Canonical Ref: KS 8.19
Metrical Form: रथोद्धता
Sanskrit (Devanāgarī)
चुम्बनादलकचूर्णदूषितं शङ्करोऽपि नयनं ललाटजम् । उच्छ्वसत्कमलगन्धये ददौ पार्वतीवदनगन्धवाहिने ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
चुम्बनादिति । अथ शंकरोऽपि चुम्बनाच्चुम्बनार्थितोऽलकचूर्णेन दूषितमुपहतं ललाटजं नयनमुच्छ्वसत्कमलगन्धये विकचारविन्दगन्धधारिणे । `उपमानाच्च` (पा.5|4|137) इतीकारः । पार्वत्या वदनगन्धवाहिने । फूत्कारमारुतायेत्यर्थः । एतेन देव्याः प्रियवशंवदत्वमुक्तम् । अत्र हरचक्षुष्यलकचूर्णकथनाद्देव्या उपरिभावः सूचितः
अन्वयः:
अथ शङ्करोऽपि चुम्बनात् अलकचूर्णदूषितं ललाटजं नयनम् उच्छ्वसत्कमलगन्धये पार्वतीवदनगन्धवाहिने ददौ ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
चुम्बनादलकचूर्णदूषितं
Lemma: चुम्बन
POS: n
चुम्बनादलकचूर्णदूषितं
Lemma: अलक
POS: mn
चुम्बनादलकचूर्णदूषितं
Lemma: चूर्ण
POS: mn
चुम्बनादलकचूर्णदूषितं
Lemma: दूषय्
POS: 10. Ā.
शङ्करो
Lemma: शंकर
POS: m
ऽपि
Lemma: अपि
POS: ind
नयनं
Lemma: नयन
POS: n
ललाटजम्
Lemma: ललाट
POS: mn
ललाटजम्
Lemma: ज
POS: adj
उच्छ्वसत्कमलगन्धये
Lemma: उच्छ्वस्
POS: 2. Ā.
उच्छ्वसत्कमलगन्धये
Lemma: कमल
POS: mn
उच्छ्वसत्कमलगन्धये
Lemma: गन्धि
POS: adj
ददौ
Lemma: दा
POS: 1. Ā. • Verb: ददौ
पार्वतीवदनगन्धवाहिने
Lemma: पार्वती
POS: f
पार्वतीवदनगन्धवाहिने
Lemma: वदन
POS: n
पार्वतीवदनगन्धवाहिने
Lemma: गन्धवाहिन्
POS: m
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 8.19. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.