Canonical Ref: VR 1.37.20
Metrical Form: उपजातिः
Sanskrit (Devanāgarī)
स च ज्येष्ठो नरश्रेष्ठ सगरस्यात्मसंभवः । बालान्गृहीत्वा तु जले सरय्वा रघुनन्दन । प्रक्षिप्य प्रहसन्नित्यं मज्जतस्तान्निरीक्ष्य वै ॥
Roman Transliteration (IAST)
sa ca jyeṣṭho naraśreṣṭha sagarasyātmasaṃbhavaḥ | bālāngṛhītvā tu jale sarayvā raghunandana | prakṣipya prahasannityaṃ majjatastānnirīkṣya vai ||
English Scholarly Translation
O foremost of men,* the eldest son of Sagara, taking those children, would, O descendant of Raghu, often cast them into the Sarayū, and in mirth behold them sinking in the waters. *The text has Narasresthas, put for Asamanja. Evidently this is an error. I make it a vocative.
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
स
Lemma: तद्
POS: pron
च
Lemma: च
POS: ind
ज्येष्ठो
Lemma: ज्येष्ठ
POS: adj
नरश्रेष्ठ
Lemma: नर
POS: m
नरश्रेष्ठ
Lemma: श्रेष्ठ
POS: adj
सगरस्यात्मसम्भवः
Lemma: सगर
POS: m
सगरस्यात्मसम्भवः
Lemma: आत्मसम्भव
POS: m
बालान्
Lemma: बाल
POS: m
गृहीत्वा
Lemma: ग्रह्
POS: 6. Ā.
तु
Lemma: तु
POS: ind
जले
Lemma: जल
POS: n
सरय्वा
Lemma: सरयू
POS: f
रघुनन्दन
Lemma: रघुनन्दन
POS: m
प्रक्षिप्य
Lemma: प्रक्षिप्
POS: 6. Ā.
प्रहसन्
Lemma: प्रहस्
POS: 1. Ā.
नित्यं
Lemma: नित्यम्
POS: ind
मज्जतस्
Lemma: मज्ज्
POS: 1. Ā.
तान्
Lemma: तद्
POS: pron
निरीक्ष्य
Lemma: निरीक्ष्
POS: 1. P.
वै
Lemma: वै
POS: ind
Canonical CTS URN Reference
Vālmīki Rāmāyaṇam, VR 1.37.20. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.