भवेदतिजगत्यान्तु सा ध्रुवा परिवर्तनी । वार्तिकेन तु मार्गेण वाद्येनानुगतेन च ॥
bhavedatijagatyāntu sā dhruvā parivartanī । vārtikena tu mārgeṇa vādyenānugatena ca ॥
ललितैः पादविन्यासैर्वन्द्या देवा यथादिशम् । द्विकलं पादपतनं पादचार्या गतं भवेत् ॥
lalitaiḥ pādavinyāsairvandyā devā yathādiśam । dvikalaṃ pādapatanaṃ pādacāryā gataṃ bhavet ॥
वामपादेन वेधस्तु कर्तव्यो नृत्तयोक्तृभिः । द्वितालान्तरविष्कम्भो विक्षेपो दक्षिणस्य च ॥
vāmapādena vedhastu kartavyo nṛttayoktṛbhiḥ । dvitālāntaraviṣkambho vikṣepo dakṣiṇasya ca ॥
ततः पञ्चपदीं गच्छेदतिक्रान्तैः पदरथ । ततोऽभिवादनं कुर्याद्देवतानां यथादिशम् ॥
tataḥ pañcapadīṃ gacchedatikrāntaiḥ padaratha । tato'bhivādanaṃ kuryāddevatānāṃ yathādiśam ॥
वन्देत प्रथमं पूर्वां दिशं शक्राधिदैवताम् । द्वितीयां दक्षिणामाशां वन्देत यमदेवताम् ॥
vandeta prathamaṃ pūrvāṃ diśaṃ śakrādhidaivatām । dvitīyāṃ dakṣiṇāmāśāṃ vandeta yamadevatām ॥
वन्देत पश्चिमामाशां ततो वरुणदैवताम् । चतुर्थीमुत्तरामाशां वन्देत धनदाश्रयाम् ॥
vandeta paścimāmāśāṃ tato varuṇadaivatām । caturthīmuttarāmāśāṃ vandeta dhanadāśrayām ॥
दिशां तु वन्दनं कृत्वा वामवेधं प्रयोजयेत् । दक्षिणेन च कर्तव्यं विक्षेपपरिवर्तनम् ॥
diśāṃ tu vandanaṃ kṛtvā vāmavedhaṃ prayojayet । dakṣiṇena ca kartavyaṃ vikṣepaparivartanam ॥
प्राङ्ग्मुखस्तु ततः कुर्यात्पुरुषस्त्रीनपुंसकैः । त्रिपद्या सूत्रभृद्रुद्रब्रह्मोपेन्द्राभिवादनम् ॥
prāṅgmukhastu tataḥ kuryātpuruṣastrīnapuṃsakaiḥ । tripadyā sūtrabhṛdrudrabrahmopendrābhivādanam ॥
दक्षिणं तु पदं पुंसो वामं स्त्रीणां प्रकीर्तितम् । पुनर्दक्षिणमेव स्यान्नात्युत्क्षिप्तं नपुंसकम् ॥
dakṣiṇaṃ tu padaṃ puṃso vāmaṃ strīṇāṃ prakīrtitam । punardakṣiṇameva syānnātyutkṣiptaṃ napuṃsakam ॥
वन्देत पौरुषेणेशं स्त्रीपदेन जनार्दनम् । नपुंसक्पदेनापि तथैवाम्बुजसम्भवम् ॥
vandeta pauruṣeṇeśaṃ strīpadena janārdanam । napuṃsakpadenāpi tathaivāmbujasambhavam ॥
परिवर्तनमेवं स्यात्तस्यान्ते प्रविशेत्ततः । चतुर्थकारः पुष्पाणि प्रगृह्य विधिपूर्वकम् ॥
parivartanamevaṃ syāttasyānte praviśettataḥ । caturthakāraḥ puṣpāṇi pragṛhya vidhipūrvakam ॥
यथावत्तेन कर्तव्यं पूजनं जर्जरस्य तु । कुतपस्य च सर्वस्य सूत्रधारस्य चैव हि ॥
yathāvattena kartavyaṃ pūjanaṃ jarjarasya tu । kutapasya ca sarvasya sūtradhārasya caiva hi ॥
तस्य भाण्डसमः कार्यस्तज्ज्ञैर्गतिपरिक्रमः । न तत्र गानं कर्तव्यं तत्र स्तोभक्रिया भवेत् ॥
tasya bhāṇḍasamaḥ kāryastajjñairgatiparikramaḥ । na tatra gānaṃ kartavyaṃ tatra stobhakriyā bhavet ॥
चतुर्थकारः पूजां तु स कृत्वान्तर्हितो भवेत् । ततो गेयावकृष्टा तु चतुरश्रा स्थिता ध्रुवा ॥
caturthakāraḥ pūjāṃ tu sa kṛtvāntarhito bhavet । tato geyāvakṛṣṭā tu caturaśrā sthitā dhruvā ॥
गुरुप्राया तु सा कार्या तथा चैवावपाणिका । स्थायिवर्णाश्रयोपेता कलाष्टकविनिर्मिता ॥
guruprāyā tu sā kāryā tathā caivāvapāṇikā । sthāyivarṇāśrayopetā kalāṣṭakavinirmitā ॥
[चतुर्थं पञ्चमं चैव सप्तमं चाष्टमं तथा । लघूनि पादे पङ्क्त्यान्तु सावकृष्टा ध्रुवा स्मृता] ॥
