन वश्चिरम् ॥
chinnā bhinnā vibhaktā vā dīpte vāgnau pradīpitā | rāvaṇaṃ nopatiṣṭheyaṃ kiṃ pralāpena vaściram ||
English Translation
What more shall I speak to you, I shall never consent to Rāvana's prayer, I might be rent from limb to limb or burnt in fire.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
छिन्ना
छिद् [1. P.]
भिन्ना
भिद् [6. P.]
विभक्ता
विभज् [1. Ā.]
वा
वा [ind]
दीप्ते
दीप् [4. P.]
वाग्नौ
वा [ind]
वाग्नौ
अग्नि [m]
प्रदीपिता
प्रदीपय् [10. P.]
रावणं
रावण [m]
नोपतिष्ठेयं
न [ind]
नोपतिष्ठेयं
उपस्था [1. Ā.]
किं
क [pron]
प्रलापेन
प्रलाप [m]
वश्चिरम्
त्वद् [pron]
वश्चिरम्
चिरम् [ind]
ख्यातः प्राज्ञः कृतज्ञश्च सानुक्रोशश्च राघवः । सद्वृत्तो निरनुक्रोशः शङ्के मद्भाग्यसंक्षयात् ॥
khyātaḥ prājñaḥ kṛtajñaśca sānukrośaśca rāghavaḥ | sadvṛtto niranukrośaḥ śaṅke madbhāgyasaṃkṣayāt ||
English Translation
Rāghava is grateful, true, wise and kind. I fear it is through my ill-luck that he dose not feel pity for me.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ख्यातः
ख्या [4. P.]
प्राज्ञः
प्राज्ञ [adj]
कृतज्ञश्च
कृतज्ञ [adj]
कृतज्ञश्च
च [ind]
सानुक्रोशश्च
स [ind]
सानुक्रोशश्च
अनुक्रोश [m]
सानुक्रोशश्च
च [ind]
राघवः
राघव [m]
सद्वृत्तो
अस् [2. P.]
सद्वृत्तो
वृत्त [n]
निरनुक्रोशः
निरनुक्रोश [adj]
शङ्के
शङ्क् [1. P.]
मद्भाग्यसंक्षयात्
मद् [pron]
मद्भाग्यसंक्षयात्
भाग्य [n]
मद्भाग्यसंक्षयात्
संक्षय [m]
राक्षसानां जनस्थाने सहस्राणि चतुर्दश । येनैकेन निरस्तानि स मां किं नाभिपद्यते ॥
rākṣasānāṃ janasthāne sahasrāṇi caturdaśa | yenaikena nirastāni sa māṃ kiṃ nābhipadyate ||
English Translation
Will he not take me back who alone slew the thousands of the Rākşasas in Janasthāna?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
राक्षसानां
राक्षस [m]
जनस्थाने
जनस्थान [n]
सहस्राणि
सहस्र [mn]
चतुर्दश
चतुर्दशन् [adj]
येनैकेन
यद् [pron]
येनैकेन
एक [pron]
निरस्तानि
निरस् [4. Ā.]
स
तद् [pron]
मां
मद् [pron]
किं
क [pron]
नाभिपद्यते
न [ind]
नाभिपद्यते
अभिपद् [4. P.]
निरुद्धा रावणेनाहमल्पवीर्येण रक्षसा । समर्थः खलु मे भर्ता रावणं हन्तुमाहवे ॥
niruddhā rāvaṇenāhamalpavīryeṇa rakṣasā | samarthaḥ khalu me bhartā rāvaṇaṃ hantumāhave ||
English Translation
I have been captured by Rāvana, a Rākşasa of feeble prowess. Forsooth my lord is capable of slaying this Rāvana in conflict.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
निरुद्धा
निरुध् [7. Ā.]
रावणेनाहम्
रावण [m]
रावणेनाहम्
मद् [pron]
अल्पवीर्येण
अल्प [adj]
अल्पवीर्येण
वीर्य [n]
रक्षसा
रक्षस् [n]
समर्थः
समर्थ [adj]
खलु
खलु [ind]
मे
मद् [pron]
भर्ता
भर्तृ [m]
रावणं
रावण [m]
हन्तुम्
हन् [6. P.]
