Canonical Ref: VR 4.50.3
Metrical Form: उपजातिः
Sanskrit (Devanāgarī)
महद्धिरण्या विवरं प्रविष्टाः स्म पिपासिताः । इमांस्त्वेवं विधान्भावान्विविधानद्भुतोपमान् । दृष्ट्वा वयं प्रव्यथिताः संभ्रान्ता नष्टचेतसः ॥
Roman Transliteration (IAST)
mahaddhiraṇyā vivaraṃ praviṣṭāḥ sma pipāsitāḥ | imāṃstvevaṃ vidhānbhāvānvividhānadbhutopamān | dṛṣṭvā vayaṃ pravyathitāḥ saṃbhrāntā naṣṭacetasaḥ ||
English Scholarly Translation
'Thirst drove us into this cave on earth. We are amazed at the kind of many wonderful objects here and have nearly lost our senses. We are tormented with pain.
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
महद्धरण्या
Lemma: महत्
POS: adj
महद्धरण्या
Lemma: धरणी
POS: f
विवरं
Lemma: विवर
POS: mn
प्रविष्टाः
Lemma: प्रविश्
POS: 4. P.
स्म
Lemma: स्म
POS: ind
पिपासिताः
Lemma: पिपासित
POS: adj
इमांस्
Lemma: इदम्
POS: pron
त्व्
Lemma: तु
POS: ind
एवंविधान्
Lemma: एवंविध
POS: adj
भावान्
Lemma: भाव
POS: m
विविधान्
Lemma: विविध
POS: adj
अद्भुतोपमान्
Lemma: अद्भुत
POS: adj
अद्भुतोपमान्
Lemma: उपम
POS: adj
दृष्ट्वा
Lemma: दृश्
POS: 6. P.
वयं
Lemma: मद्
POS: pron
प्रव्यथिताः
Lemma: प्रव्यथय्
POS: 10. P.
संभ्रान्ता
Lemma: सम्भ्रम्
POS: 1. P.
नष्टचेतसः
Lemma: नश्
POS: 1. P.
नष्टचेतसः
Lemma: चेतस्
POS: n
Canonical CTS URN Reference
Vālmīki Rāmāyaṇam, VR 4.50.3. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.