Canonical Ref: KS 4.29
Metrical Form: वियोगिनी
Sanskrit (Devanāgarī)
अमुना ननु पार्श्ववर्तिना जगदाज्ञां ससुरासुरं तव । बिसतन्तुगुणस्य कारितं धनुषः पेलवपुष्पपत्रिणः ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
अमुनेति । ननु मदन पार्श्ववर्तिना सहचरेणामुना वसन्तेन ससुरासुरं सुरासुरसहितं जगद्विसतन्दुगुणस्य मृणालसूत्रमौर्वीकस्य पेलवानि कोमलानि पुष्पाण्येव पत्रिणो बाणा यस्य तस्य तव धनुष आज्ञां कारितम् । जगदाज्ञा कारितेत्यर्थः । `हृक्रोरन्यतरस्याम्` (पा.1|4|53) इति जगतः कर्मत्वम्
अन्वयः:
ननु ! तव पार्श्ववर्तिना अमुना ससुराऽसुरं जगत् विसतन्तुगुणस्य पेलवपुष्पपत्त्रिणः तव धनुषः आज्ञां कारितम् ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
अमुना
Lemma: अदस्
POS: pron
ननु
Lemma: ननु
POS: ind
पार्श्ववर्तिना
Lemma: पार्श्व
POS: mn
पार्श्ववर्तिना
Lemma: वर्तिन्
POS: adj
जगद्
Lemma: जगन्त्
POS: n
आज्ञां
Lemma: आज्ञा
POS: f
ससुरासुरं
Lemma: स
POS: ind
ससुरासुरं
Lemma: सुर
POS: m
ससुरासुरं
Lemma: असुर
POS: m
तव
Lemma: त्वद्
POS: pron
बिसतन्तुगुणस्य
Lemma: बिस
POS: mn
बिसतन्तुगुणस्य
Lemma: तन्तु
POS: m
बिसतन्तुगुणस्य
Lemma: गुण
POS: mn
कारितं
Lemma: कारय्
POS: 10. Ā.
धनुषः
Lemma: धनुस्
POS: n
पेलवपुष्पपत्रिणः
Lemma: पेलव
POS: adj
पेलवपुष्पपत्रिणः
Lemma: पुष्प
POS: n
पेलवपुष्पपत्रिणः
Lemma: पत्त्रिन्
POS: adj
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 4.29. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.