स निकामं विनामेषु विचरन्कामरूपधृक् । विचचार कपिर्लङ्कां लाघवेन समन्वितः ॥
sa nikāmaṃ vināmeṣu vicarankāmarūpadhṛk | vicacāra kapirlaṅkāṃ lāghavena samanvitaḥ ||
English Translation
Wending about at will on the roofs of sevenstoried edifices, that monkey capable of assuming any form that he chose, began Lankā with speed.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
निकामं
निकाम [adj]
विनामेषु
विनाम [m]
विचरन्
विचर् [1. Ā.]
कामरूपधृक्
काम [m]
कामरूपधृक्
रूपधृक् [adj]
विचचार
विचर् [1. Ā.]
कपिर्
कपि [m]
लङ्कां
लङ्का [f]
लाघवेन
लाघव [n]
समन्वितः
समन्वित [adj]
आससादाथ लक्ष्मीवान्राक्षसेन्द्रनिवेशनम् । प्राकारेणार्कवर्णेन भास्वरेणाभिसंवृतम् ॥
āsasādātha lakṣmīvānrākṣasendraniveśanam | prākāreṇārkavarṇena bhāsvareṇābhisaṃvṛtam ||
English Translation
And (at length) that auspicious one arrived at the mansion of the Rākṣasa chief, surrounded by a shining wall hued like the Sun;
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आससादाथ
आसद् [2. P.]
आससादाथ
अथ [ind]
लक्ष्मीवान्
लक्ष्मीवत् [adj]
राक्षसेन्द्रनिवेशनम्
राक्षस [m]
राक्षसेन्द्रनिवेशनम्
इन्द्र [m]
राक्षसेन्द्रनिवेशनम्
निवेशन [n]
प्राकारेणार्कवर्णेन
प्राकार [m]
प्राकारेणार्कवर्णेन
अर्क [m]
प्राकारेणार्कवर्णेन
वर्ण [mn]
भास्वरेणाभिसंवृतम्
भास्वर [adj]
भास्वरेणाभिसंवृतम्
अभिसंवृ [5. P.]
रक्षितं राक्षसैर्भीमैः सिंहैरिव महद्वनम् । समीक्षमाणो भवनं चकाशे कपिकुञ्जरः ॥
rakṣitaṃ rākṣasairbhīmaiḥ siṃhairiva mahadvanam | samīkṣamāṇo bhavanaṃ cakāśe kapikuñjaraḥ ||
English Translation
The elephant among vanaras (Hanuman), scanned the mansion defended by dreadful demons like a forest protected by lions.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
रक्षितं
रक्ष् [4. P.]
राक्षसैर्
राक्षस [m]
भीमैः
भीम [adj]
सिंहैर्
सिंह [m]
इव
इव [ind]
महद्
महत् [adj]
वनम्
वन [n]
समीक्षमाणो
समीक्ष् [1. Ā.]
भवनं
भवन [n]
चकाशे
काश् [1. P.]
कपिकुञ्जरः
कपि [m]
कपिकुञ्जरः
कुञ्जर [m]
रूप्यकोपहितैश्चित्रैस्तोरणैर्हेमभूषितैः । विचित्राभिश्च कक्ष्याभिर्द्वारैश्च रुचिरैर्वृतम् ॥
rūpyakopahitaiścitraistoraṇairhemabhūṣitaiḥ | vicitrābhiśca kakṣyābhirdvāraiśca rucirairvṛtam ||
English Translation
He saw beautiful silver archways decorated with gold, colourful inner apartments with beauteous entrances.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
रूप्यकोपहितैश्चित्रैस्तोरणैर्
रूप्यक [n]
रूप्यकोपहितैश्चित्रैस्तोरणैर्
उपधा [3. Ā.]
रूप्यकोपहितैश्चित्रैस्तोरणैर्
चित्र [adj]
रूप्यकोपहितैश्चित्रैस्तोरणैर्
तोरण [mn]
हेमभूषितैः
हेमन् [n]
हेमभूषितैः
भूषय् [10. Ā.]
