Canonical Ref: KS 4.22
Metrical Form: वियोगिनी
Sanskrit (Devanāgarī)
क्रियतां कथमन्त्यमण्डनं परलोकान्तरितस्य ते मया । सममेव गतोऽस्यतर्कितां गतिमङ्गेन च जीवितेन च ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
क्रियतामिति । परलोकेऽन्तरितस्य व्यवहितस्य । मृतस्येत्यर्थः । ते तव मयान्त्यमण्डनं कथं केन प्रकारेण क्रियताम् । क्रियातामित्यत्र कामचारे लोट् बोध्यः । द्रुतदग्धस्य ते यथेच्छमण्डनमपि न संभवतीत्यर्थः । कुतः । अङ्गेन च जीवितेन च समं सहैवातर्कितामविचारितां गतिं गतोऽसि । इह मृतशरीरमपि नास्ति कस्य मण्डनमिति भावः
अन्वयः:
(हे नाथ !) परलोकाऽन्तरितस्य ते अन्त्यमण्डनं मया कथं क्रियताम् ? (यत्) अङ्केन जीवितेन च समम् एव अतर्कितां गतिं गतः असि ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
क्रियतां
Lemma: कृ
POS: 2. Ā. • Verb: क्रियताम्
कथम्
Lemma: कथम्
POS: ind
अन्त्यमण्डनं
Lemma: अन्त्य
POS: adj
अन्त्यमण्डनं
Lemma: मण्डन
POS: n
परलोकान्तरितस्य
Lemma: पर
POS: pron
परलोकान्तरितस्य
Lemma: लोक
POS: m
परलोकान्तरितस्य
Lemma: अन्तरि
POS: 2. P.
ते
Lemma: त्वद्
POS: pron
मया
Lemma: मद्
POS: pron
समम्
Lemma: समम्
POS: ind
एव
Lemma: एव
POS: ind
गतो
Lemma: गम्
POS: 6. Ā.
ऽस्य्
Lemma: अस्
POS: 2. P. • Verb: असि
अतर्कितां
Lemma: अतर्कित
POS: adj
गतिम्
Lemma: गति
POS: f
अङ्गेन
Lemma: अङ्ग
POS: n
च
Lemma: च
POS: ind
जीवितेन
Lemma: जीवित
POS: n
च
Lemma: च
POS: ind
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 4.22. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.