Canonical Ref: KS 4.36
Metrical Form: वियोगिनी
Sanskrit (Devanāgarī)
तदनु ज्वलनं मदर्पितं त्वरयेर्दक्षिणवातवीजनैः । विदितं खलु ते यथा स्मरः क्षणमप्युत्सहते न मां विना ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
तदन्विति । तच्चिताकरणानन्तरं मय्यर्पितं मदर्पितं ज्वलनमग्निं दक्षिणवातवीजनैर्मलयमारुतसंचारणैस्त्वरयेः । त्वरितं ज्वलयेत्यर्थः । त्वराहेतुमाह ते तव विदितं खलु `मतिबुद्धिपूजार्थेभ्यश्च` (पा.3|2|188) इति वर्तमाने क्तः । तद्योगात्कर्तरि षष्ठी । यथा येन प्रकारेण स्मरो मां विना क्षणमपि नोत्सहते न हृष्यति । तथा त्वया ज्ञातमेवेत्यर्थः
अन्वयः:
(हे वसन्त !) तदनु मदर्पितं ज्वलनं दक्षिणवातवीजनैः त्वरयेः, यथा स्मरः मां विना क्षणम् अपि न उत्सहते ते विदितं खलु ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
तदनु
Lemma: तदनु
POS: ind
ज्वलनं
Lemma: ज्वलन
POS: m
मदर्पितं
Lemma: मद्
POS: pron
मदर्पितं
Lemma: अर्पय्
POS: 10. Ā.
त्वरयेर्
Lemma: त्वरय्
POS: 10. Ā. • Verb: त्वरयेः
दक्षिणवातवीजनैः
Lemma: दक्षिण
POS: adj
दक्षिणवातवीजनैः
Lemma: वात
POS: m
दक्षिणवातवीजनैः
Lemma: वीजन
POS: n
विदितं
Lemma: विद्
POS: 6. Ā.
खलु
Lemma: खलु
POS: ind
ते
Lemma: त्वद्
POS: pron
यथा
Lemma: यथा
POS: ind
स्मरः
Lemma: स्मर
POS: m
क्षणम्
Lemma: क्षण
POS: m
अप्य्
Lemma: अपि
POS: ind
उत्सहते
Lemma: उत्सह्
POS: 1. P. • Verb: उत्सहते
न
Lemma: न
POS: ind
मां
Lemma: मद्
POS: pron
विना
Lemma: विना
POS: ind
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 4.36. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.