Canonical Ref: KS 5.32
Metrical Form: वंशस्थम्
Sanskrit (Devanāgarī)
विधिप्रयुक्तां परिगृह्य सत्क्रियां परिश्रमं नाम विनीय च क्षणम् । उमां स पश्यन्न् ऋजुनैव चक्षुषा प्रचक्रमे वक्तुमनुज्झितक्रमः ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
विधीति । स ब्रह्मचारी विधिना प्रयुक्तामनुष्ठितां सत्क्रियां पूजां परिगृह्य स्वीकृत्य क्षणं परिश्रमं च विश्रामं च विनीय नामेत्यपरमार्थे । अथोमामृजुनैव विलासरहितेनैव चक्षुषा पश्यन्ननुज्झितक्रमोऽत्यक्तोचितपरिपाटीकः सन् । वक्तुं प्रचक्रमे प्रारेभे
अन्वयः:
स विधिप्रयुक्तां सत्क्रियां परिगृह्य क्षणं परिश्रमं च विनीय नाम उमाम् ऋजुना एव चक्षुषा पश्यन् अनुज्झितक्रमः (सन्) वक्तुं प्रचक्रमे ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
विधिप्रयुक्तां
Lemma: विधि
POS: m
विधिप्रयुक्तां
Lemma: प्रयुज्
POS: 7. Ā.
परिगृह्य
Lemma: परिग्रह्
POS: 9. Ā.
सत्क्रियां
Lemma: सत्क्रिया
POS: f
परिश्रमं
Lemma: परिश्रम
POS: m
नाम
Lemma: नाम
POS: ind
विनीय
Lemma: विनी
POS: 1. Ā.
च
Lemma: च
POS: ind
क्षणम्
Lemma: क्षण
POS: m
उमां
Lemma: उमा
POS: f
स
Lemma: तद्
POS: pron
पश्यन्न्
Lemma: दृश्
POS: 6. P.
ऋजुनैव
Lemma: ऋजु
POS: adj
ऋजुनैव
Lemma: एव
POS: ind
चक्षुषा
Lemma: चक्षुस्
POS: n
प्रचक्रमे
Lemma: प्रक्रम्
POS: 6. P. • Verb: प्रचक्रमे
वक्तुम्
Lemma: वच्
POS: 2. P.
अनुज्झितक्रमः
Lemma: अनुज्झित
POS: adj
अनुज्झितक्रमः
Lemma: क्रम
POS: m
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 5.32. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.