Canonical Ref: KS 4.34
Metrical Form: वियोगिनी
Sanskrit (Devanāgarī)
अमुनैव कषायितस्तनी सुभगेन प्रियगात्रभस्मना । नवपल्लवसंस्तरे यथा रचयिष्यामि तनुं विभावसौ ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
अमुनेति ॥ अमुना पुरोवर्तिना सुभगेन शोभनेन प्रियगात्रभस्मनैव । एवकारो मण्डनान्तरनिवृत्त्यर्थः । कषायितस्तनी रञ्जितस्तनो । `रागे क्वाथे कषायोऽस्त्री निर्यासे सौरभे रसे` । इति वैजयन्ती । नवपल्लवसंस्तरे यथा नवपल्लवतल्प इव विभावसौ वह्नौ तनुं शरीरं रचयिष्यामि निधास्यामीत्यर्थः
अन्वयः:
अमुना सुभगेन प्रियगात्रभस्मना एव कषायितस्तनी नवपल्लवसंस्तरे यथा विभावसौ तनुं रचयिष्यामि ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
अमुनैव
Lemma: अदस्
POS: pron
अमुनैव
Lemma: एव
POS: ind
कषायितस्तनी
Lemma: कषायित
POS: adj
कषायितस्तनी
Lemma: स्तन
POS: adj
सुभगेन
Lemma: सुभग
POS: adj
प्रियगात्रभस्मना
Lemma: प्रिय
POS: adj
प्रियगात्रभस्मना
Lemma: गात्र
POS: n
प्रियगात्रभस्मना
Lemma: भस्मन्
POS: n
नवपल्लवसंस्तरे
Lemma: नव
POS: adj
नवपल्लवसंस्तरे
Lemma: पल्लव
POS: mn
नवपल्लवसंस्तरे
Lemma: संस्तर
POS: m
यथा
Lemma: यथा
POS: ind
रचयिष्यामि
Lemma: रचय्
POS: 10. Ā. • Verb: रचयिष्यामि
तनुं
Lemma: तनु
POS: f
विभावसौ
Lemma: विभावसु
POS: m
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 4.34. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.