Canonical Ref: VR 5.4.22
Metrical Form: उपजातिः
Sanskrit (Devanāgarī)
उष्णार्दितां सानुसृतास्रकण्ठीं; पुरा वरार्होत्तमनिष्ककण्ठीम् । सुजातपक्ष्मामभिरक्तकण्ठीं; वने प्रवृत्तामिव नीलकण्ठीम् ॥
Roman Transliteration (IAST)
uṣṇārditāṃ sānusṛtāsrakaṇṭhīṃ; purā varārhottamaniṣkakaṇṭhīm | sujātapakṣmāmabhiraktakaṇṭhīṃ; vane pravṛttāmiva nīlakaṇṭhīm ||
English Scholarly Translation
She whose neck was adorned with costly ornaments earlier must be shedding hot tears now, her throat choked with grief. With her beautiful eyelashes and a sweet loving voice, she would be now like a peahen wandering in the woods.
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
उष्णार्दितां
Lemma: उष्ण
POS: mn
उष्णार्दितां
Lemma: अर्दय्
POS: 10. Ā.
सानुसृतास्रकण्ठीं
Lemma: स
POS: ind
सानुसृतास्रकण्ठीं
Lemma: अनुसृ
POS: 1. Ā.
सानुसृतास्रकण्ठीं
Lemma: अस्र
POS: n
सानुसृतास्रकण्ठीं
Lemma: कण्ठी
POS: f
पुरा
Lemma: पुरा
POS: ind
वरार्होत्तमनिष्ककण्ठीम्
Lemma: वरार्ह
POS: adj
वरार्होत्तमनिष्ककण्ठीम्
Lemma: उत्तम
POS: adj
वरार्होत्तमनिष्ककण्ठीम्
Lemma: निष्क
POS: mn
वरार्होत्तमनिष्ककण्ठीम्
Lemma: कण्ठी
POS: f
सुजातपक्ष्माम्
Lemma: सुजात
POS: adj
सुजातपक्ष्माम्
Lemma: पक्ष्म
POS: mn
अभिरक्तकण्ठीं
Lemma: अभिरञ्ज्
POS: 4. P.
अभिरक्तकण्ठीं
Lemma: कण्ठी
POS: f
वने
Lemma: वन
POS: n
प्रवृत्ताम्
Lemma: प्रवृत्
POS: 1. Ā.
इव
Lemma: इव
POS: ind
नीलकण्ठीम्
Lemma: नीलकण्ठी
POS: f
Canonical CTS URN Reference
Vālmīki Rāmāyaṇam, VR 5.4.22. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.