Canonical Ref: VR 2.20.9
Metrical Form: उपजातिः
Sanskrit (Devanāgarī)
लोकविद्विष्टमारब्धं त्वदन्यस्याभिषेचनम् । येनेयमागता द्वैधं तव बुद्धिर्महीपते । स हि धर्मो मम द्वेष्यः प्रसङ्गाद्यस्य मुह्यसि ॥
Roman Transliteration (IAST)
lokavidviṣṭamārabdhaṃ tvadanyasyābhiṣecanam | yeneyamāgatā dvaidhaṃ tava buddhirmahīpate | sa hi dharmo mama dveṣyaḥ prasaṅgādyasya muhyasi ||
English Scholarly Translation
Even that so called virtue do I loathe, which has, O high-souled one, fascinated you, and made your mind run from one extreme to another. *Formerly the mind was for accepting the kingdom, and now for going to the forest as an exile. These are the two extremes here meant.
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
लोकविद्विष्टम्
Lemma: लोक
POS: m
लोकविद्विष्टम्
Lemma: विद्विष्
POS: 6. Ā.
आरब्धं
Lemma: आरभ्
POS: 1. P.
त्वदन्यस्याभिषेचनम्
Lemma: त्वद्
POS: pron
त्वदन्यस्याभिषेचनम्
Lemma: अन्य
POS: pron
त्वदन्यस्याभिषेचनम्
Lemma: अभिषेचन
POS: n
येनेयम्
Lemma: यद्
POS: pron
येनेयम्
Lemma: इदम्
POS: pron
आगता
Lemma: आगम्
POS: 6. P.
द्वैधं
Lemma: द्वैध
POS: n
तव
Lemma: त्वद्
POS: pron
बुद्धिर्
Lemma: बुद्धि
POS: f
महीपते
Lemma: महीपति
POS: m
स
Lemma: तद्
POS: pron
हि
Lemma: हि
POS: ind
धर्मो
Lemma: धर्म
POS: mn
मम
Lemma: मद्
POS: pron
द्वेष्यः
Lemma: द्विष्
POS: 1. P.
प्रसङ्गाद्
Lemma: प्रसङ्ग
POS: m
यस्य
Lemma: यद्
POS: pron
मुह्यसि
Lemma: मुह्
POS: 4. Ā. • Verb: मुह्यसि
Canonical CTS URN Reference
Vālmīki Rāmāyaṇam, VR 2.20.9. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.