विचित्राभिश्च
विचित्र [adj]
विचित्राभिश्च
च [ind]
कक्ष्याभिर्
कक्ष्या [f]
द्वारैश्च
द्वार [n]
द्वारैश्च
च [ind]
रुचिरैर्
रुचिर [adj]
गजास्थितैर्महामात्रैः शूरैश्च विगतश्रमैः । उपस्थितमसंहार्यैर्हयैः स्यन्दनयायिभिः ॥
gajāsthitairmahāmātraiḥ śūraiśca vigataśramaiḥ | upasthitamasaṃhāryairhayaiḥ syandanayāyibhiḥ ||
English Translation
(He saw) archways guarded by riders mounted on majestic elephants and unwearied riders of chariots drawn by horses of irresistible speed kept ready.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
गजास्थितैर्
गज [m]
गजास्थितैर्
आस्था [1. Ā.]
महामात्रैः
महामात्र [m]
शूरैश्च
शूर [m]
शूरैश्च
च [ind]
विगतश्रमैः
विगम् [6. P.]
विगतश्रमैः
श्रम [m]
उपस्थितम्
उपस्था [1. Ā.]
असंहार्यैर्
असंहार्य [adj]
हयैः
हय [m]
स्यन्दनयायिभिः
स्यन्दन [mn]
स्यन्दनयायिभिः
यायिन् [adj]
सिंहव्याघ्रतनुत्राणैर्दान्तकाञ्चनराजतैः । घोषवद्भिर्विचित्रैश्च सदा विचरितं रथैः ॥
siṃhavyāghratanutrāṇairdāntakāñcanarājataiḥ | ghoṣavadbhirvicitraiśca sadā vicaritaṃ rathaiḥ ||
English Translation
There were wonderful chariots covered with skins of lions and tigers, encrusted with ivory, gold and silver with ringing bells moving about.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सिंहव्याघ्रतनुत्राणैर्
सिंह [m]
सिंहव्याघ्रतनुत्राणैर्
व्याघ्र [m]
सिंहव्याघ्रतनुत्राणैर्
तनु [f]
सिंहव्याघ्रतनुत्राणैर्
त्राण [n]
दान्तकाञ्चनराजतैः
दान्त [adj]
दान्तकाञ्चनराजतैः
काञ्चन [adj]
दान्तकाञ्चनराजतैः
राजत [adj]
घोषवद्भिर्
घोषवत् [adj]
विचित्रैश्च
विचित्र [adj]
विचित्रैश्च
च [ind]
सदा
सदा [ind]
विचरितं
विचर् [1. Ā.]
रथैः
रथ [m]
बहुरत्नसमाकीर्णं परार्ध्यासनभाजनम् । महारथसमावासं महारथमहासनम् ॥
bahuratnasamākīrṇaṃ parārdhyāsanabhājanam | mahārathasamāvāsaṃ mahārathamahāsanam ||
English Translation
The palace was embellished with excellent seats and vessels with many precious gems. There were spacious places to accommodate big chariorts filled with shouts of great charioteers.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
बहुरत्नसमाकीर्णं
बहु [adj]
बहुरत्नसमाकीर्णं
रत्न [mn]
बहुरत्नसमाकीर्णं
समाकृ [6. P.]
परार्ध्यासनभाजनम्
परार्ध्य [adj]
परार्ध्यासनभाजनम्
आसन [n]
परार्ध्यासनभाजनम्
भाजन [n]
महारथसमावासं
महत् [adj]
महारथसमावासं
रथ [m]
महारथसमावासं
समावास [m]
महारथमहासनम्
महत् [adj]
महारथमहासनम्
रथ [m]
महारथमहासनम्
महत् [adj]
महारथमहासनम्
आसन [n]
दृश्यैश्च परमोदारैस्तैस्तैश्च मृगपक्षिभिः । विविधैर्बहुसाहस्रैः परिपूर्णं समन्ततः ॥
dṛśyaiśca paramodāraistaistaiśca mṛgapakṣibhiḥ | vividhairbahusāhasraiḥ paripūrṇaṃ samantataḥ ||
English Translation
It was pleasing with several kinds of beautiful beasts in their thousands all over.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दृश्यैश्च
दृश् [6. P.]