आहवे
आहव [m]
विराधो दण्डकारण्ये येन राक्षसपुंगवः । रणे रामेण निहतः स मां किं नाभिपद्यते ॥
virādho daṇḍakāraṇye yena rākṣasapuṃgavaḥ | raṇe rāmeṇa nihataḥ sa māṃ kiṃ nābhipadyate ||
English Translation
Will not that Rāma regain me, by whom was killed in the forest of Dandaka, Virādha, the foremost of the Rākṣasa crew?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विराधो
विराध [m]
दण्डकारण्ये
दण्डक [mfn]
दण्डकारण्ये
अरण्य [n]
येन
यद् [pron]
राक्षसपुंगवः
राक्षस [m]
राक्षसपुंगवः
पुंगव [m]
रणे
रण [m]
रामेण
राम [m]
निहतः
निहन् [2. Ā.]
स
तद् [pron]
मां
मद् [pron]
किं
क [pron]
नाभिपद्यते
न [ind]
नाभिपद्यते
अभिपद् [4. P.]
कामं मध्ये समुद्रस्य लङ्केयं दुष्प्रधर्षणा । न तु राघवबाणानां गतिरोधी ह विद्यते ॥
kāmaṃ madhye samudrasya laṅkeyaṃ duṣpradharṣaṇā | na tu rāghavabāṇānāṃ gatirodhī ha vidyate ||
English Translation
Although situated in the midst of the ocean, Lankā is unapproachable by others, but Raghava's arrows shall also reach here.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कामं
कामम् [ind]
मध्ये
मध्य [n]
समुद्रस्य
समुद्र [m]
लङ्केयं
लङ्का [f]
लङ्केयं
इदम् [pron]
दुष्प्रधर्षणा
दुष्प्रधर्षण [adj]
न
न [ind]
तु
तु [ind]
राघवबाणानां
राघव [m]
राघवबाणानां
बाण [m]
गतिरोधी
गति [f]
गतिरोधी
रोधिन् [adj]
ह
ह [ind]
विद्यते
विद् [2. Ā.]
किं नु तत्कारणं येन रामो दृढपराक्रमः । रक्षसापहृतां भार्यामिष्टां नाभ्यवपद्यते ॥
kiṃ nu tatkāraṇaṃ yena rāmo dṛḍhaparākramaḥ | rakṣasāpahṛtāṃ bhāryāmiṣṭāṃ nābhyavapadyate ||
English Translation
(I am at a loss to ascertain) why Rāma of firm prowess, dose not regain me, his beloved spouse who have been borne away by the Räkşasa.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
किं
क [pron]
नु
नु [ind]
तत्
तद् [pron]
कारणं
कारण [n]
येन
यद् [pron]
रामो
राम [m]
दृढपराक्रमः
दृढ [adj]
दृढपराक्रमः
पराक्रम [m]
रक्षसापहृतां
रक्षस् [n]
रक्षसापहृतां
अपहृ [1. Ā.]
भार्याम्
भार्या [f]
इष्टां
इष् [1. P.]
नाभ्यवपद्यते
न [ind]
नाभ्यवपद्यते
अभ्यवपद् [4. Ā.]
इहस्थां मां न जानीते शङ्के लक्ष्मणपूर्वजः । जानन्नपि हि तेजस्वी धर्षणां मर्षयिष्यति ॥
ihasthāṃ māṃ na jānīte śaṅke lakṣmaṇapūrvajaḥ | jānannapi hi tejasvī dharṣaṇāṃ marṣayiṣyati ||
English Translation
Methinks Rāma dose not know that I am here, or else, powerful as he is, he would not have put up with this insult.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इहस्थां
इहस्थ [adj]
मां
मद् [pron]
न
न [ind]
जानीते
ज्ञा [4. Ā.]
शङ्के
शङ्क् [1. P.]
लक्ष्मणपूर्वजः
लक्ष्मण [m]
लक्ष्मणपूर्वजः
पूर्वज [m]
जानन्न्
ज्ञा [4. Ā.]
अपि
अपि [ind]
हि
हि [ind]
तेजस्वी
तेजस्विन् [adj]
धर्षणां
धर्षण [fn]
मर्षयिष्यति
मर्षय् [10. Ā.]
