(३. अव्ययप्रातिपदिकेषु गतिसंज्ञाः)
समासार्हा निपाता एव कतिपयेऽपि गतयः।
तद्यथा—(अष्टाध्यायीसूत्राणि)
प्रादयः १.४.५८ प्रपचति, पराकरोति
क्रियायोगे १.४.५९
गतिश्च १.४.६०
ऊर्यादिच्विडाचश्च १.४.६१ ऊरीकरोति
अनुकरणं चानितिपरम् १.४.६२ खाट्कृतम्, खाट्करोति
आदरानादरयोः सदसती १.४.६३ सत्कृत्य, सत्कृतम्, यत् सत्करोति, असत्कृतम्, यदसत्करोति
भूषणेऽलम् १.४.६४ अलङ्कृत्य, अलंकृतम्, यदलङ्करोति
अन्तरपरिग्रहे १.४.६५ अन्तर्हत्य, अन्तर्हतम्, यदन्तर्हन्ति
कणेमनसी श्रद्धाप्रतीघाते १.४.६६ कणेहत्य पयः पिबति, मनो हत्य पयः पिबति
पुरोऽव्ययम् १.४.६७ पुरस्कृत्य, पुरस्कृतम्, यत्पुरस्करोति
अस्तं च १.४.६८ अस्तङ्गत्य सविता पुनरुदेति, अस्तङ्गतानि धनानि, यदस्तङ्गच्छति
अच्छगत्यर्थवदेषु १.४.६९ अच्छगत्य, अच्छगतम्, यदच्छगच्छति, अच्छोद्य, अच्छोदितम्, यदच्छगच्छति
अदोऽनुपदेशे १.४.७० अदःकृत्य, अदः कृतम्, यददःकरोति। उपेदशो मध्यमा वाक्
तिरोऽन्तर्धौ १.४.७१ तिरोभूय, तिरोभूतम्, यत् तिरोभवति तिरः
विभाषाकृञि १.४.७२ तिरःकृत्य, तिरस्कृत्य, तिरस्कृतम्, यत्तिरस्करोति, तिरस्कृत्वा, तिरःकृत्वा
उपाजेऽन्वाजे १.४.७३ उपाजेकृत्य/कृत्वा, अन्वाजेकृत्य/कृत्वा
साक्षात्प्रभृतीनि च १.४.७४ साक्षात्कृत्य, साक्षात्कृत्वा, मिथ्याकृत्य, मिथ्याकृत्वा (२१—शब्दाः)
अनत्याधान उरसिमनसी १.४.७५ उरसिकृत्य, उरसिकृत्वा, मनसिकृत्य, मनसिकृत्वा
मध्ये पदे निवचने च १.४.७६ मध्येकृत्य, मध्येकृत्वा, पदेकृत्य, पदेकृत्वा, निवचनेकृत्य/कृत्वा
नित्यं हस्तेपाणावुपयमने १.४.७७ हस्तेकृत्य, पाणौकृत्य। उपयमनं दारकर्म
प्राध्वं बन्धने १.४.७८ प्राध्वंकृत्य
जीविकोपनिषदावौपम्ये १.४.७९ जीविकाकृत्य, उपनिषत्कृत्य, उपनिषत्कृतम्
ते प्राग्धातेः १.४.८० (ते उपसर्गाः)
छन्दसि परेऽपि १.४.८१ याति नि हस्तिना, नियाति हस्तिना, हन्ति नि मुष्टिना, मुष्टिना निहन्ति
व्यवहिताश्च १.४.८२ आमन्द्रैरिन्द्र! हरिभिर्याहि। आयाहि।
(४. अव्ययप्रातिपदिकेषु उपसर्गाः)
गतिविशेषा एव प्रादय उपसर्गाः।