Canonical Ref: VR 2.47.9
Metrical Form: अनुष्टुप्
Sanskrit (Devanāgarī)
इदं व्यसनमालोक्य राज्ञश्च मतिविभ्रमम् । काम एवार्धधर्माभ्यां गरीयानिति मे मतिः ॥
Roman Transliteration (IAST)
idaṃ vyasanamālokya rājñaśca mativibhramam | kāma evārdhadharmābhyāṃ garīyāniti me matiḥ ||
English Scholarly Translation
Viewing this calamity that has overtaken us) and the disorder that has taken place in the senses of the monarch, I deem even lust as more potent than either virtue or interest.
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
इदं
Lemma: इदम्
POS: pron
व्यसनम्
Lemma: व्यसन
POS: n
आलोक्य
Lemma: आलोकय्
POS: 10. Ā.
राज्ञश्
Lemma: राजन्
POS: m
च
Lemma: च
POS: ind
मतिविभ्रमम्
Lemma: मति
POS: f
मतिविभ्रमम्
Lemma: विभ्रम
POS: m
काम
Lemma: काम
POS: m
एवार्धधर्माभ्यां
Lemma: एव
POS: ind
एवार्धधर्माभ्यां
Lemma: अर्ध
POS: mn
एवार्धधर्माभ्यां
Lemma: धर्म
POS: mn
गरीयान्
Lemma: गरीयस्
POS: adj
इति
Lemma: इति
POS: ind
मे
Lemma: मद्
POS: pron
मतिः
Lemma: मति
POS: f
Canonical CTS URN Reference
Vālmīki Rāmāyaṇam, VR 2.47.9. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.