Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 5 (Sundarakāṇḍa) • Sarga 39

Sundarakāṇḍa Sarga 39

सुन्दरकाण्डम् • सर्गः 39

Sundarakāṇḍa Sarga 39 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 17 verses.

Total: 17 Verses • Citations: VR 5.39.1–17 • 175 Lexicon Terms
VR 5.39.1 अनुष्टुप्
स च वाग्भिः प्रशस्ताभिर्गमिष्यन्पूजितस्तया । तस्माद्देशादपक्रम्य चिन्तयामास वानरः ॥
sa ca vāgbhiḥ praśastābhirgamiṣyanpūjitastayā | tasmāddeśādapakramya cintayāmāsa vānaraḥ ||
English Translation
Having been honoured by her (Sītā) in excellent words, the monkey proceeding, left that place, thinking.
VR 5.39.2 अनुष्टुप्
अल्पशेषमिदं कार्यं दृष्टेयमसितेक्षणा । त्रीनुपायानतिक्रम्य चतुर्थ इह दृश्यते ॥
alpaśeṣamidaṃ kāryaṃ dṛṣṭeyamasitekṣaṇā | trīnupāyānatikramya caturtha iha dṛśyate ||
English Translation
A small work it is that remains. Beheld have I this dark-eyed lady. Passing by three means, I see that I shali have to resort to the fourth.
VR 5.39.3 वंशस्थम्
न साम रक्षःसु गुणाय कल्पते; न दनमर्थोपचितेषु वर्तते । न भेदसाध्या बलदर्पिता जनाः; पराक्रमस्त्वेष ममेह रोचते ॥
na sāma rakṣaḥsu guṇāya kalpate; na danamarthopaciteṣu vartate | na bhedasādhyā baladarpitā janāḥ; parākramastveṣa mameha rocate ||
English Translation
No treaty with Rākşasa can answer the end. Neither can gifts prevail with the wealthy. Nor is it possible to sow dissensions among persons proud of their strength. Then, display of prowess appear to me applicable in this case.
VR 5.39.4 वंशस्थम्
न चास्य कार्यस्य पराक्रमादृते; विनिश्चयः कश्चिदिहोपपद्यते । हृतप्रवीरास्तु रणे हि राक्षसाः; कथंचिदीयुर्यदिहाद्य मार्दवम् ॥
na cāsya kāryasya parākramādṛte; viniścayaḥ kaścidihopapadyate | hṛtapravīrāstu raṇe hi rākṣasāḥ; kathaṃcidīyuryadihādya mārdavam ||
English Translation
Without resorting to prowess, way find I none for ensuring success in this matter. If the Rākşasa find their foremost heroes fallen in battle, they may temper their (martial ardour).
VR 5.39.5 अनुष्टुप्
कार्ये कर्मणि निर्दिष्टो यो बहून्यपि साधयेत् । पूर्वकार्यविरोधेन स कार्यं कर्तुमर्हति ॥
kārye karmaṇi nirdiṣṭo yo bahūnyapi sādhayet | pūrvakāryavirodhena sa kāryaṃ kartumarhati ||
English Translation
He that, having compassed his (principal) purpose, accomplishes many more without marring the prime one, is entitled to act.
VR 5.39.6 अनुष्टुप्
न ह्येकः साधको हेतुः स्वल्पस्यापीह कर्मणः । यो ह्यर्थं बहुधा वेद स समर्थोऽर्थसाधने ॥
na hyekaḥ sādhako hetuḥ svalpasyāpīha karmaṇaḥ | yo hyarthaṃ bahudhā veda sa samartho'rthasādhane ||
English Translation
He that dose a small work, is certainly not a worker, he it is that know to bring about success in diverse ways, is along capable of securing the same. (The commentator explains this passage thus:"He that by great pains accomplishes a small work, cannot be a great actor; but he that bring about his end in a variety of ways through the minimum of effort, in the actor.")
VR 5.39.7 वंशस्थम्
इहैव तावत्कृतनिश्चयो ह्यहं; यदि व्रजेयं प्लवगेश्वरालयम् । परात्मसंमर्द विशेषतत्त्ववि;त्ततः कृतं स्यान्मम भर्तृशासनम् ॥
ihaiva tāvatkṛtaniścayo hyahaṃ; yadi vrajeyaṃ plavageśvarālayam | parātmasaṃmarda viśeṣatattvavi;ttataḥ kṛtaṃ syānmama bhartṛśāsanam ||
English Translation
Although my sole commission was to effect this much, (i.e. see Sita) yet if I repair to the abode of the lord of monkeys after having ascertained the strength of our ownselves and that of the foe in the field, then I shall have done the mandate of my master.
VR 5.39.8 वंशस्थम्
कथं नु खल्वद्य भवेत्सुखागतं; प्रसह्य युद्धं मम राक्षसैः सह । तथैव खल्वात्मबलं च सारव;त्समानयेन्मां च रणे दशाननः ॥
kathaṃ nu khalvadya bhavetsukhāgataṃ; prasahya yuddhaṃ mama rākṣasaiḥ saha | tathaiva khalvātmabalaṃ ca sārava;tsamānayenmāṃ ca raṇe daśānanaḥ ||
English Translation
How can my arrival (at this place) be made to bring forth good fruit? How can I forcibly bring on engagement with the Rākşasas? And how can the Ten-necked one in battle be made to form a just estimate of the respective strength of myself and his forces?
