Canonical Ref: KS 3.20
Metrical Form: उपजातिः
Sanskrit (Devanāgarī)
सुराः समभ्यर्थयितार एते कार्यं त्रयाणामपि विष्टपानाम् । चापेन ते कर्म न चातिहिंस्रमहो बतासि स्पृहणीयवीर्यः ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
सुरा इति ॥ एते सुराः समभ्यर्ययितारो याचितारः । कार्यं प्रयोजनं त्रयाणां विष्टपानामपि संबन्धि । सर्वलोकार्थमित्यर्थः। कर्म ते तव चापेन । न त्वन्येनेति भावः । अतिहिंस्त्रमतिघातुकं च न। अहो बत इति संबोधने । `अहो बतानुकम्पायां खेदे संबोधनेऽपि च` इति विश्वः । अथवा अहो आश्चर्ये । बतेत्यामन्त्रणे संतोषे चेति । `बतामन्त्रणसंतोषखेदानुक्रोशविस्मये` । इति विश्वः । स्पृहणीयं च इति नानार्थकोषः
अन्वयः:
एते सुराः समभ्यर्थयितारः । कार्यं त्रयाणाम् अपि विष्टपानाम् । कर्म ते चापेन, अतिहिंस्त्रं च न । अहो बत ! स्पृहणीयवीर्यः असि ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
सुराः
Lemma: सुर
POS: m
समभ्यर्थयितार
Lemma: समभ्यर्थयितृ
POS: adj
एते
Lemma: एतद्
POS: pron
कार्यं
Lemma: कार्य
POS: n
त्रयाणाम्
Lemma: त्रि
POS: nr
अपि
Lemma: अपि
POS: ind
विष्टपानाम्
Lemma: विष्टप
POS: mn
चापेन
Lemma: चाप
POS: mn
ते
Lemma: त्वद्
POS: pron
कर्म
Lemma: कर्मन्
POS: n
न
Lemma: न
POS: ind
चातिहिंस्रम्
Lemma: च
POS: ind
चातिहिंस्रम्
Lemma: अति
POS: ind
चातिहिंस्रम्
Lemma: हिंस्र
POS: adj
अहो
Lemma: अहो
POS: ind
बतासि
Lemma: बत
POS: ind
बतासि
Lemma: अस्
POS: 2. P. • Verb: असि
स्पृहणीयवीर्यः
Lemma: स्पृह्
POS: 6. P.
स्पृहणीयवीर्यः
Lemma: वीर्य
POS: n
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 3.20. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.