Canonical Ref: KS 4.44
Metrical Form: वियोगिनी
Sanskrit (Devanāgarī)
तदिदं परिरक्ष शोभने भवितव्यप्रियसंगमं वपुः । रविपीतजला तपात्यये पुनरोघेन हि युज्यते नदी ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
तदिति ॥ हेशोभने ! तत्तस्मात्कारणाद्भवितव्यो भविष्यन्प्रियसंगमो यस्य तत्तथोक्तमिदं वपुः परिरक्ष । तथाहि । रविपीतजला नदी तपात्यये प्रावृषि। `प्रावृट् तपात्यये` इति हलायुधः । पुनरोघेण प्रवाहेण युज्यते संगच्छते हि
अन्वयः:
हे शोभने ! तत् भवितव्यप्रियसङ्गमम् इदं वपुः परिरक्ष । हि रविपीतजला नदी तपाऽत्यये पुनरोघेण युज्यते ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
तद्
Lemma: तद्
POS: pron
इदं
Lemma: इदम्
POS: pron
परिरक्ष
Lemma: परिरक्ष्
POS: 1. Ā. • Verb: परिरक्ष
शोभने
Lemma: शोभन
POS: adj
भवितव्यप्रियसंगमं
Lemma: भू
POS: 1. Ā.
भवितव्यप्रियसंगमं
Lemma: प्रिय
POS: adj
भवितव्यप्रियसंगमं
Lemma: संगम
POS: m
वपुः
Lemma: वपुस्
POS: n
रविपीतजला
Lemma: रवि
POS: m
रविपीतजला
Lemma: पा
POS: 1. Ā.
रविपीतजला
Lemma: जल
POS: n
तपात्यये
Lemma: तपात्यय
POS: m
पुनर्
Lemma: पुनर्
POS: ind
ओघेन
Lemma: ओघ
POS: m
हि
Lemma: हि
POS: ind
युज्यते
Lemma: युज्
POS: 6. Ā. • Verb: युज्यते
नदी
Lemma: नदी
POS: f
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 4.44. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.