Canonical Ref: VR 4.64.23
Metrical Form: अनुष्टुप्
Sanskrit (Devanāgarī)
भवान्कलत्रमस्माकं स्वामिभावे व्यवस्थितः । स्वामी कलत्रं सैन्यस्य गतिरेषा परंतप ॥
Roman Transliteration (IAST)
bhavānkalatramasmākaṃ svāmibhāve vyavasthitaḥ | svāmī kalatraṃ sainyasya gatireṣā paraṃtapa ||
English Scholarly Translation
You are our spouse, and (at the same time) occuying the position of our husband. The master is the spouse if the army. This is the way of the world.
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
भवान्
Lemma: भवत्
POS: adj
कलत्रम्
Lemma: कलत्र
POS: n
अस्माकं
Lemma: मद्
POS: pron
स्वामिभावे
Lemma: स्वामिन्
POS: m
स्वामिभावे
Lemma: भाव
POS: m
व्यवस्थितः
Lemma: व्यवस्था
POS: 1. Ā.
स्वामी
Lemma: स्वामिन्
POS: m
कलत्रं
Lemma: कलत्र
POS: n
सैन्यस्य
Lemma: सैन्य
POS: n
गतिर्
Lemma: गति
POS: f
एषा
Lemma: एतद्
POS: pron
परंतप
Lemma: परंतप
POS: adj
Canonical CTS URN Reference
Vālmīki Rāmāyaṇam, VR 4.64.23. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.