दृश्यैश्च
च [ind]
परमोदारैस्तैस्तैश्च
परम [adj]
परमोदारैस्तैस्तैश्च
उदार [adj]
परमोदारैस्तैस्तैश्च
तद् [pron]
परमोदारैस्तैस्तैश्च
तद् [pron]
परमोदारैस्तैस्तैश्च
च [ind]
मृगपक्षिभिः
मृग [m]
मृगपक्षिभिः
पक्षिन् [m]
विविधैर्
विविध [adj]
बहुसाहस्रैः
बहु [adj]
बहुसाहस्रैः
साहस्र [adj]
परिपूर्णं
परिपृ [9. P.]
समन्ततः
समन्ततः [ind]
विनीतैरन्तपालैश्च रक्षोभिश्च सुरक्षितम् । मुख्याभिश्च वरस्त्रीभिः परिपूर्णं समन्ततः ॥
vinītairantapālaiśca rakṣobhiśca surakṣitam | mukhyābhiśca varastrībhiḥ paripūrṇaṃ samantataḥ ||
English Translation
The place was full of beautful women, carefully protected by disciplined guards as well as demons.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विनीतैर्
विनी [1. Ā.]
अन्तपालैश्च
अन्तपाल [m]
अन्तपालैश्च
च [ind]
रक्षोभिश्च
रक्षस् [n]
रक्षोभिश्च
च [ind]
सुरक्षितम्
सु [ind]
सुरक्षितम्
रक्ष् [4. P.]
मुख्याभिश्च
मुख्य [adj]
मुख्याभिश्च
च [ind]
वरस्त्रीभिः
वर [adj]
वरस्त्रीभिः
स्त्री [f]
परिपूर्णं
परिपृ [9. P.]
समन्ततः
समन्ततः [ind]
मुदितप्रमदा रत्नं राक्षसेन्द्रनिवेशनम् । वराभरणनिर्ह्रादैः समुद्रस्वननिःस्वनम् ॥
muditapramadā ratnaṃ rākṣasendraniveśanam | varābharaṇanirhrādaiḥ samudrasvananiḥsvanam ||
English Translation
Full of the jewels of joyous women, the residence of the lord of demons reverberated with the jingling of their ornaments and accessories like the sound of the sea.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मुदितप्रमदारत्नं
मुद् [1. P.]
मुदितप्रमदारत्नं
प्रमदा [f]
मुदितप्रमदारत्नं
रत्न [mn]
राक्षसेन्द्रनिवेशनम्
राक्षस [m]
राक्षसेन्द्रनिवेशनम्
इन्द्र [m]
राक्षसेन्द्रनिवेशनम्
निवेशन [n]
वराभरणनिर्ह्रादैः
वर [adj]
वराभरणनिर्ह्रादैः
आभरण [n]
वराभरणनिर्ह्रादैः
निर्ह्राद [m]
समुद्रस्वननिःस्वनम्
समुद्र [m]
समुद्रस्वननिःस्वनम्
स्वन [m]
समुद्रस्वननिःस्वनम्
निःस्वन [m]
तद्राजगुणसंपन्नं मुख्यैश्च वरचन्दनैः । भेरीमृदङ्गाभिरुतं शङ्खघोषविनादितम् ॥
tadrājaguṇasaṃpannaṃ mukhyaiśca varacandanaiḥ | bherīmṛdaṅgābhirutaṃ śaṅkhaghoṣavināditam ||
English Translation
The place was full of eminent demons with royal traits like a dense forest infested with lions. It carried the fragrance of agaru and sandal of good quality.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तद्
तद् [pron]
राजगुणसम्पन्नं
राजन् [m]
राजगुणसम्पन्नं
गुण [mn]
राजगुणसम्पन्नं
सम्पद् [4. P.]
