Canonical Ref: VR 5.14.29
Metrical Form: उपजातिः
Sanskrit (Devanāgarī)
क्षितिक्षमा पुष्करसंनिभाक्षी; या रक्षिता राघवलक्ष्मणाभ्याम् । सा राक्षसीभिर्विकृतेक्षणाभिः; संरक्ष्यते संप्रति वृक्षमूले ॥
Roman Transliteration (IAST)
kṣitikṣamā puṣkarasaṃnibhākṣī; yā rakṣitā rāghavalakṣmaṇābhyām | sā rākṣasībhirvikṛtekṣaṇābhiḥ; saṃrakṣyate saṃprati vṛkṣamūle ||
English Scholarly Translation
She, patient as the Earth, having eyes resembling lotuses, who was ere this protected by Rāghava and Lakşmaņa, is now being guarded by Rākşasīs having terrible eyes, under the trees.
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
क्षितिक्षमा
Lemma: क्षिति
POS: f
क्षितिक्षमा
Lemma: क्षम
POS: adj
पुष्करसंनिभाक्षी
Lemma: पुष्कर
POS: n
पुष्करसंनिभाक्षी
Lemma: संनिभ
POS: adj
पुष्करसंनिभाक्षी
Lemma: अक्ष
POS: adj
या
Lemma: यद्
POS: pron
रक्षिता
Lemma: रक्ष्
POS: 4. P.
राघवलक्ष्मणाभ्याम्
Lemma: राघव
POS: m
राघवलक्ष्मणाभ्याम्
Lemma: लक्ष्मण
POS: m
सा
Lemma: तद्
POS: pron
राक्षसीभिर्
Lemma: राक्षसी
POS: f
विकृतेक्षणाभिः
Lemma: विकृ
POS: 5. P.
विकृतेक्षणाभिः
Lemma: ईक्षण
POS: n
संरक्ष्यते
Lemma: संरक्ष्
POS: 1. Ā. • Verb: संरक्ष्यते
संप्रति
Lemma: सम्प्रति
POS: ind
वृक्षमूले
Lemma: वृक्ष
POS: m
वृक्षमूले
Lemma: मूल
POS: mn
Canonical CTS URN Reference
Vālmīki Rāmāyaṇam, VR 5.14.29. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.