हृतेति योऽधिगत्वा मां राघवाय निवेदयेत् । गृध्रराजोऽपि स रणे रावणेन निपातितः ॥
hṛteti yo'dhigatvā māṃ rāghavāya nivedayet | gṛdhrarājo'pi sa raṇe rāvaṇena nipātitaḥ ||
English Translation
That lord of vultures, who could have informed Rāghava, of my being born away by the Rākṣasa, was killed by Rāvana in the battle.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
हृतेति
हृ [2. P.]
हृतेति
इति [ind]
यो
यद् [pron]
ऽधिगत्वा
अधिगम् [1. Ā.]
मां
मद् [pron]
राघवाय
राघव [m]
निवेदयेत्
निवेदय् [10. Ā.]
गृध्रराजो
गृध्र [m]
गृध्रराजो
राज [m]
ऽपि
अपि [ind]
स
तद् [pron]
रणे
रण [m]
रावणेन
रावण [m]
निपातितः
निपातय् [10. Ā.]
कृतं कर्म महत्तेन मां तदाभ्यवपद्यता । तिष्ठता रावणद्वन्द्वे वृद्धेनापि जटायुषा ॥
kṛtaṃ karma mahattena māṃ tadābhyavapadyatā | tiṣṭhatā rāvaṇadvandve vṛddhenāpi jaṭāyuṣā ||
English Translation
O great was the work done by him, who, old as he was, for my sake, addressed himself to bring about Rāvana's destruction.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कृतं
कृ [2. Ā.]
कर्म
कर्मन् [n]
महत्
महत् [adj]
तेन
तद् [pron]
मां
मद् [pron]
तदाभ्यवपद्यता
तदा [ind]
तदाभ्यवपद्यता
अभ्यवपद् [4. Ā.]
तिष्ठता
स्था [1. Ā.]
रावणद्वन्द्वे
रावण [m]
रावणद्वन्द्वे
द्वंद्व [mn]
वृद्धेनापि
वृद्ध [adj]
वृद्धेनापि
अपि [ind]
जटायुषा
जटायुस् [m]
यदि मामिह जानीयाद्वर्तमानां स राघवः । अद्य बाणैरभिक्रुद्धः कुर्याल्लोकमराक्षसं ॥
yadi māmiha jānīyādvartamānāṃ sa rāghavaḥ | adya bāṇairabhikruddhaḥ kuryāllokamarākṣasaṃ ||
English Translation
If Rāghava could know that I was here, he, exceedingly wroth, would have cleared the earth with his arrows, of the Raksasas.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदि
यदि [ind]
माम्
मद् [pron]
इह
इह [ind]
जानीयाद्
ज्ञा [4. Ā.]
वर्तमानां
वृत् [3. P.]
स
तद् [pron]
राघवः
राघव [m]
अद्य
अद्य [ind]
बाणैर्
बाण [m]
अभिक्रुद्धः
अभिक्रुध् [4. P.]
कुर्याल्
कृ [2. Ā.]
लोकम्
लोक [m]
अराक्षसम्
अराक्षस [adj]
विधमेच्च पुरीं लङ्कां शोषयेच्च महोदधिम् । रावणस्य च नीचस्य कीर्तिं नाम च नाशयेत् ॥
vidhamecca purīṃ laṅkāṃ śoṣayecca mahodadhim | rāvaṇasya ca nīcasya kīrtiṃ nāma ca nāśayet ||
English Translation
He would have then burnt down the city of Lankā, dried up the deep and blotted out the name and fame of Rāvana.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विधमेच्च
विधम् [1. P.]
विधमेच्च
च [ind]
पुरीं
पुरी [f]
लङ्कां
लङ्का [f]
शोषयेच्च
शोषय् [10. Ā.]
शोषयेच्च
च [ind]
महोदधिम्
महत् [adj]
महोदधिम्
उदधि [m]
रावणस्य
रावण [m]
च
च [ind]
नीचस्य
नीच [adj]
कीर्तिं
कीर्ति [f]
नाम
नामन् [n]
च
च [ind]
नाशयेत्
नाशय् [10. Ā.]
ततो निहतनथानां राक्षसीनां गृहे गृहे । यथाहमेवं रुदती तथा भूयो न संशयः । अन्विष्य रक्षसां लङ्कां कुर्याद्रामः सलक्ष्मणः ॥
tato nihatanathānāṃ rākṣasīnāṃ gṛhe gṛhe | yathāhamevaṃ rudatī tathā bhūyo na saṃśayaḥ | anviṣya rakṣasāṃ laṅkāṃ kuryādrāmaḥ salakṣmaṇaḥ ||
English Translation
And from each ruined home would have risen the Rākşasa widow's groans and cries like to those of mine.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
निहतनाथानां
निहन् [2. Ā.]
