Canonical Ref: KS 4.11
Metrical Form: वियोगिनी
Sanskrit (Devanāgarī)
रजनीतिमिरावगुण्ठिते पुरमार्गे घनशब्दविक्लवाः । वसतिं प्रिय कामिनां प्रियास्त्वद् ऋते प्रापयितुं क ईश्वरः ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
रजनीति । हे प्रिय ! रजनीतिमिरेणावगुण्ठित आवृते पुरमार्गे घनशब्दविक्लवा गर्जितभीताः प्रियाः कामिनां वसतिं प्रापयितुं त्वदृते त्वां विना । `अन्यारादितरर्त-` इत्यादिना पञ्चमी । क ईश्वरः शक्तः । न कश्चिदित्यर्थः । न हि कामान्धनां भीतिरस्तीति भावः
अन्वयः:
हे प्रिय ! रजनीतिमिराऽवगुण्ठिते पुरमार्गे घनशब्दविक्लवाः प्रियाः कामिनां वसतिं प्रापयितुं त्वत् ऋते क ईश्वरः ?
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
रजनीतिमिरावगुण्ठिते
Lemma: रजनी
POS: f
रजनीतिमिरावगुण्ठिते
Lemma: तिमिर
POS: n
रजनीतिमिरावगुण्ठिते
Lemma: अवगुण्ठय्
POS: 10. P.
पुरमार्गे
Lemma: पुर
POS: n
पुरमार्गे
Lemma: मार्ग
POS: m
घनशब्दविक्लवाः
Lemma: घन
POS: mn
घनशब्दविक्लवाः
Lemma: शब्द
POS: m
घनशब्दविक्लवाः
Lemma: विक्लव
POS: adj
वसतिं
Lemma: वसति
POS: f
प्रिय
Lemma: प्रिय
POS: adj
कामिनां
Lemma: कामिन्
POS: m
प्रियास्
Lemma: प्रिय
POS: adj
त्वद्
Lemma: त्वद्
POS: pron
ऋते
Lemma: ऋते
POS: ind
प्रापयितुं
Lemma: प्रापय्
POS: 10. Ā.
क
Lemma: क
POS: pron
ईश्वरः
Lemma: ईश्वर
POS: adj
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 4.11. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.