Canonical Ref: VR 5.45.17
Metrical Form: वंशस्थम्
Sanskrit (Devanāgarī)
स मन्दराग्रस्थ इवांशुमाली; विवृद्धकोपो बलवीर्यसंयुतः । कुमारमक्षं सबलं सवाहनं; ददाह नेत्राग्निमरीचिभिस्तदा ॥
Roman Transliteration (IAST)
sa mandarāgrastha ivāṃśumālī; vivṛddhakopo balavīryasaṃyutaḥ | kumāramakṣaṃ sabalaṃ savāhanaṃ; dadāha netrāgnimarīcibhistadā ||
English Scholarly Translation
And with his ire heightened, that one endowed with energy and prowess, like to the ray-decorated (Sun) on the crest of Mandara,* The Sun is on Mandara in mid-day: therefore the meridian Sun is meant here, began to burn with the fiery rays of his eyes, Akşa, along with his forces and vehicles.
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
स
Lemma: तद्
POS: pron
मन्दराग्रस्थ
Lemma: मन्दर
POS: m
मन्दराग्रस्थ
Lemma: अग्र
POS: n
मन्दराग्रस्थ
Lemma: स्थ
POS: adj
इवांशुमाली
Lemma: इव
POS: ind
इवांशुमाली
Lemma: अंशुमालिन्
POS: m
विवृद्धकोपो
Lemma: विवृध्
POS: 1. Ā.
विवृद्धकोपो
Lemma: कोप
POS: m
बलवीर्यसंयुतः
Lemma: बल
POS: mn
बलवीर्यसंयुतः
Lemma: वीर्य
POS: n
बलवीर्यसंयुतः
Lemma: संयुत
POS: adj
कुमारम्
Lemma: कुमार
POS: m
अक्षं
Lemma: अक्ष
POS: m
सबलं
Lemma: स
POS: ind
सबलं
Lemma: बल
POS: mn
सवाहनं
Lemma: स
POS: ind
सवाहनं
Lemma: वाहन
POS: n
ददाह
Lemma: दह्
POS: 2. P. • Verb: ददाह
नेत्राग्निमरीचिभिस्तदा
Lemma: नेत्र
POS: mn
नेत्राग्निमरीचिभिस्तदा
Lemma: अग्नि
POS: m
नेत्राग्निमरीचिभिस्तदा
Lemma: मरीचि
POS: mf
नेत्राग्निमरीचिभिस्तदा
Lemma: तदा
POS: ind
Canonical CTS URN Reference
Vālmīki Rāmāyaṇam, VR 5.45.17. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.