निहतनाथानां
नाथ [m]
राक्षसीनां
राक्षसी [f]
गृहे
गृह [mn]
गृहे
गृह [mn]
यथाहम्
यथा [ind]
यथाहम्
मद् [pron]
एवं
एवम् [ind]
रुदती
रुद् [1. P.]
तथा
तथा [ind]
भूयो
भूयस् [ind]
न
न [ind]
संशयः
संशय [m]
अन्विष्य
अन्विष् [6. Ā.]
रक्षसां
रक्षस् [n]
लङ्कां
लङ्का [f]
कुर्याद्
कृ [2. Ā.]
रामः
राम [m]
सलक्ष्मणः
स [ind]
सलक्ष्मणः
लक्ष्मण [m]
न हि ताभ्यां रिपुर्दृष्टो मुहूतमपि जीवति । चिता धूमाकुलपथा गृध्रमण्डलसंकुला । अचिरेण तु लङ्केयं श्मशानसदृशी भवेत् ॥
na hi tābhyāṃ ripurdṛṣṭo muhūtamapi jīvati | citā dhūmākulapathā gṛdhramaṇḍalasaṃkulā | acireṇa tu laṅkeyaṃ śmaśānasadṛśī bhavet ||
English Translation
"Very soon this Lanka will be enveloped with smoke from funeral pyres and thronged with flocks of vultures moving in circles. It will be like a burial ground.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
हि
हि [ind]
ताभ्यां
तद् [pron]
रिपुर्
रिपु [m]
दृष्टो
दृश् [6. P.]
मुहूर्तम्
मुहूर्त [mn]
अपि
अपि [ind]
जीवति
जीव् [1. Ā.]
चिता
चिता [f]
धूमाकुलपथा
धूम [mn]
धूमाकुलपथा
आकुल [adj]
धूमाकुलपथा
पथ [m]
गृध्रमण्डलसंकुला
गृध्र [m]
गृध्रमण्डलसंकुला
मण्डल [mfn]
गृध्रमण्डलसंकुला
संकुल [adj]
अचिरेण
अचिर [adj]
तु
तु [ind]
लङ्केयं
लङ्का [f]
लङ्केयं
इदम् [pron]
श्मशानसदृशी
श्मशान [n]
श्मशानसदृशी
सदृश [adj]
भवेत्
भू [1. Ā.]
अचिरेणैव कालेन प्राप्स्याम्येव मनोरथम् । दुष्प्रस्थानोऽयमाख्याति सर्वेषां वो विपर्ययः ॥
acireṇaiva kālena prāpsyāmyeva manoratham | duṣprasthāno'yamākhyāti sarveṣāṃ vo viparyayaḥ ||
English Translation
And soon shall this desire of mine be fulfilled. All these words of mine do sound improbable now but they all indicate your misfortune.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अचिरेणैव
अचिर [adj]
अचिरेणैव
एव [ind]
कालेन
काल [m]
प्राप्स्याम्येव
प्राप् [1. P.]
प्राप्स्याम्येव
एव [ind]
मनोरथम्
मनोरथ [mn]
दुष्प्रस्थानो
दुष्प्रस्थान [adj]
ऽयम्
इदम् [pron]
आख्याति
आख्या [4. P.]
सर्वेषां
सर्व [pron]
वो
त्वद् [pron]
विपर्ययः
विपर्यय [m]
यादृशानि तु दृश्यन्ते लङ्कायामशुभानि तु । अचिरेणैव कालेन भविष्यति हतप्रभा ॥
yādṛśāni tu dṛśyante laṅkāyāmaśubhāni tu | acireṇaiva kālena bhaviṣyati hataprabhā ||
English Translation
Besides from these bad omens, that are to be seen here, it appear, that Lankä shall soon be shorn of her grace.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यादृशानि
यादृश [adj]
तु
तु [ind]
दृश्यन्ते
दृश् [6. P.]
लङ्कायाम्
लङ्का [f]
अशुभानि
अशुभ [adj]
तु
तु [ind]
अचिरेणैव
अचिर [adj]
अचिरेणैव
एव [ind]
कालेन
काल [m]
भविष्यति
भू [1. Ā.]