मुख्यैश्च
मुख्य [adj]
मुख्यैश्च
च [ind]
वरचन्दनैः
वरचन्दन [n]
भेरीमृदङ्गाभिरुतं
भेरी [f]
भेरीमृदङ्गाभिरुतं
मृदङ्ग [m]
भेरीमृदङ्गाभिरुतं
अभिरु [2. P.]
शङ्खघोषविनादितम्
शङ्ख [m]
शङ्खघोषविनादितम्
घोष [m]
शङ्खघोषविनादितम्
विनादय् [10. P.]
नित्यार्चितं पर्वहुतं पूजितं राक्षसैः सदा । समुद्रमिव गम्भीरं समुद्रमिव निःस्वनम् ॥
nityārcitaṃ parvahutaṃ pūjitaṃ rākṣasaiḥ sadā | samudramiva gambhīraṃ samudramiva niḥsvanam ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नित्यार्चितं
नित्य [adj]
नित्यार्चितं
अर्चय् [10. Ā.]
पर्वहुतं
पर्वन् [n]
पर्वहुतं
हु [3. Ā.]
पूजितं
पूजय् [10. Ā.]
राक्षसैः
राक्षस [m]
सदा
सदा [ind]
समुद्रम्
समुद्र [m]
इव
इव [ind]
गम्भीरं
गम्भीर [adj]
समुद्रम्
समुद्र [m]
इव
इव [ind]
महात्मानो महद्वेश्म महारत्नपरिच्छदम् । महाजनसमाकीर्णं ददर्श स महाकपिः ॥
mahātmāno mahadveśma mahāratnaparicchadam | mahājanasamākīrṇaṃ dadarśa sa mahākapiḥ ||
English Translation
The place produced deep sounds like the sea. Those mighty ogres wore gemstudded ornaments. The great vanara saw the residence of the great self, Ravana rich with precious gems.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
महद्
महत् [adj]
वेश्म
वेश्मन् [n]
महारत्नपरिच्छदम्
महत् [adj]
महारत्नपरिच्छदम्
रत्न [mn]
महारत्नपरिच्छदम्
परिच्छद [m]
महाजनसमाकीर्णं
महाजन [m]
महाजनसमाकीर्णं
समाकृ [6. P.]
ददर्श
दृश् [6. P.]
स
तद् [pron]
महाकपिः
महत् [adj]
महाकपिः
कपि [m]
विराजमानं वपुषा गजाश्वरथसंकुलम् । लङ्काभरणमित्येव सोऽमन्यत महाकपिः ॥
virājamānaṃ vapuṣā gajāśvarathasaṃkulam | laṅkābharaṇamityeva so'manyata mahākapiḥ ||
English Translation
That mighty monkey concluded, “This is the ornament of Larikā bodied forth beautifully to the view, covered with elephants, steeds and chariots."
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विराजमानं
विराज् [1. Ā.]
वपुषा
वपुस् [n]
गजाश्वरथसंकुलम्
गज [m]
गजाश्वरथसंकुलम्
अश्व [m]
गजाश्वरथसंकुलम्
रथ [m]
गजाश्वरथसंकुलम्
संकुल [adj]
लङ्काभरणम्
लङ्का [f]
लङ्काभरणम्
आभरण [n]
इत्येव
इति [ind]
इत्येव
एव [ind]
सो
तद् [pron]
ऽमन्यत
मन् [8. P.]
