Canonical Ref: VR 5.38.24
Metrical Form: उपेन्द्रवज्रा
Sanskrit (Devanāgarī)
स राजपुत्र्या प्रतिवेदितार्थः; कपिः कृतार्थः परिहृष्टचेताः । तदल्पशेषं प्रसमीक्ष्य कार्यं; दिशं ह्युदीचीं मनसा जगाम ॥
Roman Transliteration (IAST)
sa rājaputryā prativeditārthaḥ; kapiḥ kṛtārthaḥ parihṛṣṭacetāḥ | tadalpaśeṣaṃ prasamīkṣya kāryaṃ; diśaṃ hyudīcīṃ manasā jagāma ||
English Scholarly Translation
Thus furnished with the intentions of the princess, the monkey, having gained his object, and, growing exceedingly exhilarated in his heart, reviewed the small work that yet remained for him, became bent upon proceeding to the north.
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
स
Lemma: तद्
POS: pron
राजपुत्र्या
Lemma: राजन्
POS: m
राजपुत्र्या
Lemma: पुत्री
POS: f
प्रतिवेदितार्थः
Lemma: प्रतिवेदय्
POS: 10. P.
प्रतिवेदितार्थः
Lemma: अर्थ
POS: mn
कपिः
Lemma: कपि
POS: m
कृतार्थः
Lemma: कृतार्थ
POS: adj
परिहृष्टचेताः
Lemma: परिहृष्
POS: 4. Ā.
परिहृष्टचेताः
Lemma: चेतस्
POS: n
तद्
Lemma: तद्
POS: pron
अल्पशेषं
Lemma: अल्प
POS: adj
अल्पशेषं
Lemma: शेष
POS: mn
प्रसमीक्ष्य
Lemma: प्रसमीक्ष्
POS: 1. Ā.
कार्यं
Lemma: कार्य
POS: n
दिशं
Lemma: दिश्
POS: f
ह्युदीचीं
Lemma: हि
POS: ind
ह्युदीचीं
Lemma: उदञ्च्
POS: adj
मनसा
Lemma: मनस्
POS: n
जगाम
Lemma: गम्
POS: 6. Ā. • Verb: जगाम
Canonical CTS URN Reference
Vālmīki Rāmāyaṇam, VR 5.38.24. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.