Canonical Ref: VR 4.27.15
Metrical Form: उपेन्द्रवज्रा
Sanskrit (Devanāgarī)
रजः प्रशान्तं सहिमोऽद्य वायु;र्निदाघदोषप्रसराः प्रशान्ताः । स्थिता हि यात्रा वसुधाधिपानां; प्रवासिनो यान्ति नराः स्वदेशान् ॥
Roman Transliteration (IAST)
rajaḥ praśāntaṃ sahimo'dya vāyu;rnidāghadoṣaprasarāḥ praśāntāḥ | sthitā hi yātrā vasudhādhipānāṃ; pravāsino yānti narāḥ svadeśān ||
English Scholarly Translation
(In this season) the dust is watered, the air is saturated with dews, all the evils of the summer are stopped, the kings no longer proceed on royal marches and those journeying in a foreign land return their native homes.
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
रजः
Lemma: रजस्
POS: n
प्रशान्तं
Lemma: प्रशम्
POS: 1. P.
सहिमो
Lemma: सहिम
POS: adj
ऽद्य
Lemma: अद्य
POS: ind
वायुर्
Lemma: वायु
POS: m
निदाघदोषप्रसराः
Lemma: निदाघ
POS: m
निदाघदोषप्रसराः
Lemma: दोष
POS: mn
निदाघदोषप्रसराः
Lemma: प्रसर
POS: m
प्रशान्ताः
Lemma: प्रशम्
POS: 1. P.
स्थिता
Lemma: स्था
POS: 1. Ā.
हि
Lemma: हि
POS: ind
यात्रा
Lemma: यात्रा
POS: f
वसुधाधिपानां
Lemma: वसुधा
POS: f
वसुधाधिपानां
Lemma: अधिप
POS: m
प्रवासिनो
Lemma: प्रवासिन्
POS: adj
यान्ति
Lemma: या
POS: 2. Ā. • Verb: यान्ति
नराः
Lemma: नर
POS: m
स्वदेशान्
Lemma: स्व
POS: adj
स्वदेशान्
Lemma: देश
POS: m
Canonical CTS URN Reference
Vālmīki Rāmāyaṇam, VR 4.27.15. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.