महाकपिः
महत् [adj]
महाकपिः
कपि [m]
गृहाद्गृहं राक्षसानामुद्यानानि च वानरः । वीक्षमाणो ह्यसंत्रस्तः प्रासादांश्च चचार सः ॥
gṛhādgṛhaṃ rākṣasānāmudyānāni ca vānaraḥ | vīkṣamāṇo hyasaṃtrastaḥ prāsādāṃśca cacāra saḥ ||
English Translation
There in the vicinity of Rāvana's mansion, Hanumān began to range the dwellings of the Rākṣasas from one to another, as well as all the gardens (located there). And without experiencing any agitation, he observing (everything), ranged the palaces. *Rāmānuja says that Hanumān began to range the dwelling about the wall environing Rāvana's mansion.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
गृहाद्
गृह [mn]
गृहं
गृह [mn]
राक्षसानाम्
राक्षस [m]
उद्यानानि
उद्यान [n]
च
च [ind]
वानरः
वानर [m]
वीक्षमाणो
वीक्ष् [4. P.]
ह्यसंत्रस्तः
हि [ind]
ह्यसंत्रस्तः
असंत्रस्त [adj]
प्रासादांश्च
प्रासाद [m]
प्रासादांश्च
च [ind]
चचार
चर् [1. Ā.]
सः
तद् [pron]
अवप्लुत्य महावेगः प्रहस्तस्य निवेशनम् । ततोऽन्यत्पुप्लुवे वेश्म महापार्श्वस्य वीर्यवान् ॥
avaplutya mahāvegaḥ prahastasya niveśanam | tato'nyatpupluve veśma mahāpārśvasya vīryavān ||
English Translation
Then that one endowed with wondrous motion, with a bound entered Prahasta's palace; and then with another, that (monkey) possessed of energy entered the into of Mahaparcwa.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अवप्लुत्य
अवप्लु [1. Ā.]
महावेगः
महत् [adj]
महावेगः
वेग [m]
प्रहस्तस्य
प्रहस्त [m]
निवेशनम्
निवेशन [n]
ततो
ततस् [ind]
ऽन्यत्
अन्य [pron]
पुप्लुवे
प्लु [1. P.]
वेश्म
वेश्मन् [n]
महापार्श्वस्य
महापार्श्व [m]
वीर्यवान्
वीर्यवत् [adj]
अथ मेघप्रतीकाशं कुम्भकर्णनिवेशनम् । विभीषणस्य च तथा पुप्लुवे स महाकपिः ॥
atha meghapratīkāśaṃ kumbhakarṇaniveśanam | vibhīṣaṇasya ca tathā pupluve sa mahākapiḥ ||
English Translation
Then that inighty monkey entered into the abode of Kumbhakarna, resembling a mass of clouds; and thereafter that of Vibhisana;
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथ
अथ [ind]
मेघप्रतीकाशं
मेघ [m]
मेघप्रतीकाशं
प्रतीकाश [m]
कुम्भकर्णनिवेशनम्
कुम्भकर्ण [m]
कुम्भकर्णनिवेशनम्
निवेशन [n]
विभीषणस्य
विभीषण [m]
च
च [ind]
तथा
तथा [ind]
पुप्लुवे
प्लु [1. P.]
स
तद् [pron]
महाकपिः
महत् [adj]
महाकपिः
कपि [m]
महोदरस्य च तथा विरूपाक्षस्य चैव हि । विद्युज्जिह्वस्य भवनं विद्युन्मालेस्तथैव च । वज्रदंष्ट्रस्य च तथा पुप्लुवे स महाकपिः ॥
mahodarasya ca tathā virūpākṣasya caiva hi | vidyujjihvasya bhavanaṃ vidyunmālestathaiva ca | vajradaṃṣṭrasya ca tathā pupluve sa mahākapiḥ ||
English Translation
And then that of Mahodara, and then that of Virupaksha; and then the abode of Vidyujjibha, and then that of Vidyunmala;
Morphemic Decomposition & Padaccheda
महोदरस्य
महोदर [m]
च
च [ind]
तथा
तथा [ind]
विरूपाक्षस्य
विरूपाक्ष [m]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
हि
हि [ind]
विद्युज्जिह्वस्य
विद्युज्जिह्व [m]
भवनं
भवन [n]
विद्युन्मालेस्तथैव
विद्युन्मालिन् [m]
विद्युन्मालेस्तथैव
तथा [ind]
विद्युन्मालेस्तथैव
एव [ind]
च
च [ind]
वज्रदंष्ट्रस्य
वज्रदंष्ट्र [m]
च
च [ind]
तथा
तथा [ind]
पुप्लुवे
प्लु [1. P.]
