Canonical Ref: VR 5.23.20
Metrical Form: अनुष्टुप्
Sanskrit (Devanāgarī)
धिगस्तु खलु मानुष्यं धिगस्तु परवश्यताम् । न शक्यं यत्परित्यक्तुमात्मच्छन्देन जीवितम् ॥
Roman Transliteration (IAST)
dhigastu khalu mānuṣyaṃ dhigastu paravaśyatām | na śakyaṃ yatparityaktumātmacchandena jīvitam ||
English Scholarly Translation
Oh! cursed is this subject human life, that they cannot renounce it even at their pleasure!
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
अस्तु
Lemma: अस्
POS: 2. P. • Verb: अस्तु
खलु
Lemma: खलु
POS: ind
मानुष्यं
Lemma: मानुष्य
POS: n
अस्तु
Lemma: अस्
POS: 2. P. • Verb: अस्तु
परवश्यताम्
Lemma: पर
POS: pron
परवश्यताम्
Lemma: वश्यता
POS: f
न
Lemma: न
POS: ind
शक्यं
Lemma: शक्य
POS: adj
यत्
Lemma: यद्
POS: pron
परित्यक्तुम्
Lemma: परित्यज्
POS: 1. Ā.
आत्मच्छन्देन
Lemma: आत्मन्
POS: m
आत्मच्छन्देन
Lemma: छन्द
POS: m
जीवितम्
Lemma: जीवित
POS: n
Canonical CTS URN Reference
Vālmīki Rāmāyaṇam, VR 5.23.20. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.