हतप्रभा
हन् [6. P.]
हतप्रभा
प्रभा [f]
नूनं लङ्का हते पापे रावणे राक्षसाधिपे । शोषं यास्यति दुर्धर्षा प्रमदा विधवा यथा ॥
nūnaṃ laṅkā hate pāpe rāvaṇe rākṣasādhipe | śoṣaṃ yāsyati durdharṣā pramadā vidhavā yathā ||
English Translation
The lord of the Rākşasas, the vicious Rāvana being killed, forsooth shall Lankā, divested of wealth, appear like a widow.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नूनं
नूनम् [ind]
लङ्का
लङ्का [f]
हते
हन् [6. P.]
पापे
पाप [adj]
रावणे
रावण [m]
राक्षसाधिपे
राक्षस [m]
राक्षसाधिपे
अधिप [m]
शोषं
शोष [m]
यास्यति
या [2. Ā.]
दुर्धर्षा
दुर्धर्ष [adj]
प्रमदा
प्रमदा [f]
विधवा
विधवा [f]
यथा
यथा [ind]
पुष्योत्सवसमृद्धा च नष्टभर्त्री सराक्षसा । भविष्यति पुरी लङ्का नष्टभर्त्री यथाङ्गना ॥
puṣyotsavasamṛddhā ca naṣṭabhartrī sarākṣasā | bhaviṣyati purī laṅkā naṣṭabhartrī yathāṅganā ||
English Translation
"This city of Lanka with many auspicious celebrations will lose its king and all mean ogresses will remain like widows.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पुष्योत्सवसमृद्धा
पुष्य [mn]
पुष्योत्सवसमृद्धा
उत्सव [m]
पुष्योत्सवसमृद्धा
समृध् [4. Ā.]
च
च [ind]
सराक्षसा
सराक्षस [adj]
भविष्यति
भू [1. Ā.]
पुरी
पुरी [f]
लङ्का
लङ्का [f]
यथाङ्गना
यथा [ind]
यथाङ्गना
अङ्गना [f]
नूनं राक्षसकन्यानां रुदन्तीनां गृहे गृहे । श्रोष्यामि नचिरादेव दुःखार्तानामिह ध्वनिम् ॥
nūnaṃ rākṣasakanyānāṃ rudantīnāṃ gṛhe gṛhe | śroṣyāmi nacirādeva duḥkhārtānāmiha dhvanim ||
English Translation
For certain, shall I soon hear the cries and groans in every house, of the daughters of the Rākşasas worn with grief.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नूनं
नूनम् [ind]
राक्षसकन्यानां
राक्षस [m]
राक्षसकन्यानां
कन्या [f]
रुदन्तीनां
रुद् [1. P.]
गृहे
गृह [mn]
गृहे
गृह [mn]
श्रोष्यामि
श्रु [4. P.]
नचिराद्
नचिर [adj]
एव
एव [ind]
दुःखार्तानाम्
दुःख [n]
दुःखार्तानाम्
आर्त [adj]
इह
इह [ind]
ध्वनिम्
ध्वनि [m]
सान्धकारा हतद्योता हतराक्षसपुंगवा । भविष्यति पुरी लङ्का निर्दग्धा रामसायकैः ॥
sāndhakārā hatadyotā hatarākṣasapuṃgavā | bhaviṣyati purī laṅkā nirdagdhā rāmasāyakaiḥ ||
English Translation
If that heroic Rāma, having dark-blue eyes, comes to know that I am in the abode of the Rākşasas, the city of Lankā shall be burnt down with his arrows and shall be stricken with darkness and shorn of grace and all the foremost of the Rākşasas shall be destroyed.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सान्धकारा
सान्धकार [adj]
हतद्योता
हन् [6. P.]
हतद्योता
द्योत [m]
हतराक्षसपुंगवा
हन् [6. P.]
हतराक्षसपुंगवा
राक्षस [m]
हतराक्षसपुंगवा
पुंगव [m]
भविष्यति
भू [1. Ā.]
पुरी
पुरी [f]
लङ्का
लङ्का [f]
निर्दग्धा
निर्दह् [1. P.]
रामसायकैः
राम [m]
रामसायकैः
सायक [m]