Canonical Ref: VR 4.57.1
Metrical Form: अनुष्टुप्
Sanskrit (Devanāgarī)
इत्युक्तः करुणं वाक्यं वानरैस्त्यक्तजीवितैः । सबाष्पो वानरान्गृध्रः प्रत्युवाच महास्वनः ॥
Roman Transliteration (IAST)
ityuktaḥ karuṇaṃ vākyaṃ vānaraistyaktajīvitaiḥ | sabāṣpo vānarāngṛdhraḥ pratyuvāca mahāsvanaḥ ||
English Scholarly Translation
When the monkeys, whose lives had well nigh departed out of them, had spoken these piteous words, the vulture, in solemn accents, with tears in his eyes, said to the monkeys,
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
इत्य्
Lemma: इति
POS: ind
उक्तः
Lemma: वच्
POS: 2. P.
करुणं
Lemma: करुण
POS: adj
वाक्यं
Lemma: वाक्य
POS: n
वानरैस्
Lemma: वानर
POS: m
त्यक्तजीवितैः
Lemma: त्यज्
POS: 1. Ā.
त्यक्तजीवितैः
Lemma: जीवित
POS: n
सबाष्पो
Lemma: स
POS: ind
सबाष्पो
Lemma: बाष्प
POS: mn
वानरान्
Lemma: वानर
POS: m
गृध्रः
Lemma: गृध्र
POS: m
प्रत्युवाच
Lemma: प्रतिवच्
POS: 3. Ā. • Verb: प्रत्युवाच
महास्वनः
Lemma: महत्
POS: adj
महास्वनः
Lemma: स्वन
POS: m
Canonical CTS URN Reference
Vālmīki Rāmāyaṇam, VR 4.57.1. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.