Canonical Ref: VR 2.20.36
Metrical Form: वंशस्थम्
Sanskrit (Devanāgarī)
विमृज्य बाष्पं परिसान्त्व्य चासकृ;त्स लक्ष्मणं राघववंशवर्धनः । उवाच पित्र्ये वचने व्यवस्थितं; निबोध मामेष हि सौम्य सत्पथः ॥
Roman Transliteration (IAST)
vimṛjya bāṣpaṃ parisāntvya cāsakṛ;tsa lakṣmaṇaṃ rāghavavaṃśavardhanaḥ | uvāca pitrye vacane vyavasthitaṃ; nibodha māmeṣa hi saumya satpathaḥ ||
English Scholarly Translation
That descendant of Raghu, wiping tears off the eyes of Lakşmaņa and consoling him repeatedly, spoke to him saying “Oh gentle one, I have thought it to be the best way by all means that I shall abide by my father's orders."
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
विमृज्य
Lemma: विमृज्
POS: 6. Ā.
बाष्पं
Lemma: बाष्प
POS: mn
परिसान्त्व्य
Lemma: परिसान्त्वय्
POS: Denom. Ā.
चासकृत्
Lemma: च
POS: ind
चासकृत्
Lemma: असकृत्
POS: ind
स
Lemma: तद्
POS: pron
लक्ष्मणं
Lemma: लक्ष्मण
POS: m
राघववंशवर्धनः
Lemma: राघव
POS: m
राघववंशवर्धनः
Lemma: वंश
POS: m
राघववंशवर्धनः
Lemma: वर्धन
POS: adj
उवाच
Lemma: वच्
POS: 2. P. • Verb: उवाच
पित्र्ये
Lemma: पित्र्य
POS: adj
वचने
Lemma: वचन
POS: n
व्यवस्थितं
Lemma: व्यवस्था
POS: 1. Ā.
निबोध
Lemma: निबुध्
POS: 4. P. • Verb: निबोध
माम्
Lemma: मद्
POS: pron
एष
Lemma: एतद्
POS: pron
हि
Lemma: हि
POS: ind
सौम्य
Lemma: सौम्य
POS: adj
सत्पथः
Lemma: सत्
POS: adj
सत्पथः
Lemma: पथ
POS: m
Canonical CTS URN Reference
Vālmīki Rāmāyaṇam, VR 2.20.36. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.