Canonical Ref: VR 5.1.83
Metrical Form: अनुष्टुप्
Sanskrit (Devanāgarī)
स एष कपिशार्दूलस्त्वामुपर्येति वीर्यवान् । हनूमान्रामकार्यार्थं भीमकर्मा खमाप्लुतः ॥
Roman Transliteration (IAST)
sa eṣa kapiśārdūlastvāmuparyeti vīryavān | hanūmānrāmakāryārthaṃ bhīmakarmā khamāplutaḥ ||
English Scholarly Translation
That best of monkeys, the energetic Hanumān, the performer of mighty deeds, engaged in Rāma's service, worn out with fatigue, wait above you. Beholding the exhaustion of that leader of monkeys, it behove you to rise up.
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
स
Lemma: तद्
POS: pron
एष
Lemma: एतद्
POS: pron
कपिशार्दूलस्त्वाम्
Lemma: कपि
POS: m
कपिशार्दूलस्त्वाम्
Lemma: शार्दूल
POS: m
कपिशार्दूलस्त्वाम्
Lemma: त्वद्
POS: pron
उपर्येति
Lemma: उपरि
POS: ind
उपर्येति
Lemma: इ
POS: 5. Ā. • Verb: एति
वीर्यवान्
Lemma: वीर्यवत्
POS: adj
हनूमान्
Lemma: हनुमन्त्
POS: m
रामकार्यार्थं
Lemma: राम
POS: m
रामकार्यार्थं
Lemma: कार्य
POS: n
रामकार्यार्थं
Lemma: अर्थ
POS: mn
भीमकर्मा
Lemma: भीम
POS: adj
भीमकर्मा
Lemma: कर्मन्
POS: n
खम्
Lemma: ख
POS: n
आप्लुतः
Lemma: आप्लु
POS: 1. P.
Canonical CTS URN Reference
Vālmīki Rāmāyaṇam, VR 5.1.83. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.