स
तद् [pron]
महाकपिः
महत् [adj]
महाकपिः
कपि [m]
शुकस्य च महावेगः सारणस्य च धीमतः । तथा चेन्द्रजितो वेश्म जगाम हरियूथपः ॥
śukasya ca mahāvegaḥ sāraṇasya ca dhīmataḥ | tathā cendrajito veśma jagāma hariyūthapaḥ ||
English Translation
The brilliant leader of monkeys bounded to the house of Suka, to the clever Sarana's and to Indrajit's.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शुकस्य
शुक [m]
च
च [ind]
महावेगः
महत् [adj]
महावेगः
वेग [m]
सारणस्य
सारण [m]
च
च [ind]
धीमतः
धीमत् [adj]
तथा
तथा [ind]
चेन्द्रजितो
च [ind]
चेन्द्रजितो
इन्द्रजित् [m]
वेश्म
वेश्मन् [n]
जगाम
गम् [6. Ā.]
हरियूथपः
हरि [m]
हरियूथपः
यूथप [m]
जम्बुमालेः सुमालेश्च जगाम हरियूथपः । रश्मिकेतोश्च भवनं सूर्यशत्रोस्तथैव च ॥
jambumāleḥ sumāleśca jagāma hariyūthapaḥ | raśmiketośca bhavanaṃ sūryaśatrostathaiva ca ||
English Translation
The noble vanara jumped from Jambumali's to Sumali's and from Rashmiketu's, Suryaketu's and to Vajrakaya's residence.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
जम्बुमालेः
जम्बुमालिन् [m]
सुमालेश्च
सुमालि [m]
सुमालेश्च
च [ind]
जगाम
गम् [6. Ā.]
हरियूथपः
हरि [m]
हरियूथपः
यूथप [m]
रश्मिकेतोश्च
रश्मिकेतु [m]
रश्मिकेतोश्च
च [ind]
भवनं
भवन [n]
सूर्यशत्रोस्तथैव
सूर्यशत्रु [m]
सूर्यशत्रोस्तथैव
तथा [ind]
सूर्यशत्रोस्तथैव
एव [ind]
च
च [ind]
धूम्राक्षस्य च संपातेर्भवनं मारुतात्मजः । विद्युद्रूपस्य भीमस्य घनस्य विघनस्य च ॥
dhūmrākṣasya ca saṃpāterbhavanaṃ mārutātmajaḥ | vidyudrūpasya bhīmasya ghanasya vighanasya ca ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
धूम्राक्षस्य
धूम्राक्ष [m]
च
च [ind]
संपातेर्
सम्पाति [m]
भवनं
भवन [n]
मारुतात्मजः
मारुतात्मज [m]
विद्युद्रूपस्य
विद्युत् [fn]
विद्युद्रूपस्य
रूप [n]
भीमस्य
भीम [m]
घनस्य
घन [mn]
विघनस्य
विघन [m]
च
च [ind]
शुकनाभस्य वक्रस्य शठस्य विकटस्य च । ह्रस्वकर्णस्य दंष्ट्रस्य रोमशस्य च रक्षसः ॥
śukanābhasya vakrasya śaṭhasya vikaṭasya ca | hrasvakarṇasya daṃṣṭrasya romaśasya ca rakṣasaḥ ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शुकनाभस्य
शुकनाभ [m]
वक्रस्य
वक्र [m]
शठस्य
शठ [m]
विकटस्य
विकट [m]
च
च [ind]
ह्रस्वकर्णस्य
ह्रस्वकर्ण [m]
दंष्ट्रस्य
दंष्ट्र [mfn]
रोमशस्य
रोमश [m]
च
च [ind]
रक्षसः
