Canonical Ref: KS 7.11
Metrical Form: उपजातिः
Sanskrit (Devanāgarī)
सा मङ्गलस्नानविशुद्धगात्री गृहीतपत्युद्गमनीयवस्त्रा । निर्वृत्तपर्जन्यजलाभिषेका प्रफुल्लकाशा वसुधेव रेजे ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
सेति । मङ्गलार्थस्नानेन विशुद्धगात्री निर्मलाङ्गी पत्युर्वरस्योद्गमनीयवस्त्रं धौतवस्त्रम् । `धौतमुद्गमनीयं स्यात्` इति हलायुधः । `तत्स्यादुद्गमनीयं यद्धौतयोर्वस्त्रयोर्युगम्` इत्यमरः (अ.को.2|6|113) । युगग्रहणं तु प्रायिकाभिप्रायम् । अत एवात्र क्षीरस्धामी- `युगं प्रायशो यल्लक्ष्यं तदेव` इति व्याख्याय `गृहीत पत्युद्गमनीयवस्त्रा` इत्येतदेवोदाहृतवान् । गृहीतं पतिप्रत्युद्गमनीयवस्त्रं यया सा । धौतवस्त्रमाच्छादितवतीत्यर्थः । सा पार्वती निर्वृत्तो निष्पन्नः पर्जन्यस्य जलेनाभिषेको यस्याः सा तथोक्ता । प्रफुल्लतीति प्रफुल्लकाशं काशपुष्पं यस्याः सा तथोक्ता वसुधेव रेजे शुशुभे
अन्वयः:
मङ्गलस्नानविशुद्धगात्री गृहीतपत्युद्गमनीयवस्त्रा सा निर्वृत्तपर्जन्यजलाऽभिषेका प्रफुल्लकाशा वसुधा इव रेजे ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
सा
Lemma: तद्
POS: pron
मङ्गलस्नानविशुद्धगात्री
Lemma: मङ्गल
POS: adj
मङ्गलस्नानविशुद्धगात्री
Lemma: स्नान
POS: n
मङ्गलस्नानविशुद्धगात्री
Lemma: विशुध्
POS: 4. P.
मङ्गलस्नानविशुद्धगात्री
Lemma: गात्र
POS: adj
गृहीतपत्युद्गमनीयवस्त्रा
Lemma: ग्रह्
POS: 6. Ā.
गृहीतपत्युद्गमनीयवस्त्रा
Lemma: पति
POS: m
गृहीतपत्युद्गमनीयवस्त्रा
Lemma: उद्गम्
POS: 6. P.
गृहीतपत्युद्गमनीयवस्त्रा
Lemma: वस्त्र
POS: mn
निर्वृत्तपर्जन्यजलाभिषेका
Lemma: निर्वृत्
POS: 1. Ā.
निर्वृत्तपर्जन्यजलाभिषेका
Lemma: पर्जन्य
POS: m
निर्वृत्तपर्जन्यजलाभिषेका
Lemma: जल
POS: n
निर्वृत्तपर्जन्यजलाभिषेका
Lemma: अभिषेक
POS: m
प्रफुल्लकाशा
Lemma: प्रफुल्ल
POS: adj
प्रफुल्लकाशा
Lemma: काश
POS: m
वसुधेव
Lemma: वसुधा
POS: f
वसुधेव
Lemma: इव
POS: ind
रेजे
Lemma: राज्
POS: 2. P. • Verb: रेजे
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 7.11. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.