Canonical Ref: VR 5.1.43
Metrical Form: अनुष्टुप्
Sanskrit (Devanāgarī)
ऊरुवेगोद्धता वृक्षा मुहूर्तं कपिमन्वयुः । प्रस्थितं दीर्घमध्वानं स्वबन्धुमिव बान्धवाः ॥
Roman Transliteration (IAST)
ūruvegoddhatā vṛkṣā muhūrtaṃ kapimanvayuḥ | prasthitaṃ dīrghamadhvānaṃ svabandhumiva bāndhavāḥ ||
English Scholarly Translation
Swept away by the force of his thighs, the trees bent forward following him for a while just as relatives accompany their kith and kin on long travel.
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
ऊरुवेगोद्धता
Lemma: ऊरु
POS: mf
ऊरुवेगोद्धता
Lemma: वेग
POS: m
ऊरुवेगोद्धता
Lemma: उद्धन्
POS: 1. P.
वृक्षा
Lemma: वृक्ष
POS: m
मुहूर्तं
Lemma: मुहूर्त
POS: mn
कपिम्
Lemma: कपि
POS: m
अन्वयुः
Lemma: अनुया
POS: 2. Ā. • Verb: अन्वयुः
प्रस्थितं
Lemma: प्रस्था
POS: 1. Ā.
दीर्घम्
Lemma: दीर्घ
POS: adj
अध्वानं
Lemma: अध्वन्
POS: m
स्वबन्धुम्
Lemma: स्व
POS: adj
स्वबन्धुम्
Lemma: बन्धु
POS: m
इव
Lemma: इव
POS: ind
बान्धवाः
Lemma: बान्धव
POS: m
Canonical CTS URN Reference
Vālmīki Rāmāyaṇam, VR 5.1.43. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.