रक्षस् [n]
युद्धोन्मत्तस्य मत्तस्य ध्वजग्रीवस्य नादिनः । विद्युज्जिह्वेन्द्रजिह्वानां तथा हस्तिमुखस्य च ॥
yuddhonmattasya mattasya dhvajagrīvasya nādinaḥ | vidyujjihvendrajihvānāṃ tathā hastimukhasya ca ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
युद्धोन्मत्तस्य
युद्धोन्मत्त [m]
मत्तस्य
मत्त [m]
ध्वजग्रीवस्य
ध्वजग्रीव [m]
नादिनः
नादिन् [m]
विद्युज्जिह्वेन्द्रजिह्वानां
विद्युज्जिह्व [m]
विद्युज्जिह्वेन्द्रजिह्वानां
इन्द्रजिह्व [m]
तथा
तथा [ind]
हस्तिमुखस्य
हस्तिमुख [m]
च
च [ind]
करालस्य पिशाचस्य शोणिताक्षस्य चैव हि । क्रममाणः क्रमेणैव हनूमान्मारुतात्मजः ॥
karālasya piśācasya śoṇitākṣasya caiva hi | kramamāṇaḥ krameṇaiva hanūmānmārutātmajaḥ ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
करालस्य
कराल [m]
पिशाचस्य
पिशाच [m]
शोणिताक्षस्य
शोणिताक्ष [m]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
हि
हि [ind]
क्रममाणः
क्रम् [4. P.]
क्रमेणैव
क्रमेण [ind]
क्रमेणैव
एव [ind]
हनूमान्मारुतात्मजः
हनुमन्त् [m]
हनूमान्मारुतात्मजः
मारुतात्मज [m]
तेषु तेषु महार्हेषु भवनेषु महायशाः । तेषामृद्धिमतामृद्धिं ददर्श स महाकपिः ॥
teṣu teṣu mahārheṣu bhavaneṣu mahāyaśāḥ | teṣāmṛddhimatāmṛddhiṃ dadarśa sa mahākapiḥ ||
English Translation
In those costly mansions and dwellings, that famous one, that foremost of monkeys, burnt all the wealth of those affluent persons.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तेषु
तद् [pron]
तेषु
तद् [pron]
महार्हेषु
महार्ह [adj]
भवनेषु
भवन [n]
महायशाः
महत् [adj]
महायशाः
यशस् [n]
तेषाम्
तद् [pron]
ऋद्धिमताम्
ऋद्धिमत् [adj]
ऋद्धिं
ऋद्धि [f]
ददर्श
दृश् [6. P.]
स
तद् [pron]
महाकपिः
महत् [adj]
महाकपिः
कपि [m]
सर्वेषां समतिक्रम्य भवनानि समन्ततः । आससादाथ लक्ष्मीवान्राक्षसेन्द्रनिवेशनम् ॥
sarveṣāṃ samatikramya bhavanāni samantataḥ | āsasādātha lakṣmīvānrākṣasendraniveśanam ||
English Translation
Having bounded over the mansions of all situated around, that blessed with one auspiciousness, at length came to the very mansion of the monarch of the Rākşasas.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सर्वेषां
सर्व [pron]
समतिक्रम्य
समतिक्रम् [6. P.]
भवनानि
भवन [n]
समन्ततः
समन्ततः [ind]
आससादाथ
आसद् [2. P.]
