Canonical Ref: VR 4.54.19
Metrical Form: उपजातिः
Sanskrit (Devanāgarī)
मतं तद्वालिपुत्रस्य विज्ञाय प्लवगर्षभाः । उपस्पृश्योदकं सर्वे प्राङ्मुखाः समुपाविशन् । दक्षिणाग्रेषु दर्भेषु उदक्तीरं समाश्रिताः ॥
Roman Transliteration (IAST)
mataṃ tadvāliputrasya vijñāya plavagarṣabhāḥ | upaspṛśyodakaṃ sarve prāṅmukhāḥ samupāviśan | dakṣiṇāgreṣu darbheṣu udaktīraṃ samāśritāḥ ||
English Scholarly Translation
Taking to heart the speech of Väli's son, those prime monkeys, sipping water, sat down facing the East. And sitting on the edge of the water on grass pointing to the south, the foremost monkeys, wishing for surcease, thought within themselves,-Even this is fit for us.
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
मतं
Lemma: मत
POS: n
तद्
Lemma: तद्
POS: pron
वालिपुत्रस्य
Lemma: वालिन्
POS: m
वालिपुत्रस्य
Lemma: पुत्र
POS: m
विज्ञाय
Lemma: विज्ञा
POS: 9. Ā.
प्लवगर्षभाः
Lemma: प्लवग
POS: m
प्लवगर्षभाः
Lemma: ऋषभ
POS: m
उपस्पृश्योदकं
Lemma: उपस्पृश्
POS: 6. Ā.
उपस्पृश्योदकं
Lemma: उदक
POS: n
सर्वे
Lemma: सर्व
POS: pron
प्राङ्मुखाः
Lemma: प्राङ्मुख
POS: adj
समुपाविशन्
Lemma: समुपविश्
POS: 6. P. • Verb: समुपाविशन्
दक्षिणाग्रेषु
Lemma: दक्षिण
POS: adj
दक्षिणाग्रेषु
Lemma: अग्र
POS: n
दर्भेषु
Lemma: दर्भ
POS: m
उदक्तीरं
Lemma: उदञ्च्
POS: adj
उदक्तीरं
Lemma: तीर
POS: n
समाश्रिताः
Lemma: समाश्रि
POS: 1. Ā.
Canonical CTS URN Reference
Vālmīki Rāmāyaṇam, VR 4.54.19. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.