Canonical Ref: VR 3.2.18
Metrical Form: उपजातिः
Sanskrit (Devanāgarī)
या न तुष्यति राज्येन पुत्रार्थे दीर्घदर्शिनी । ययाहं सर्वभूतानां हितः प्रस्थापितो वनम् । अद्येदानीं सकामा सा या माता मम मध्यमा ॥
Roman Transliteration (IAST)
yā na tuṣyati rājyena putrārthe dīrghadarśinī | yayāhaṃ sarvabhūtānāṃ hitaḥ prasthāpito vanam | adyedānīṃ sakāmā sā yā mātā mama madhyamā ||
English Scholarly Translation
Kaikeyi, my middle mother is farsighted indeed Not content with the kingdom alone see sent me, beloved of all beings, away to the forest. Let her cherished desire be fulfilled.
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
या
Lemma: यद्
POS: pron
न
Lemma: न
POS: ind
तुष्यति
Lemma: तुष्
POS: 4. Ā. • Verb: तुष्यति
राज्येन
Lemma: राज्य
POS: n
पुत्रार्थे
Lemma: पुत्र
POS: m
पुत्रार्थे
Lemma: अर्थ
POS: mn
दीर्घदर्शिनी
Lemma: दीर्घ
POS: adj
दीर्घदर्शिनी
Lemma: दर्शिन्
POS: adj
ययाहं
Lemma: यद्
POS: pron
ययाहं
Lemma: मद्
POS: pron
सर्वभूतानां
Lemma: सर्व
POS: pron
सर्वभूतानां
Lemma: भूत
POS: mn
हितः
Lemma: हित
POS: adj
प्रस्थापितो
Lemma: प्रस्थापय्
POS: 10. P.
वनम्
Lemma: वन
POS: n
अद्येदानीं
Lemma: अद्य
POS: ind
अद्येदानीं
Lemma: इदानीम्
POS: ind
सकामा
Lemma: स
POS: ind
सकामा
Lemma: काम
POS: m
सा
Lemma: तद्
POS: pron
या
Lemma: यद्
POS: pron
माता
Lemma: मातृ
POS: f
मम
Lemma: मद्
POS: pron
मध्यमा
Lemma: मध्यम
POS: adj
Canonical CTS URN Reference
Vālmīki Rāmāyaṇam, VR 3.2.18. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.