आससादाथ
अथ [ind]
लक्ष्मीवान्
लक्ष्मीवत् [adj]
राक्षसेन्द्रनिवेशनम्
राक्षस [m]
राक्षसेन्द्रनिवेशनम्
इन्द्र [m]
राक्षसेन्द्रनिवेशनम्
निवेशन [n]
रावणस्योपशायिन्यो ददर्श हरिसत्तमः । विचरन्हरिशार्दूलो राक्षसीर्विकृतेक्षणाः । शूलमुद्गरहस्ताश्च शक्तो तोमरधारिणीः ॥
rāvaṇasyopaśāyinyo dadarśa harisattamaḥ | vicaranhariśārdūlo rākṣasīrvikṛtekṣaṇāḥ | śūlamudgarahastāśca śakto tomaradhāriṇīḥ ||
English Translation
That tiger-like monkey-the best of his speciesranging around, saw Rākṣasis of frightful eyes, alternately mounting sentry over the couch of Rāvana-bearing darts and maces in their hands, and equipped with javelins and clubs.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
रावणस्योपशायिन्यो
रावण [m]
रावणस्योपशायिन्यो
उपशायिन् [adj]
ददर्श
दृश् [6. P.]
हरिसत्तमः
हरि [m]
हरिसत्तमः
सत्तम [adj]
विचरन्
विचर् [1. Ā.]
हरिशार्दूलो
हरि [m]
हरिशार्दूलो
शार्दूल [m]
राक्षसीर्
राक्षसी [f]
विकृतेक्षणाः
विकृ [5. P.]
विकृतेक्षणाः
ईक्षण [n]
शूलमुद्गरहस्ताश्च
शूल [mn]
शूलमुद्गरहस्ताश्च
मुद्गर [m]
शूलमुद्गरहस्ताश्च
हस्त [mn]
शूलमुद्गरहस्ताश्च
च [ind]
शक्तितोमरधारिणीः
शक्ति [f]
शक्तितोमरधारिणीः
तोमर [mn]
शक्तितोमरधारिणीः
धारिन् [adj]
ददर्श विविधान्गुल्मांस्तस्य रक्षःपतेर्गृहे ॥
dadarśa vividhāngulmāṃstasya rakṣaḥpatergṛhe ||
English Translation
At his (Ravana's) residence, Hanuman also noticed troops of huge demons ready with different kinds of weapons.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ददर्श
दृश् [6. P.]
विविधान्
विविध [adj]
गुल्मांस्तस्य
गुल्म [mn]
गुल्मांस्तस्य
तद् [pron]
रक्षःपतेर्
रक्षःपति [m]
गृहे
गृह [mn]
रक्ताञ्श्वेतान्सितांश्चैव हरींश्चैव महाजवान् । कुलीनान्रूपसंपन्नान्गजान्परगजारुजान् ॥
raktāñśvetānsitāṃścaiva harīṃścaiva mahājavān | kulīnānrūpasaṃpannāngajānparagajārujān ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
रक्ताञ्
रक्त [adj]
श्वेतान्
श्वेत [adj]
सितांश्चैव
सित [adj]
सितांश्चैव
च [ind]
सितांश्चैव
एव [ind]
हरींश्चैव
हरि [adj]
हरींश्चैव
च [ind]
हरींश्चैव
एव [ind]
महाजवान्
महत् [adj]
महाजवान्
जव [m]
कुलीनान्
कुलीन [adj]
रूपसम्पन्नान्
रूप [n]
रूपसम्पन्नान्
सम्पद् [4. P.]
गजान्
गज [m]
परगजारुजान्
पर [pron]
परगजारुजान्
गज [m]
परगजारुजान्
आरुज [adj]
निष्ठितान्गजशिखायामैरावतसमान्युधि । निहन्तॄन्परसैन्यानां गृहे तस्मिन्ददर्श सः ॥
niṣṭhitāngajaśikhāyāmairāvatasamānyudhi | nihantṝnparasainyānāṃ gṛhe tasmindadarśa saḥ ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
निष्ठितान्
निष्ठा [1. P.]
गजशिखायाम्
गज [m]
गजशिखायाम्
शिखा [f]
ऐरावतसमान्
ऐरावत [m]
ऐरावतसमान्
सम [pron]
युधि
युध् [f]
निहन्तॄन्
निहन्तृ [m]
परसैन्यानां
पर [pron]
परसैन्यानां
सैन्य [n]
गृहे
गृह [mn]
तस्मिन्
तद् [pron]
ददर्श
दृश् [6. P.]
सः
तद् [pron]