[caturthaṃ pañcamaṃ caiva saptamaṃ cāṣṭamaṃ tathā । laghūni pāde paṅktyāntu sāvakṛṣṭā dhruvā smṛtā] ॥
सूत्रधारः पठेत्तत्र मध्यमं स्वरमाश्रितः । नान्दीं पदैर्द्वादशभिरष्टभिर्वाऽप्यलङ्कृताम् ॥
sūtradhāraḥ paṭhettatra madhyamaṃ svaramāśritaḥ । nāndīṃ padairdvādaśabhiraṣṭabhirvā'pyalaṅkṛtām ॥
नमोऽस्तु सर्वदेवेभ्यो द्विजातिभ्यः शुभं तथा । जितं सोमेन वै राज्ञा शिवं गोब्राह्मणाय च ॥
namo'stu sarvadevebhyo dvijātibhyaḥ śubhaṃ tathā । jitaṃ somena vai rājñā śivaṃ gobrāhmaṇāya ca ॥
ब्रह्मोत्तरं तथैवास्तु हता ब्रह्मद्विषस्तथा । प्रशास्त्विमां महाराजः पृथिवीं च ससागराम् ॥
brahmottaraṃ tathaivāstu hatā brahmadviṣastathā । praśāstvimāṃ mahārājaḥ pṛthivīṃ ca sasāgarām ॥
राष्ट्रं प्रवर्धतां चैव रङ्गस्याशा समृद्ध्यतु । प्रेक्षाकर्तुर्महान्धर्मो भवतु ब्रह्मभाषितः ॥
rāṣṭraṃ pravardhatāṃ caiva raṅgasyāśā samṛddhyatu । prekṣākarturmahāndharmo bhavatu brahmabhāṣitaḥ ॥
काव्यकर्तुर्यशश्चास्तु धर्मश्चापि प्रवर्धताम् ।इज्यया चानया नित्यं प्रीयन्तां देवता इति ॥
kāvyakarturyaśaścāstu dharmaścāpi pravardhatām ।ijyayā cānayā nityaṃ prīyantāṃ devatā iti ॥
नान्दीपदान्तरेष्वेषु ह्येवमार्येति नित्यशः । वदेतां सम्यगुक्ताभिर्वाग्भिस्तौ पारिपार्श्विकौ ॥
nāndīpadāntareṣveṣu hyevamāryeti nityaśaḥ । vadetāṃ samyaguktābhirvāgbhistau pāripārśvikau ॥
एवं नान्दी विधातव्या यथावल्लक्षणान्विता । ततश्शुष्कावकृष्टा स्याज्जर्जरश्लोकदर्शिका ॥
evaṃ nāndī vidhātavyā yathāvallakṣaṇānvitā । tataśśuṣkāvakṛṣṭā syājjarjaraślokadarśikā ॥
नवं गुर्वाक्षराण्यादौ षड्लघूनि गुरुत्रयम् । शुष्कावकृष्टा तु भवेत्कला ह्यष्टौ प्रमाणतः ॥
navaṃ gurvākṣarāṇyādau ṣaḍlaghūni gurutrayam । śuṣkāvakṛṣṭā tu bhavetkalā hyaṣṭau pramāṇataḥ ॥
यथा: दिग्ले दिग्ले दिग्ले दिग्ले जम्बुकपलितकते तेचाम् । कृत्वा शुष्कावकृष्टां तु यथावद्द्विजसत्तमाः ॥
yathā: digle digle digle digle jambukapalitakate tecām । kṛtvā śuṣkāvakṛṣṭāṃ tu yathāvaddvijasattamāḥ ॥
ततः श्लोकं पठेदेकं गम्भीरस्वरसंयुतम् । देवस्तोत्रं पुरस्कृत्य यस्य पूजा प्रवर्तते ॥
tataḥ ślokaṃ paṭhedekaṃ gambhīrasvarasaṃyutam । devastotraṃ puraskṛtya yasya pūjā pravartate ॥
राज्ञो वा यत्र भक्तिः स्यादथ वा ब्रह्मणस्स्तवम् । गदित्वा जर्जरश्लोकं रङ्गद्वारे च यत्स्मृतम् ॥
rājño vā yatra bhaktiḥ syādatha vā brahmaṇasstavam । gaditvā jarjaraślokaṃ raṅgadvāre ca yatsmṛtam ॥
पठेदन्यं पुनः श्लोकं जर्जरस्य विनाशनम् । जर्जरं नमयित्वा तु ततश्चारीं प्रयोजयेत् ॥
paṭhedanyaṃ punaḥ ślokaṃ jarjarasya vināśanam । jarjaraṃ namayitvā tu tataścārīṃ prayojayet ॥
पारिपार्श्विकयोश्च स्यात्पश्चिमेनापसर्पणम् ।अङ्किता चात्र कर्तव्या ध्रुवा मध्यलयान्विता ॥
pāripārśvikayośca syātpaścimenāpasarpaṇam ।aṅkitā cātra kartavyā dhruvā madhyalayānvitā ॥
चतुर्भिः सन्निपातैश्च चतुरश्रा प्रमाणतः ।आद्यमन्त्यं चतुर्थं च पञ्चमं च तथा गुरु ॥
caturbhiḥ sannipātaiśca caturaśrā pramāṇataḥ ।ādyamantyaṃ caturthaṃ ca pañcamaṃ ca tathā guru ॥