VR 5.39.9 अनुष्टुप्
इदमस्य नृशंसस्य नन्दनोपममुत्तमम् । वनं नेत्रमनःकान्तं नानाद्रुमलतायुतम् ॥
idamasya nṛśaṃsasya nandanopamamuttamam | vanaṃ netramanaḥkāntaṃ nānādrumalatāyutam ||
English Translation
This grove of the fell (fiend) resembling Nandana itself, containing various trees and plants, and captivating to eye and heart, will i destroy; even as fire destroy a dry wood. This grove being ravaged, Rāvana shall get into a fury.
VR 5.39.10 अनुष्टुप्
इदं विध्वंसयिष्यामि शुष्कं वनमिवानलः । अस्मिन्भग्ने ततः कोपं करिष्यति स रावणः ॥
idaṃ vidhvaṃsayiṣyāmi śuṣkaṃ vanamivānalaḥ | asminbhagne tataḥ kopaṃ kariṣyati sa rāvaṇaḥ ||
English Translation
This grove of the fell (fiend) resembling Nandana itself, containing various trees and plants, and captivating to eye and heart, will i destroy; even as fire destroy a dry wood. This grove being ravaged, Rāvana shall get into a fury.
VR 5.39.11 वंशस्थम्
ततो महत्साश्वमहारथद्विपं; बलं समानेष्वपि राक्षसाधिपः । त्रिशूलकालायसपट्टिशायुधं; ततो महद्युद्धमिदं भविष्यति ॥
tato mahatsāśvamahārathadvipaṃ; balaṃ samāneṣvapi rākṣasādhipaḥ | triśūlakālāyasapaṭṭiśāyudhaṃ; tato mahadyuddhamidaṃ bhaviṣyati ||
English Translation
Then the Raksasa monarch shall summon up an army consisting of herse, elephants, and mighty cars, equipped with tridents, iron axes and other arms, and mighty shall be the encounter that shall take place.
VR 5.39.12 वंशस्थम्
अहं तु तैः संयति चण्डविक्रमैः; समेत्य रक्षोभिरसंगविक्रमः । निहत्य तद्रावणचोदितं बलं; सुखं गमिष्यामि कपीश्वरालयम् ॥
ahaṃ tu taiḥ saṃyati caṇḍavikramaiḥ; sametya rakṣobhirasaṃgavikramaḥ | nihatya tadrāvaṇacoditaṃ balaṃ; sukhaṃ gamiṣyāmi kapīśvarālayam ||
English Translation
And I with unpaired prowess battling with those terrific Rākşasa, and annihilating that host despatched by Rāvana, shall merrily journey to the abode of the monkey king.
VR 5.39.13 अनुष्टुप्
ततो मारुतवत्क्रुद्धो मारुतिर्भीमविक्रमः । ऊरुवेगेन महता द्रुमान्क्षेप्तुमथारभत् ॥
tato mārutavatkruddho mārutirbhīmavikramaḥ | ūruvegena mahatā drumānkṣeptumathārabhat ||
English Translation
Then furious like the Wind, the offspring of the Wind-god possessed of dreadful prowess set about knocking down the trees with impetuous violence.
VR 5.39.14 अनुष्टुप्
ततस्तद्धनुमान्वीरो बभञ्ज प्रमदावनम् । मत्तद्विजसमाघुष्टं नानाद्रुमलतायुतम् ॥
tatastaddhanumānvīro babhañja pramadāvanam | mattadvijasamāghuṣṭaṃ nānādrumalatāyutam ||
English Translation
Then that hero, Hanumān, devastated that garden of the damsels, resounding with the roars of mad elephants, and filled with diverse trees and shrubs.
VR 5.39.15 अनुष्टुप्
तद्वनं मथितैर्वृक्षैर्भिन्नैश्च सलिलाशयैः । चूर्णितैः पर्वताग्रैश्च बभूवाप्रियदर्शनम् ॥
tadvanaṃ mathitairvṛkṣairbhinnaiśca salilāśayaiḥ | cūrṇitaiḥ parvatāgraiśca babhūvāpriyadarśanam ||
English Translation
That garden looked ugly with uprooted trees, breached ponds and powdered mountain peaks.
VR 5.39.16 वंशस्थम्
लतागृहैश्चित्रगृहैश्च नाशितै;र्महोरगैर्व्यालमृगैश्च निर्धुतैः । शिलागृहैरुन्मथितैस्तथा गृहैः; प्रनष्टरूपं तदभून्महद्वनम् ॥
latāgṛhaiścitragṛhaiśca nāśitai;rmahoragairvyālamṛgaiśca nirdhutaiḥ | śilāgṛhairunmathitaistathā gṛhaiḥ; pranaṣṭarūpaṃ tadabhūnmahadvanam ||
English Translation
And that magnificent wood, with its arbours and its picture-galleries destroyed, and its ferocious animals, beasts and birds crying in distressful accents, and its rocky structures and other mansions broken down, was bereft of its loveliness.
VR 5.39.17 वंशस्थम्
स तस्य कृत्वार्थपतेर्महाकपि;र्महद्व्यलीकं मनसो महात्मनः । युयुत्सुरेको बहुभिर्महाबलैः; श्रिया ज्वलंस्तोरणमाश्रितः कपिः ॥
sa tasya kṛtvārthapatermahākapi;rmahadvyalīkaṃ manaso mahātmanaḥ | yuyutsureko bahubhirmahābalaiḥ; śriyā jvalaṃstoraṇamāśritaḥ kapiḥ ||
English Translation
Then having done what was wondrous disagreeable to the mind of the magnanimous lord of the world, that monkey desirous of coping alone with a vast host, stood by the main entrance, flaming in effulgence.
← Previous (Ch. 362) Full Table of Contents Next (Ch. 364) →